Türkiye'den Mektuplar 7

İyi şeylerden bahsedeyim diyorum, hayatın tozpembe güzelliklerinden, İstanbul’un kadîm hüzünbazlığından, parklarda el ele gezen yeniyetme âşıklardan, etrafta cıvıl cıvıl oynayan çocuklardan ve onların şen şakrak çığlıklarından bahsedeyim ve böylece dert tasa yanımıza uğramasın diyorum; ama olmuyor, olmuyor, olmuyor! Öyle “Bütün dünya buna inansa / bir inansa / hayat bayram olsaaaaa / insanlar hep kardeş olsa / el ele tutuşsa / uzansak sonsuzaaaa” diyerek hayatı bayram yerine dönüştüremiyoruz maalesef. Kötü haberler, can sıkıcı görüntüler, insanı bir andan hayattan ve içindeki her şeyden soğutan olaylar bırakmıyor peşimizi. Oysa hafta sonu ne güzeldi, gittik Ağva’ya;  J, yengem, abim, iki bıcır bıcır yeğen, hep birlikte. Uzandım kumların üzerine, Ömer Hayyamvari bir kafayla dedim kendime: kum, deniz ve rüzgar / işte hayat bu yüzden var /  şarap, aşk, bilim ve kitap / gerisi hepten anlamsız, hepten tarumar.

 Zaten tatil bu demektir. Kısa süreliğine dünyadan elini eteğini çekme, kapıyı her zaman seni meşgul eden şeylerin üzerine kapatma, “tembelliğe” yelken açma.  Bir çeşit geçici sarhoşluktur tatile çıkmak. Tatile çıkamadığımız için içiyoruz şarabı da zaten, ertesi gün ya da bir sonraki gün işe gideceğimiz için, kısa yoldan kafamızı tatile çıkarıyoruz, bedenimiz aynı kentin aynı sokaklarında sürüklenirken.  Ama bitiyor işte, tatiller de sarhoşluklar da. Sonra bir şok yaşıyorsun, geri dönüşün şoku, hayata kaldığın yerden devam etme zorunluluğunun şoku, sen ortalıkta yokken dünyanın dönmeye devam ettiğini, ölümlerin ve acıların tatile çıkmamış olduğunu fark ediyorsun. İşte bu koyuyor.

Bu sabah gördüm videoyu. İzmir’de sıradan bir trafik kavgası ölümle bitiyor. Bir önceki yazımda, celalli olduğumuzu, ufak bir özürle, basit bir hoşgörüyle kapanacak pek çok konuyu, kanlı kavgalara dönüştürdüğümüzü yazmıştım. Severken de döverken de ayarını tutturamıyoruz. Nedir derdimiz, bir anlayabilsem? Bu derece şiddet eğilimi nereden geliyor? Olaya bakıyorum, sıradan bir araba çiziği, kavgaya bakıyorum, sanki biri birisinin hanesine tecavüz edip, hane sakinlerini esir almış. İki kardeş araba kullanırken bir polis arabasına çarpıyor. Öyle kafa kafaya bir çarpışma falan değil, belki tamponda bir çizik, ufak bir ezilme. Sonrasında polis ceza yazmak istiyor haklı olarak. Gençlerden birisi buna engel olmak istiyor, kardeşim yakında askere gidecek bahanesiyle. Polis de bunun ya da kardeşinin kafasına telsizle vuruyor –haksız olarak-. Ardından kavga çıkıyor. Bundan sonrası videoda izlenebilir. Kavga sırasında abi eline bir sandalye almış, birilerinin üzerine yürüyor. Etraf polis kaynıyor. İsteseler rahatlıkla bu genci etkisiz hale getirebilirler. Ama gencin üzerine atlayıp, kavgayı sonlandırmak yerine, gerilerden gelen bir polis silahını çekip yakın mesafeden gencin üzerine dört mermi sıkıyor. İki kurşun bacağına, bir kurşun da karnına geliyor. Tabii, ondan sonrası bağrışma, didişme falan. Cankurtaran geliyor ama maalesef genç hastanede ölüyor. İki kişi de seken kurşunlardan dolayı yaralı.

Bütün bir resme baktığımız zaman Türkiye’de hayatın ne kadar ucuz olduğunu, aslında sırf yaşadığımız için şanslı sayılabileceğimizi düşünebiliriz. Eve her geldiğimizde “Bugün de ölmedim bir serseri çakısıyla ya da bir polis mermisiyle, çok şükür.” Demeliyiz belki de. Polis böylesi bir olay karşısında ne yapacağını bilmiyor ya da bildiği halde kolayına geldiği için silahını kullanmayı tercih ediyor. İşin tuhaf yanlarından birisi de olaydan sonra mahallenin gencine kurşun yağdıran polisin yolun köşesinde hiçbir şey olmamış gibi cep telefonunda görüşme yapıyor olması.  Belki üslerini arıyor olayı kendi lehine çekebilmek için, belki tüm olayın videoya kaydedildiğinden haberi olmadığından dolayı çok farklı bir şekilde rapor ediyor durumu amirine. Sanki az önce bir insanın ölümüne neden olmuş polis kendisi değilmiş, manavdan karpuz siparişi verir gibi duruyor orada, mahallelinin şaşkın, tırsmış ve kesinlikle kin dolu bakışlarına aldırmaksızın. İşte video burada. Genç bir insanın –ne kadar kusurlu olursa olsun ölümü hak etmeyen bir insanın- yasal kurşunlarla öldürülüşünü görmeye dayanamayacaksanız izlememenizi salık veriyorum. Bir de arzu ederseniz olaydan sonra bir başka emniyet müdürünün bir sosyal paylaşım sitesinde yazdığı mesajı buradan okuyabilirsiniz:

http://www.birgun.net/actuels_index.php?news_code=1344932601&year=2012&month=08&day=14

Bir de bu var, aynı günlerde yaşanan: http://www.birgun.net/actuels_index.php?news_code=1344933503&year=2012&month=08&day=14

Şimdi buradan yola çıkarak Paracelsus’un bir lafını hatırlatacağım. “Kötülük ayartılmış iyiliktir.” demiş Alman (İsviçreli) düşünür. Öyle bizim kötü diye tanımladığımız insanlar kötülük yapıyorum diye işlemezler cürümlerini. Öncelikle kendilerini doğru olanı yaptıklarına inandırırlar. Ardından da kendileri için bu doğru olan eylemi türlü kılıflara sokup, türlü bahaneler eşliğinde yürürlüğe koyarlar.  Bunlar kimlerdir. Torpille iş bulanlar, bir bildiklerini araya sokup uzaklara çıkan tayinlerini iptal ettirenler, yukarıdan birilerini ayarlayıp hapisten adam çıkartanlar, rüşvetle iş halledenler, tanıdıklarına kolaylık sağlayanlar, aile ve akrabalarına her türlü muameleyi yapanlar… Liste uzayıp gider ve bu uzayıp giden listeye dahil olan o kadar çok insan vardır ki toplumumuzda, bir türlü akıl sır erdiremeyiz neden eli yüzü düzgün bir toplum olamadığımıza! Neden bir Almanya gibi çalışkan, neden bir Japonya kadar temiz, neden bir Fransa kadar üretken, neden bir Singapur kadar rahat değiliz? Çünkü hemen hepimiz ayartılmış iyiliklere bulanmış durumdayız. Öyle ki bu durumları normal karşılıyoruz, “olmazsa olmaz” olarak algılıyoruz. Herkes yolunu bulma, bir an önce en kısa yolda köşeyi dönme derdinde. Makyavelci bir bakış açısıyla “hedefe ulaştıran her araç mubahtır.” Bununla da kalmayıp, hedefe ulaştıracak tüm araçları –doğru ya da yanlış fark etmez- seferber etmeyenleri ahmaklıkla, yol iz bilmemezlikle suçluyoruz.  Ancak aptallar bilemez köşeyi nasıl döneceklerini. Ancak ahmaklar uzun sıralarda beklerler, tayinlerine ne çıkarsa giderler, sahte raporlar düzenleyip çalışmadan aylık almanın yolunu yordamını bilemezler. Ve ahmak olmayanlar içimizde yaşayan, saygınlık kazanmış kişiler olurlar. Bir şekilde yollarını buldukları için de etraflarına toplayacakları, hayatta edindikleri düsturları aktaracakları yeni yetme gençler mutlaka olacaktır. Onlara abi, dayı, bey, efendi, hacı diyen, kısa sürede aynı yolun yolcusu olacak henüz ayartılmamış iyi insanlar…

Kötülüğün ayartılmış iyilik olması aslında ilk düşününce insanı sarsan bir hava yaratır. Mesela, televizyondaki banka reklamlarına bakalım. İş Bankası “Geleneksel bayram kredisi” diye bir şeyden bahsediyor reklamda. Bir şey gelenekselse uzun süredir insanlar tarafından kullanılıyor ve takdir görüyor demektir. Ben ne küçüklüğümde, ne gençliğimde ne de yetişkin yaşımda “geleneksel bayram kredisi” diye bir şey duydum. Öyle bir şeyin var olduğunu bile düşünmüyorum. Ama iş reklama, toplumun değer verdiği şeyleri kullanarak yeni kârlar yaratmaya gelince reklamcılık sınır tanımaz. Bu konuda yalan ahlâksızlık olmaz çünkü zaten reklam yapanlar ekran altlarında ufacık yazılarla kanunları, aslında kimlerin bu reklamda anlatılanların içine dahil olamayacağını “açık ve seçik” olarak yazarlar. Sonuç olarak o ufacık yazıları okumayan bizler suçlu oluruz kanun önünde. Önemli olan para kazanmaksa kapitalizm kutsal falan tanımaz; kullanır, eskitir ve atar. İleride “Geleneksel Kadir Gecesi” kredisi, “Geleneksel Sevgililer Günü” kredisi adları altında geleneğin adını kullanarak daha neler üretirler. 

Maksat zaten borca batmış insanları daha bir borca sokmak. Peki borca batan insan neyi yapamaz. Mutlu olur, harcamaya devam eder, arkadaşlıklarını sürdürür, kredi kartlarının verdiği limitler içinde yemeye ve eğlenmeye devam eder. Yapamayacağı şey isyandır. Kendisine yapılan haksızlığa ses çıkaramaz borca batan insan, patron hakkını yediğinde yutkunmaktan başka bir şey gelmez elinden. Çünkü ödenecek faturalar vardır, bekleyen borçlular vardır, eşyaların taksitleri, evin kredisi, çocuğun okulunun masrafları vardır. Borçlu insan başı dik yürüyemez, beli bükü yürür. Sistem de bindirdikçe bindirir bu bükük belin üzerine, yeter ki doğrultmasın belini, yeter ki göremesin önünü.  Televizyona bakıyorum, en çok reklamı çıkan ürünler: banka kredileri. Neden? Harcayın ki unutun, harcayın ki biz para kazanalım. Boşuna değil tabii son birkaç yıldır Türkiye’de en çok kâr yapan kurumların bankalar oluşu.

Bakın bu Ramazanda en ilgincime giden reklamlardan birisi cocacola reklamları. Yok efendim iftar sofralarının vazgeçilmez lezzetiymiş, yok dedemiz cocacola olmayan sofraya oturmazmış, yok gökten yağmur gibi cocacola yağıyormuş. Ya bunlar halkı aptal yerine koymaya bayılıyorlar ya da gerçekten aptalız biz. Biz ne zaman bu kadar colakolik olduk?  Cocacola’nın içinde alkol olduğu konusu daha geçen yıl Avrupa’nın gündemine oturmuş, bazı ülkeler alkol satışı izni olmayan dükkânlarda cocacola satışlarını yasaklamıştı. Hem sonra cocacola kadar kapitalizme simge olabilecek başka bir marka var mı? Aynı kapitalizmin bir diğer simgesi de silah satışları ve savaşlardır. Afganistan’da, Irak’ta ABD’nin yaptığı bunca zulme ve neden olduğu bunca acıya Türk-Müslüman toplumu kola içerek mi ortak oluyor? Bu mudur yani Türkiye halkının bilinçli Müslümanlığı?

Malum, modern olamadan post-modern olduğumuz için geleneğe karşı bir zayıflığımız var. Avrupa modernizmi yaşadıktan, onun yanıt veremediği bazı sorunları deneyimledikten sonra postmoderne kaydı ama bu kayışın temelinde ciddi bir modern altyapı vardı. O altyapı halen var ve her şeye rağmen yıkılmıyorlar. Bizde ne var: cılkı çıkarılmış bir postmodernizm furyası. Yok evlerimizi feng şui tarzında döşeyelim, yok çakralarımız mahrum kalmasın pozitif enerjiden, yok roman içine roman sokup en sonunda hepsinin aslında okuyucunun rüyasında rüya gören yazarın intiharı olduğunu ima edelim, hep birlikte Murakami okuyup, Osmanlı desenli minderler üzerinde yoga yapalım… Artık midem bulanmaya başladı bu klişe postmodern zırvalıklar görünce. Boş kardeşim boş, bu işler boş. Hepsi çöp, çöpten bile değersiz…

Ama bizde postmodernizm, İslam’ın ve Osmanlı geleneğinin dirilişi olarak algılandığı için muhafazakar kesimin çok ama çooook  hoşuna gidiyor. Hal böyle olunca tabii, “modernizm tu kaka, Avrupa batıyor, biz daha iyiyiz” laflarıyla büyüyor bir nesil. Şunu söyleyeyim Avrupa’yla denk olduğumuz tek konu pahalılığımız. Kalan hemen her konuda geriyiz, sürünüyoruz, rezil haldeyiz. Eğitim, sağlık, ulaşım, teknoloji, bilim… Neresinden tutarsanız tutun, geriyiz.  Postmodernism sadece sıvadı çirkinliklerin üzerini, kapattı temiz bir cilayla. “Ama biz Müslümanız, biz farklıyız, Avrupa bizi böyle kabul etmeli” bahaneleriyle tıkadı tüm modernleşme gayretlerini. Oysa altta değişen bir şey yok. Toplum halâ cahil, halâ eğitimsiz, halâ bilime ve bilgiye karşı duyarsız. Herkesin elinde, parmaklarının ucunda çevirdikleri cep telefonları olmasına rağmen bilgiye karşı sırtımızı dönmüş konumdayız.

 Unutmamak gerekir ki teknoloji denenmiş ve kanıtlanmış bilimin ürünüdür. Oysa bilim denenmemiş ve henüz kanıtlanmamışın peşinde koşar. Maalesef bu tanıma uygun bilim yapan bir Müslüman ülke dünya üzerinde yoktur ve uzun süre daha var olacağa benzemiyor.  Bu postmodern bela öyle başımızı sardı ki artık bilime de kafa tutar olduk –bilimi bilsek de yapsak neyse, cahil cesaretiyle saldırıyoruz-. Yok bilim her şeyi açıklayamazmış, yok metafizik* bilimin konusu dışındaymış, yok bilim insanı mutlu edemezmiş. Peki  ne eder?  Yanıtı biliyoruz zaten! Tekrara gerek yok.

Bir de işin şu yönü var: AKP’nin son on yılda getirdiği gazla kurumsallaştı modern toplumlarda “pre-modern” 

olarak görülen pek çok şey. Her yeni yapılan inşaata bir kemer eklenmeye başladılar mimarlar. Oysa düşünseler azıcık, o kemerlerin Osmanlı’dan önce Romalılar tarafından gelenek haline getirildiklerini, vaz geçecekler belki de sağa sola kemer inşa etmekten. Sağda solda görüyorum, kahve + fal = 10 TL diye. Şaka gibi ama gerçek! Millet fal baktırmak için para veriyor, sosyete bu konuda yarışıyor, televizyonda astroloji programları yapılıyor. Dedim ya, pre-modernden post-moderne atladık. Modern, aklın üstünlüğünü kabul eden, bilimsel bilgiyi her şeyin önüne koyan toplumdu. Post-modern ise modern toplumda yaşayanların mutlu olamadıklarına kanaât getirip geleneğe yönelme eğilimi getirdi. Böyle olunca; bir zamanların hipileri Hindistan’a gidip uzun sakallı bir deri bir kemik kalmış guruların dizlerinin dibinde, Kant’tan, Hume’dan, Rousseou’dan öğrenemediklerini öğrendiler –güya!-, mistik olan, sırf batıcı otoriter aklı reddettiği için el üstünde tutulur oldu, toplumumuz henüz akla değer veren bir toplum olamamışken bir anda akıldışının büyüsüne kapıldı, akıntıda savrulmaya başladı, aklın duvarlarına kafa tutar oldu.

Bilime yatırım yapmak yerine teknolojiye yatırım yapıyor oluşumuz bundandır. Batıyla aramızdaki farkı olduğundan az göstermektir amacımız. Mesele robot yapmak, telefon üretmek, televizyon satmak değildir. Mesele, bilime inanan, bilgi edinmeye sevdalanmış,  yaşamı bir öğrenme süreci olarak gören bir nesil yetiştirebilmektir. Bakın üniversitelerimize. İlk beş yüze her yıl ya bir ya iki üniversite giriyor çünkü bir üniversitenin değeri istihdam yaratarak yükseltilmez, bilgi üreterek, üretilen bilgileri mevcut olanla harmanlayarak, yeni yayınlar yaparak yükseltilir.

Geri kalmışlığımızın, daha da geri kalacağımızın işaretlerini sıralamak, bu konuda yazmak uzun ve çetrefilli bir iş ama yapılamayacak bir iş değil. Neden bu kadar geriyiz sorusunun yanıtı aslında geride, yani geçmişte saklı. Bizi biz yapan değerleri, dini, geleneği, dili, tarihi ele almadan geri kalmışlığımızı tartışamayız. O da ileriki yazılara kalsın.

* Türkçe’de “metafizik” kadar yanlış anlaşılan bir sözcük yoktur herhalde. Dindar insanlar metafizik deyince “Tanrı, melek, şeytan, ruh” falan anlıyorlar. Yok kardeşim, yok! Metafizik sözcüğünün bilimsel olmayan kavramlarla hiç mi hiçbir ilişkisi yok. Metafizik, fizik biliminin teknik olarak elinin uzanamadığı kavramları tartışır. Mesela, “nedensellik” nedir, “madde” nedir, “uzam” nedir, “zaman” nedir?. Teknik olarak dedim çünkü metafiziğin ilgi alanına giren pek çok soru fizik biliminin gelişmesi ve yeni bulgular sayesinde açıklık kazanmış ya da kısmen yeni sorulara yol açmıştır. Daha geniş bilgi ve bu derin yanlış anlamanın kaynağı için kelimenin etimolojisini aşağıya ekliyorum. Kaynak: http://en.wikipedia.org/wiki/Metaphysics

The word "metaphysics" derives from the Greek words μετά (metá) ("beyond", "upon" or "after") and φυσικά (physiká) ("physics").^[7] It was first used as the title for several of Aristotle's works, because they were usually anthologized after the works on physics in complete editions. The prefix meta- ("beyond") indicates that these works come "after" the chapters on physics. However, Aristotle himself did not call the subject of these books "Metaphysics": he referred to it as "first philosophy." The editor of Aristotle's works,Andronicus of Rhodes, is thought to have placed the books on first philosophy right after another work, Physics, and called them τὰ μετὰ τὰ φυσικὰ βιβλία (ta meta ta physika biblia) or "the books that come after the [books on] physics". This was misread by Latinscholiasts, who thought it meant "the science of what is beyond the physical."

However, once the name was given, the commentators sought to find intrinsic reasons for its appropriateness. For instance, it was understood to mean "the science of the world beyond nature (phusis in Greek)," that is, the science of the immaterial. Again, it was understood to refer to the chronological or pedagogical order among our philosophical studies, so that the "metaphysical sciences would mean, those that we study after having mastered the sciences that deal with the physical world" (St. Thomas Aquinas, "In Lib, Boeth. de Trin.", V, 1).

There is a widespread use of the term in current popular literature, which replicates this error, i.e. that metaphysical means spiritual non-physical: thus, "metaphysical healing" means healing by means of remedies that are not physical.^[8]

Türkiye'den Mektuplar 6

Altı haftadır İstanbul’dayım. Bu altı haftada gördüğüm kavga sayısı Tayland’da altı yılda gördüğüm kavga sayısından fazla. Hemen her şeye celâlleniyoruz, önce söz dalaşı, sonra egoların birbirine göğüs bilemesi, ardından el kol hareketleri ve en sonunda da bıçaklar meydanda. En ufak bir anlaşmazlık kanlı kavgalara dönüşebiliyor, elimizi kolumuzu kontrol edemediğimiz gibi dilimizi de kontrol edemiyoruz ve belki de sorun burada başlıyor.

 Olay iki gün önce oldu. Kadıköy’de durakta sıra bekleyen insanlar. Birisi gelip, diğerinin önüne geçmiş ya da bir yanlış anlaşılma olmuş. Yanlış anlaşılmanın nedeni pek çok durumda olduğu gibi burada da kaynakların sınırlı, isteklerin sınırsız –ya da kaynakların önerebileceğinin çok çok üstünde- olması ve sınırlı kaynakların kullanımı konusunda “etrafını camî ağyarını manî” bir düzenlemenin yapılmamış olması.

Kadıköy sahili her gün yüzbinlerce yayaya,  arabaya, turiste ev sahipliği yapan işlek bir yer. Yalnız, her işlek yerde olduğu gibi Kadıköy sahilinde de kalabalık kaçınılmaz. Alan az, otobüs/minibüs/araba çok. Kimi zaman otobüsler duraklarında bekleyemiyorlar dolayısıyla yolcuların bir kısmı otobüs hattının adının yazılı olduğu durakta, yani asıl beklenilmesi gereken yerde,  bir diğer kısmı da otobüsün durduğu yerde bekliyorlar. Şoför gelip motoru çalıştırdığında da kavga başlıyor. Yok asıl sıra burasıydı siz yanlış yerde bekliyorsunuz, yok biz önce geldiydik, yok siz hak yiyorsunuz…  Hayır, kavga burada kalsa yine iyi! Hemen havada küfürler uçuşmaya başlıyor, ardından “sen bana nasıl küfredersin”  cümlesini takiben yeni küfürler. Sonra tekme tokat, birileri yerde, birileri havada. Otobüs, yolcuları almadan yola çıkıyor, polis geliyor, ambulans orada. Kavga edenler çoktan eve varmış olmaları gereken saatte ya hastanede bakıma alınıyorlar ya da karakolda ifade veriyor oluyorlar.

Oysa sorunun temelinde basit bir yanlış anlaşılma var ve bu yanlış anlaşılma ufak bir özürle ya da karşı tarafın hoşgörüsüyle –Bu kelimeyi sevmem ama burada kullanılması gerekiyor. Dinler arasında ya da halklar arasında değil, hata yapan ve hatadan mağdur olan arasında olur hoşgörü. Çoğunluk ve azınlık arasında hoşgörü değil, hak ve hukuk vardır.-  çözülebilir. Yani, “Kusura bakma kardeş, biz yanlış yerde beklemişiz” ya da “Önemli değil efendim, buyurun geçin”  gibi basit bir lafla kandan ve hastane/karakol masraflarından kurtulabiliriz. Zaten durak ilk durak, birilerinin ayakta kalma olasılığı düşük. Eninde sonunda herkes bir yere oturacak. Dedim ya! Celâlliyiz, asıl karşı çıkmamız ve sinirlenmemiz konularda gıkımız çıkmaz, –Her gün askerler şehit olur ve politikacılar bu konuda aciziyetlerini bahanelerle korumaya devam ederler,  ülkedeki araziler büyük büyük lokmalar halinde yabancılara satılır, benzine her gün zam gelir, 5.000 okul çıkarılan jet yasalarla imam hatip okuluna dönüştürülür, berbat bir ulaşım sisteminde her gün sürüm sürüm sürünürüz…- , ama iş ufak hesaplara gelince feleği karşımızdakinin başına yıkarız. Çünkü kavgasını verdiğimiz şey hakkımız olan şey değil, egomuzun tatmin olmasıdır. Hakkını almış olmak tatmin etmeyecektir o adamı, kendisine söz söyletmemiş olmak, haybeden bir kavgadan zaferle çıkmak, sürekli bize kazık atan hayata yalancı da olsa bir kazık atabilme hevesidir.

Tayland’da altı yılda görmediğim kavgayı burada altı haftada gördüm diye yazdım. Duraklarda sıra kavgası, trafikte bana yol vermedin kavgası, kız kardeşime yan gözle baktın kavgası, köpeğime kuçukuçu dedin kavgası… Adam minibüsün önünü kesip, elinde levyeyle çıkıyor arabasından, niye yanlış yerde yolcu alıyorsun demek için. Böyle bir şey var mı dünyanın başka bir yerinde bilemiyorum. Ya ben fazlasıyla naif ve mülayim bir toplumda yaşadım son on iki yılımı ya da toplumumuza sürekli bir gerginlik, hiç bitmeyen bir baskı hakim. Boşluğu bulduğu anda fırlıyor yaylar, artık kime niyet kime kısmet. Kiminin kafasında patlıyor, kiminin kıçında.

Ufak bir giriş yapıp asıl konulara girecektim ama yine olmadı. Bu tarz şeyler beni de yoruyor aslında, geriliyorum durduk yerde. Tayland’da ya da Vietnam’da olsam, “soruna dışardan bakan gözlemci konumumu” korumayı becerirdim. Ne de olsa farklılar, kendi kültürleri, kendi tarzları derdim. En azından “Niye böyleyiz?” sorusunu sormazdım. Oysa şimdi, kafamda bir yığın soruyla geziyorum “Niye bu kadar gerginiz? Niye bu kadar şiddete meyilliyiz? Hangi bastırılmış duyguların dengesiz yansımaları bunlar?”.  

Geçen yazıda din tabusundan bahsetmiştim. Hakkında en ufak laf edeni linç etmeye ant içmiş bir toplum olmuşluğumuzdan. Dini bu derece tabu haline getiren önemli etkenlerden birisi de ülkemizde din ve ahlak kavramlarının ayrışmamış olmasıdır. Cumhuriyet, din ile devleti ayırdı ama din ve ahlakı ayırmadı. Bu da şu demek oluyor. Pek çok insan, dindar olmakla iyi insan olmayı aynı şeymiş gibi düşünüyor. “O iyi adamdır, namazında niyazındadır” lafını sıklıkla duymuşuzdur. Oysa toplumların sağlıklı bir şekilde büyümeleri ve yaratıcı ürünler vermeleri için ahlakı başka tüm toplumsal değerlerden bağımsız olarak algılamaları gerekir. İyi olmak için Müslüman olmak gerekmediği gibi her namazında orucunda olan Müslüman da iyi insan değildir. Dinsiz ve ahlaksız olunabileceği gibi dindar ve ahlaksız olmak da mümkündür. Başı kapamak ya da Ramazan ayında oruç tutmak, elinizdeki çöpü sokağa attığınızda ya da komşunuzu kandırdığınızda  sizi kurtarmayacaktır. Çünkü etik kurallar bizlere sosyal bir yaşamı mümkün kılan ödevler yükler. Bu ödevlerin başında çevreyi sorumlu kullanmak, insanları rahatsız etmeksizin mutlu olmak, kendine ve ilişkide olduğun insanlara karşı sorumluluklarını elinden geldiğince yerine getirmek ve yapabildiğin yerde iyilik yapmak gelir. Görüldüğü gibi bu ödevlerin hiçbirisinde dindar olma şartı yoktur. İnanmayan bir insanın da iyi bir insan olabileceği kuşku götürmez bir gerçektir.

Sırf bu yüzden ben, “Din ve Ahlak” derslerinin “Din ve Dinler Tarihi” ve “Ahlâk ve Ahlâkın Kaynağı” olarak iki ayrı ders olarak okutulması taraftarıyım. Birincisinde din kavramının içeriği, toplumdaki yeri ve insanlık tarihindeki önemi öğretilirken, ikincisinde dinden tamamıyla bağımsız olarak etik değerler, görev bilinci, iyilik kavramı öğretilmelidir. Dinin ve ahlâkın birbirinden ayrılmadığı toplumlarda din adamlarının ahlâk konusunda fetvalar verip, kamu vicdanını rahatsız edeceklerini unutmamak gerekir. Az görmedik depreme gerekçe olarak toplumdaki genel ahlâksızlığı işaret eden vaizleri.  Ben camideki minberden şu ya da bu şekilde yaşanan cinselliği ahlaksız sayan imam bile gördüm. İşin anatomisi bir yana, eğer birileri bir işi başkalarını ve birbirlerini rahatsız etmeden, hastalık yaymadan, birbirlerini yaralamadan ya da öldürmeden yapıyorlarsa o işte ahlaksızlık aranmaz. Ahlaksızlık onların özel hayatına karışanlara yakışan bir etikettir. İnsan mutlu olmak zorundadır ve bu mutluluğu en kısa yoldan yakalaması için kendisine “Nasıl iyi bir insan olabilirim?” sorusunu sormalıdır. Bu hem kişi bazında hem de toplum bazında anahtar olabilecek bir erdemdir.

Zaten istatistiklere bakıldığında kendini inançsız olarak tanımlayan insanların çoğunlukta olduğu ülkelerde hem kişisel mutluluk indeksleri hem de toplumsal düzene yönelik indeksler (suç oranı, hava temizliği, ulaşım ve sağlık hizmetlerine erişim vb) diğer ülkelere göre olumlu çıkmaktadır. Çünkü bu ülkelerde insanlar “iyi bir insan” olmak için iyilik yaparlar, “iyi bir insan” olmak için etrafındakileri rahatsız etmeksizin istediklerini yaparlar. Buradaki “iyi insan”ın öldükten sonra kendisini bekleyen baldan ırmaklar, şaraptan şelaleler, içi yetmiş huri dolu üzüm bağları yoktur. Sadece mutlu bir yaşamı tatmak ve zamanı gelince de temiz bir yarını yeni nesillere bırakma arzusu vardır. Öteki dünyayı kurtaracağım diye bu dünyayı cehenneme çevirmek gibi bir amaçları yoktur bu insanların. Hem siz dinsizlik adına adam öldüren birisini duydunuz mu? Dinsiz olup da dinle ilişkili olmayan bir konuda cinayet işleyenleri sormuyorum. Dinsizliği yayacağım diye cinayet işleyenleri soruyorum. Ben duymadım! Ama dini yayacağım diye ya da dini koruyacağım diye savaşa çıkan, bomba olup patlayan, uçak olup binaları yerle bir edenleri gördüm, duydum, yaşadım…

Tayca’da sevdiğim kelimelerden birisi “geng cay”dır. Bu kelime “başkasına yük olmaktan, rahatsızlık vermekten çekinme” anlamına gelir. Kelime kendi başına var olunca, halkta da bu kelimenin için dolduracak mahiyette davranışlar da bol bol görülüyor. Öyle ki Tayland’da kimse kimsenin özeline karışmaz, kimse kimseyi gereksiz yere rahatsız etmez. Sanırım gengcay tarzı hareketi zirvede yaşayanlar Japonlardır. Bizim halkımızca “soğuk” olarak nitelenen bu insanlar, birbirlerini rahatsız etmemek için hayalet gibi yaşarlar. Gidin, bakın Japonya sokaklarına. Tertemizdir, pırl pırıldır. İnsanlar çöpüm yere düşecek de birileri görecek diye korkarak yürürler. Uzun süre Japonya’da yaşamış bir arkadaşım anlatmıştı çocuğu metroda ağlayan bir annenin nasıl utançtan yerin dibine geçtiğini. Hani diğer yolcuları rahatsız ediyor ya, istemeyerek de olsa! Yıllarca orada yaşamış ama bu hadiseden başka bebek ağlaması duymamış. Aşırılık mı diyeyim, mükemmellik mi diyeyim bilemiyorum. Japonya’daki annenin karşısına bizdeki şu örneği koyalım da tam olsun:

Birkaç hafta önce Maltepe sahilinde yürürken orada çay ve çekirdek satan bir gençle konuşmuştuk. Şöyle bir konuşmaydı:

Ben: Satma şu çekirdekleri, etrafı bok götürüyor.

Genç satıcı: Götürsün abi, belediye temizliyor ne de olsa.

Ben: Ama belediye temizleyene kadar etraf pislik içinde. En azından bir de kesekağıdı ver çekirdeğin yanında, kabuklarını oraya atsınlar.

Genç satıcı: Ya bırak abi, masraf çıkarma bana. Belediye temizliyor dedim ya!

Ben: Tamam güzel kardeşim, ama sen annen temizleyecek diye yediğin elmanın koçanını evin ortasına mı atıyorsun. Yoksa zahmet edip, çöpe mi atıyorsun.

Genç satıcı: Buyurun hanfendi, ne istemiştiniz! (Yanımda beliren genç bayan müşteriye)

Ben de çayımı alıp gidiyorum yoluma. Sen misin parkta çekirdek satan adama ahlâk dersi veren? Alırsın işte babayı böyle. Hadiiii, yollan, toz ol şimdi…

Japonya örneğine dönersek, böylesine robotlaşmış bir toplumda rahat edebileceğimi düşünüyorum. Zaten ben sırf ağzımı açıp ineceğim durağı söylememek için minibüsleri sevmeyen birisiyim. Otobüsler daha mekanik, daha düzenli çalışıyorlar. Bir düğmeye basmak yeterli. Telefonda konuşmak yerine da yazılı iletişimi yani elmek ya da kısa ileti göndermeyi severim. Çünkü yazılı iletişimde göndermeden önce yazdıklarımı okuyabilir, gereksiz yerleri kırpabilirim. Hem yazılanlar kalıyor makinede. Latinlerin deyimiyle “Verba volent, scripta monent” (Söz uçar, yazı kalır). Geri dönüp bakabiliyorum.

Dağınık bir yazı oldu. Daha fazla dağıtmadan toparlayıp bitireyim. Artık eskisi gibi bir sonraki yazıda neyi yazacağımın planını yazmayacağım. Sonuçta bu yazıları bir yerde yayınlamak gibi bir niyetim yok. Kendimle hasbihal formatında sesli düşünmeler bunlar. Yazıldığı gibi kalacaklar. Plan yapınca o konuda uzun uzun düşünmeye ve daha güncel olayları kaçırmaya başlıyorum. Mutlaka yazacağım deyip de yazamadığım konulara da bir gün bir vesileyle sıra gelecektir. Sıkmaya, bıktırmaya gerek yok.

Bu arada Vietnam’dayken okuduğum bir kitabı (An Illusion of Harmony, Science and Religion in İslam) çevirmek için yazarıyla iletişime geçtim. Kitabın yazarı Boğaziçi Üniversitesi mezunu bir Türkiyeli. ABD’de eğitimine devam etmiş ve şu anda orada bir üniversitede akademisyen olarak çalışıyor. Kitaba aşinalık kazanayım diye, şimdilerde bir daha okuyorum, bir çevirmen gözüyle. Eğer ABD’deki yayınevi tamam der ve benim buradaki irtibatım olan yayınevi işi alırsa, kitabı çevireceğim. Bu kitap din ve bilim hakkında benim söylemek istediğim pek çok şeyi söylemiş. Bilimi amaçları için kullanan şarlatanlara, iki kelime felsefe okumadan teleolojik yanılsamalarla Tanrı’nın var olduğunu kanıtladığını iddia eden sahte bilim insanlarına güzel bir yanıt olabileceğini düşündüğüm kitap aslında Türkiye’de büyük bir boşluğu dolduracak gibi. Özellikle muhafazakar kesimin toplumun tüm kurumlarına sızmayı bırakıp şelale gibi oluk oluk akmaya başlamasından sonra bizim gibi seküler bilime inanan, bilimin bilme arzusunu tatmin etmek için yapılması gerektiğini düşünen-Allah’ı bulmak için değil yani, kusura bakmasınlar.- öğretmenlerin/öğrencilerin/yazarların bu konularda desteğe çok ihtiyacı olacak. 

PS: Kitap hakkında bilgiye buradan ulaşabilirsiniz: http://www.amazon.com/An-Illusion-Harmony-Science-Religion/dp/1591024498

Türkiye'den Mektuplar 5

Metrodan çıktım eve doğru yokuş aşağı yürüyorum. Yolun kenarında küçük bir kız çocuğu, yukarıda onu azarlayan annesi ve yolun karşı tarafında boş boş oturan bir genç erkek. Aralarındaki konuşmaya ister istemez kulak misafiri oluyorum –bu arada ne güzel bir deyim bu “kulak misafiri olmak” deyimi!- :

Penceredeki Anne: Biz sizin yaşınızdayken evin bütün işlerini yapardık, sen halen sabahtan akşama kadar sokaklarda oynuyorsun.

Küçük kız: Ya anne yaa, Bernalar gelecek birazdan. Oyun oynayacağız.

Penceredeki Anne: Sus kız, kalpazan! Ne Bernasıymış? Gel çabuk eve!

Küçük kız: Kalpazan ne demek yaa?

Yolun karşısındaki genç erkek: Kalpazan, bir işe yaramayan, tembel insan demek.

Penceredeki Anne: Gördün mü bak, kalpazansın işte. Çık yukarı, yardım et temizliğe.

Yolun karşısındaki genç erkek: Kalpazan olmamak için çalışmak gerek. Çok çalışmak gerek.

Küçük Kız: Anne yaaaaa… Söyle şuna bana kalpazan demesin.

Böyle gidiyor muhabbet. Sonrasında ne oldu bilmiyorum. Umarım üçünden birisi sözlüğü açıp kalpazanın anlamına bakmıştır. Yoksa zavallı kız gördüğü her tembel insana “kalpazanlık yapma” diyecek.

Bu kısa girişi yazmamın açık ve seçik bir nedeni yok. Eğlendirme amaçlı olduğunu iddia edebilirim eğer birileri gereksiz olduğunu söylerse. Ha bir de aşırı özgüvenin ve eğitimsizliğin bir araya geldiğinde ortaya çıkaracağı kıvılcıma güzel bir örnek teşkil ediyor.

    

Dünden beri hiçbir şey olmadı. Ders çalışmaya başladım. Tekrar baştan sona çalıştım 1. Bölümü (Introduction to Assurances and Annuities). Yarın 2. Bölüm’ü çalışacağım (Life Contingent Deferred Annuities). Matematiğin dışında gelişen olaylar: Perdeci Ş getirdiği tüllerin bizim ısmarladığımız tüller olmadıklarını kabul etti. Bu durumda yine top bende kaldı. Ya inat edip, ben ısmarladığım perdeleri isterim diyecektim. Bu en az bir hafta daha beklemek olacaktı. Ya da tamam bunlar da olur deyip, paranın bir kısmının iadesine razı olacaktım. İkincisini seçtim. Daha önce de yazdığım gibi Türkiye’de hiçbir işin beklediğim gibi ya da olması gerektiği gibi gideceğine olan inancımı yitireli çok oldu. Bir iş zamanında oluyorsa eksik oluyordur, eksiksizse söz verildiği tarihten ve saatten sonra teslim edilmiştir. Perdeci Ş’nin durumunda gerçi iki olumsuz bir arada. Hem geç getirdi perdeleri hem de yanlış getirdi. Bir de telefonu her açısında bana “Hocam nasılsınız, tamam hocam, emredersiniz hocam…” gibisinden iş yapan insana yakışmayacak tarzda muhabbetler. Önce işi yapalım, ondan sonra samimi olalım. Ortada fol yok yumurta yok, çok basit bir tül siparişini bile elini yüzüne bulaştırdıktan sonra ben neyleyim o samimiyeti? Ama işte burada alınması gereken bir ders var: Asla kapıdan girer girmez sana abi, abla, hocam muamelesi yapanlarla iş yapma. Profesyonel çalışanlar profesyonel dil kullanırlar. İş ile dostluğu ayırırlar ya da en azından bu ikisini uygun bir sıraya koyarlar.

Türkiye’de öğrendiğim başka bir erdem de zamanı ve verilen sözleri çok takmama ve en azından bu uğurda kendime stres yapmama. Anladığım kadarıyla işler bir şekilde oluruna varıyor ama adamsendecilik ve plansızlık nedeniyle gereğinden fazla vakit alıyor. Takmıyorum artık, Nirvana’ya erdim. Bugün sabah TTNetten aradılar. Öğlenden önce geleceğiz, interneti bağlayacağız dediler. İyi dedim, öğlene kadar evde beklerim. Adam saat 2’de geldi. Hiç mesele yapmadım. Zaten biliyordum öğlenden sonra geleceğini. Geldi, interneti bağladı ve gitti. Yalnız, internet akşama doğru açılır dedi gitmeden önce. Şimdi saat akşam 9, hâlen evde internet yok. Olsun, bende de stres yok. Biliyorum ki bekleyince geliyor böyle şeyler. Beklemek de bir erdem, haksız da olsa, vakit kaybı da olsa…

Sonra bir de kredi kartı sorunu çıktı. Ben 17 Temmuz’da kredi kartı için başvurmuştum.  Hesabı açtığım günle aynı gün olduğu için hatırlıyorum. Bankadan ayrılırken görevli bayan bana “3 hafta içinde kartınız adresinize ulaşır.” demişti. Bugün aradım, “ATM kartım geldi, kredi kartım nerede kaldı?” diye sormak için. Meğer benim kredi kartı başvurum reddedilmiş. Nedenini sordum. Henüz yatan bir maaşınız yok dedi. Ayrıca çalışacağım okul benim iş durumumu onaylamamış. İyi ama sevgili bayan, siz bilmiyor muydunuz benim ilk maaşımın Eylül ayı sonunda yatacağını? Bal gibi biliyordunuz! Bunu bildiğiniz halde bana başvuru yaptırttınız ve bir de üstüne 3 hafta sonra kartımı alabileceğimi söylediniz. Ben öyle kredi kartı hastası bir tüketici değilim ama gireceğim sınav için 50 Sterlin ödemem gerekiyor ve bu ödemeyi yapmam için kredi kartı lazım. Şimdi bütün planlar suya düştü. Sil baştan, yine sil baştan, gür sesle sil baştan, ciğerlerimizi yırtarcasına sil baştan… Offfff!!:)()/(&+&++^&+

Şikâyetleri bu şekilde ardı ardına yazınca çok mızmızlanan birisi havası veriyorum, bunun farkındayım. Yanlış anlaşılmak istemem. Durumdan şikâyetçi değilim. Bunları yazmamın nedeni de hem bir çeşit zihinsel sağaltım hem de ileride benzer sorunlarla karşılaşırsam neyi nasıl yapacağımı bileyim önlemi. Yoksa ben istediğim kadar yazayım, lafla peynir gemisinin yürümeyeceği aşikâr. Yazsam da yazmasam da değişen bir şey olmayacak. Böyle ıvır zıvır şeyler yazarak vakit kaybetmiş olmuyor muyum? Pek değil! Zaten bunları yazmazsam ya kitap okuyacağım ya da televizyonda olimpiyat oyunlarını izleyeceğim. Öykü ya da ciddi bir deneme yazacak kadar zihin dinginliğine kavuşamadım henüz. Böyle her an kapıyı çalacak birisi varken yazmak, kafayı toplayıp, bir öykü çıkarmak zor. Bu yüzden, maksat elim klavyeden uzak kalmasın, alışkanlığını yitirmesin. Yoksa ben de biliyorum yazdıklarımın sanatsal bir değerinin olmadığını. Ayrıca her yazılanın sanatsal değeri olacak diye bir kural da yok. Tıpkı her resmin, her müzik parçasının birer şaheser olmadıkları gibi!

Gelelim geçen yazıda sözünü ettiğim iki konudan birincisine; Türkiye’de haklarında konuşması cesaret gerektiren üç tabuya: Din, Milliyetçilik ve Futbol. Geçen hafta meydana gelen üç olay üzerinden takip etmek istiyorum durumu. Önce Malatya’daki davulcu hadisesi, ardından Ayazağa’da gelişen Kürt işçilere saldırı olayı ve en sonunda Trabzonlu metrobüs sürücüsünün Fenerbahçeli taraftarlara naz çekmesi, otobüsü bırakıp gitmesi. Bu üç olay bir hafta içinde oldu.  

Malatya’daki olayı ilginç yapan olayın gelişim sürecinin Sivas katliamıyla koşutluk göstermesi. Bir davulcu Ramazan ayı dolayısıyla köydeki evlerin önlerinde davul çalıyor. Alevi bir aile adama “Burada çalma, hastamız var.” diyor. (Hastamız var demese de olurdu ya neyse!) Davulcu ertesi gün tekrar aynı yerde çalıyor davulunu. Bu sefer alevi aileden dayak yiyor. Bu olaydan sonra da 100-200 kişilik bir grup topluyor, ellerinde meşalelerle. Alevi ailenin evinin önünde “Allahuekber” nidalarıyla inandıkları dinin yüceliğinden, güçlülüğünden dem vuruyorlar. Evin camlarını kırıp ev ahalisini korkutuyorlar, ahırı yakıp “sıra evinize de gelecek” mesajı veriyorlar. Bu arada geç de olsa jandarma yetişiyor ve olaylar ikinci bir Sivas olmadan –sizce evi taşlayıp, yanındaki ahırı ateşe veren azgın kalabalık, fırsat bulduğunda evi de içindekilerle birlikte yakmaktan çekinir mi?- olay sonlandırılıyor. Bu olaydan sonra belediye başkanı alevi aileye hemen ilçeyi terk etmelerini söylüyor. Vali ise “ağır tahrik var” diyerek kimsenin aklına gelmeyecek o en güzel bahaneyi buluyor. Velhasıl-ı kelam, Türkiye bir başka dinler arası çatışmanın eşiğinden dönüyor. Başımızdakiler insanları bu tür konularda eğitmek gereksiniminden söz edecekleri yerde, yine kaytarıyorlar.

Soruna pek çok yönden bakmak mümkün ama biz en iyisi baştan başlayalım, yani davulcunun gece yarısı davul çalmasından. Ramazan davulu bir Türkiye geleneğidir, dinen ne farzdır ne de vacip. Eski zamanlarda çalar saatler bugünkü kadar yaygın olmadıkları için kullanılan bir yöntemdi, şimdilerde fonksiyonundan çok tarihsel değerinden dolayı korunmaya çalışılan bir gelenek. Yalnız bu gelenek herkesin hoşuna gitmeyebilir. Bir mahallede oturan onlarca çeşit insan vardır. Müslümanlar her ne kadar çoğunlukta olduklarını iddia etseler de Müslüman olup da gece yarısı insanı tatlı uykusundan uyandıran davul sesinden rahatsız olacak pek çok insan biliyorum. Hem sonra Müslüman olmayanlar ne olacak? Ateistler, Aleviler, Hristiyanlar, Museviler, Zerdüştler dinlemek zorunda mı Müslümanların “geleneksel gürültüsünü”?  Gürültü diyorum çünkü pek çok davulcu estetik bir ritim ya da melodi üretemediği için dakikalarca aynı tantanayı çalıyor. Zaten davul çalan vatandaşların hemen hiçbirisi aslen davulcu değil, ek para kazanmak için geceleri yollara düşen kasaplar, manavlar, yorgancılar. Mahalleleri kendi aralarında bölüştürüp, Ramazan öncesi hazırlıklarını yapıyorlar. Sonrasında da “dan dan dan”… Yaratıcılık yok, estetik yok, geleneğe bir katkı yok, “böyle gelmiş böyle gider” anlayışından gelir elde etme yarışı. Durum böyle olunca insan sormadan edemiyor, “Ben neden katlanayım bu tantanaya?”. Hadi Müslüman oruç tutuyor, sevabını alacak, cennete gidecek. Peki ya inanmayan, peki ya Alevi, peki ya Hristiyan, onların kârı ne uykusuz kalmaktan başka?

Hem her gelenek korunmalı diye bir kaide mi var? Neden kimse kafelerde büyük fincanlarda çay satma eylemine karşı gelmiyor? İnce belli bardaklarda (İBB) çay içmek bizim geleneğimiz değil mi? Kime ne zararı oldu da ince belli bardakları bırakıp, çanak şeklindeki atlas okyanusu kadar ağızları olan fincanlara geçtik?  Hem bu fincanlar evlerimize kadar girdi, neredeyse Türklüğümüzü elimizden alacak. Sizce pankart açıp, sokaklarda yürüsem taraftar çekebilir miyim İBB hareketine? Çekemem! Neden? Çünkü kimsenin umurunda değil İBBler. Bu durumda karşımıza şöyle bir tablo çıkıyor: Kimseye zararı olmayan, kimseyi rahatsız etmeyen gelenekler sürdürülmeli (İBBlerden çay içmek, Ramazan ayında hurma yemek, büyüklerin elini öpmek ya da öpüyormuş gibi yapmak, otobüslerde yaşlılara yer vermek vb). Bunun yanında toplumun bir kısmını rahatsız eden gelenekler sonlandırılmalı, tarihin raflarına kaldırılmalı ve müzelerde sergilenmeli (Mehter marşları, Ramazan davulcuları, düğünlerde havaya ateş etmeler, herkesin kullandığı parklarda bahçelerde mangal yapıp –ya da yapamayıp- ortalığı dumana boğmak vb.)

Bu ara paragraftan sonra devam edelim Malatya olayına kaldığımız yerden. Görünen o ki Alevi aile rahatsız oluyor ve davulcuya evimizin önünde çalma diyor. Bence bir insanın bundan daha doğal bir hakkı olamaz. Gündüz değil ki sabredesin! Gecenin bir yarısı, ertesi gün erkenden işe gidecek olan var, sınavı olan var, vardiyalı çalışıp eve yeni geleni var. Ama davulcu inat etmiş, illa da çalacağım. Belki dayağı hak etmemiş ama kaşınmış. Eğer Alevi aile birlik olup, savunmasız bir davulcuyu dövdülerse onlara da yazıklar olsun. Git kardeşim, polise şikâyet et, belediyeye bildir. Mutlaka şiddete bulaşmadan çözülebilir böylesine basit bir sorun. Peki ya sonrası? Davulcunun 400-500 kişiyi toplayıp, basit bir kavgayı cihada dönüştürmesine ne demeli? Bir ailenin evini taşlamak, ahırını yakmak, evini de yakmakla tehdit etmek! Bunlar ciddi suçlardır ve en ağır cezalarla cezalandırılmalıdırlar.

Valinin “Ağır tahrik var.” lafı ise dillere destan. Neden acaba bir kere de Aleviler ya da Hristiyanlar ağır tahrik olup Müslümanların evlerini yakmıyorlar? Müslümanlar rahat tahrik olabilen insanlardır, onu mu demek istiyor? Bu ülkede misyonerlik yapan genç Hristiyanlar işkenceyle öldürülürler, bu ülkede 35 can alevlerin içine terk edilir –İzleyin internetteki görüntüleri. Bir yanda cayır cayır yanan bir otel, önünde, “Cehennem ateşi bu. Bak ne güzel yanıyor. Kurban olduğum Allah!” diyerek gülüşen ne idüğü belirsiz bir kalabalık.-, bu ülkede kilisesinde işini yapan bir rahip öldürülür, bu ülkede Anadolu’dan getirilen yağmacıların da yardımıyla Rum vatandaşların evleri yağmalanır… Sonrasında yetkililerden tek bir açıklama duyarız: Ağır tahrik var! Hiç hareket etmediğimiz için herhalde en ufak bir dürtmede ayaklanıyoruz, harekete geçiyoruz. İleride göreceğiz, mini etekli bir kadın tecavüze uğrayacak ve hakim “ağır tahrik var” deyip saldırganı haklı bulacak. Ramazan ayında otobüste su içen bir Budist, Müslümanlardan dayak yiyecek, mahkeme “ağır tahrik var” deyip Budist vatandaşı hapse atacak. 

Biz böyle davranışları hakkıyla cezalandırmadıkça onlar katlanarak büyüyecek.

Sonra bir de belediye başkanının açıklaması var: Hemen bu ilçeden gidin. Ne demek bu? Ben sizi koruyamam, korumam! Def olun gidin, huzuru kaçırmayın. Sanki huzuru kaçıranlar onlarmış gibi. Tribünlere oynamak diye buna denir. Ne de olsa halkın çoğu sünni Müslüman, ne de olsa o ev taşlayanların büyük kısmı kendisine oy verdi/verecek, ne de olsa karşı tarafı tutarsa kaybedeceği daha çok şey olacak.      

Nerden bakarsanız bakın, neresinden tutarsanız tutun, elinizde kalacak bir durum. Ben güzel şeyler yazayım dedikçe böylesine insanı insanlığından utandıran olaylar gerçekleşiyor. Sivas katliamının sorumluları zaman aşımından serbest kalıyorlar, bir yerlerde birileri “Tek dil, tek din” deyip meydanları inletiyor, aynı kişi rakip partinin başkanını Alevi olduğu için yuhalatıyor, Alevilerin ibadethanesine “ucube” diyebiliyor. Sonra da ülkede barıştan, huzurdan söz edebiliyor. Peki neden ülkenin çok adalet aşığı savcıları “halkın dini duygularını rencide ettiği” için her beğenmediği şeye “ucube” diyen kişiye dava açmıyor?  

Din tabusunu yenmeden, başkalarının dinlerine bakışlarının bizim kendi dinimize bakışımızdan farklı olmadığını kabul edene ve bunu kanıksayana kadar toplumdaki gerginliğin önüne geçemeyiz. Bunun en sağlam yolu da eğitimden geçer. Okullarda tek bir dinin değil, tüm dinlerin tarihleri, gelişimleri, modern hayata verdikleri yanıtları okutulmalıdır. Öğrencilere tek bir dinin diğerlerinden üstün olduğu anlayışını aşılayacağımıza, tüm dinlerin hayatı anlamlandırma ve şekillendirme çabasının bir ürünü oldukları düşüncesini vermeliyiz. Çocuk din eğitimini ailesinden, çevresinden, istiyorsa gittiği caminin imamından, kilisenin papazından öğrenebilir. Sadece o dinin üstün yanlarını o dine inanmış olan kişiden dinleyebilir. Tüm dinleri objektif olarak çözümleyip, tarihsel ve analitik bir düzlemde inceleyebileceği yer ise okul olmalıdır. Görünen o ki şu anki eğitim sistemimiz böyle bir ideali öğrencilere vermekten çok ama çok uzakta. Gidişata bakılırsa, ters yönde ilerlediğimizi anlamak çok da zor olmayacaktır.

Dip Notu: İnternet halen yok (sabah 9:55). Aradım, 48 saat içinde açılacak dediler. Dün akşam, gece yarısına kadar açılır demişlerdi. Bağlantıyı yapan eleman da 1-2 saat içinde açılır demişti. Söz verilen saatler gitgide uzuyor, korkmaya başladım. Eve bağlantı gelene kadar cep telefonundan bağlanmaya devam. 

Dip Notu 2: Diğer iki tabuya ve olimpiyatlar konusuna vakit kalmadı. Yavaş yavaş, alışıyorum artık…

Dip Notu 3: Malatya’daki davulcu olayıyla ilgili iki habere aşağıdaki ağbağlarından ulaşabilirsiniz:

http://bianet.org/bianet/insan-haklari/140008-istiklal-marsi-ve-tekbirle-gelen-linc-girisimi

http://bianet.org/bianet/diger/140084-sadece-davulcu-tutuklandi

Ayrıca benim bu konuda yazdığım öykü tadındaki yalan habere http://rizaarican.blogspot.com/2012/07/bardak-tartsmas-lince-donustu.html ağbağından ulaşabilirsiniz. 

Türkiye'den Mektuplar 4

Yine ara verdim mektuplara. Önce taşınma derdi sardı her yanımızı, ardından taşınma sonrası temizlik, tamirat, gerekli servislerin açtırılması. Bir türlü bitmiyor yeni taşınılan evin eksikleri. Bir de benim gibi sıfırdan başlıyorsanız; tamamlanacak, düzeltilecek, kayıt altına alınacak çok şeyiniz oluyor. Hadi ben bu aralar boştayım, işim yok gücüm yok. İşine devam eden birisi nasıl yapıyor bunca şeyi, merak etmiyor değilim! İşyerinden birkaç gün izin alması gerekir, sular idaresine, elektrik dağıtım firmasına, doğal gaz şirketine, internet başvurusu yapmaya tek tek gidip, her birisiyle tek tek cebelleşmek için… Hepsi ilçenin ayrı bir köşesinde olan bu yerlere bir günde gitmek ve işleri bir günde halletmek olanaksız. Sevmediğim işler bunlar, gereksiz yere vaktimi ve enerjimi harcadığım, benim yerime birileri yapabilecek olsa komisyon verip yaptırtmaktan çekinmeyeceğim işler. Fatura yatırmak, bankadan para çekmek, bilet almak gibi internet çağında artık olmaması gereken teferruatlar.

Mektupları yazamadım ama dört tane yalan haber yazdım taşınma sürecinde. Yalan haber yazmak diğer tür yazmalara göre çok kolay bir yazın türü –eğer bir yazın türüyse kendileri- çünkü ilham aldığınız kaynağı saklamanız gerekmiyor. Güncel bir haber alıp, dalganızı geçiyorsunuz. Karakterler az çok belli. Bir olay kahramanı, bir karşıt-kahraman, olayı anlatan ya da yazan bir gazeteci ve bazen fazladan bir görgü tanığı yetiyor. Haber niteliği taşıdığı için dili süslemek de gerekmiyor. Bir yandan televizyondaki olimpiyat oyunlarını izleyip, bir yandan çayı yudumlarken yazılabiliyorlar. Öykü ya da deneme yazarken gereken konsantrasyonun yarısı bile gerekmiyor. Zaten internette –sosyal medyada, haber altlarına konan yorumlarda, ekşi sözlükte- azıcık gezinen birisi için yazacak çok şey çıkacağı aşikâr. Ülkede o kadar acayip şeyler oluyor ki insanın gerçek haberleri zaytung haberleriyle karıştırdığı bile oluyor kimi zaman.

Mesela kürtaj yasağı çıkacak diye Kırım’a kürtaj turizmi başlatan bir firma varmış. Hükümet duruma el koymuş ama bu firmanın birkaç ay sonra başka bir adda, başka bir bahaneyle Kırım’a karnı burnunda kızları götürmesini engellemeyecektir. Uygarlıklar var olduğundan beri insanların cinselliğini kontrol altına almak bir numaralı hedefleri olmuştur ve hiçbir devirde, hiçbir sultanın-kralın-şahın zamanında bu başarılamamıştır. İstediğimiz kadar kendimizi hayvanlardan üstün görüp,  onlardan farklı çiftleştiğimizi iddia edelim. Sonuç değişmeyecektir! Daha modern bir yöntem keşfedilene kadar dişilerimiz yavrularını karınlarında, tıpkı maymunlar, kediler, köpekler, yunuslar gibi taşıyacak; tıpkı onlar gibi doğuracak ve tıpkı onlar gibi yavrularına doğal bir ilgi –sevgi diyoruz biz bu ilgiye- gösterecektir. Bizim kutsallaştırıp yere göğe sığdıramadığımız; anne sevgisi, evlat sevgisi, aile sevgisi falan filan aslında tüm hayvanlarda var olan, doğal bir “hayatta kalma aracından” (survival tool) başka bir şey değildir. Buna gereksinim duymayan hayvanlarda da bu tarz romantik gelişimler olmaz zaten.  

Ben bu yalan haberleri yazınca birkaç arkadaş yazılarımı neden Zaytung’a göndermediğimi sordu. İki yıl kadar önce bir haber yazmış (Bakan’dan Zaytung’a Ayakkabılı Uyarı), Zaytung’a göndermiştim. Aradan bir hafta geçtikten sonra “hayır” yanıtı aldım. Belki benim eleştirel dilimden sakınmışlardı, belki de yazdığım haber Zaytung’u olduğundan farklı gösteriyordu. O zamanlar Zaytung yeni çıkmıştı ve benim beklentilerim biraz farklıydı. Ben daha eleştirel, daha iğneli bir yayın politikası bekliyordum. Fakat şimdi gelinen noktada Zaytung eleştirelden çok kendisine ücret talep etmeden yazı gönderenlerin üzerinden para kazanan bir yapıya dönüştü. Bir de kitap çıkarmışlar, gördüm geçenlerde Mephisto’da. Ben hem zamandan kazanmak hem de o seçim aşamasından kaytarmak için bloğumu kullanmayı tercih ediyorum. Böylece yazar yazmaz yayınlayabiliyorum yazıyı, daha sonra beğenmediğim bir yer olursa değiştirebiliyorum, istersem de tamamıyla yayından kaldırabiliyorum. Ürettiğim şeylerin tamamıyla benim kontrolüm altında olması güzel bir şey.  

Gelelim bu dört yalan haberi yazarken neler düşündüğüm ya da bana bu haberleri yazdırtan ilham kaynaklarına. Birinci haber sürekli ertelenen metro açılışıyla ilgiliydi. Şimdi bayramda açılacak diyorlar, umarım dedikleri gibi olur. İkinci haber Malatya’da gelişen üzücü olaylar hakkındaydı. Ramazan davulcusunun topladığı yüzlerce insanın alevi bir ailenin evini taşlaması ve ahırını yakması daha sonra tekrar yazılara konu olacak bir haberdi. Bu haberi fincan sevenler ve ince belli bardak sevenler arasındaki kulüp kavgası gibi lanse ettim ki haberle ilgili olduğu pek belli olmasın. Bunu yapmamın nedeni de ben haberi yazarken henüz kimin suçlu kimin mağdur olduğu konusunun açıklık kazanmamış olmasıydı. Asıl hedefim korunması gereken geleneklerle korunması çok gerekli olmayan gelenekleri ayırmaktı. Kimsenin rahatsız olmayacağı gelenekler sürdürülsün –ince belli bardaklarda çay içme geleneğinin kimseye bir zararı olduğunu sanmıyorum-. Birilerini rahatsız eden gelenekleri sürdürmenin ne anlamı var rahatsız olanlara işkence yapmaktan başka –Ramazan’da çalan davul beni rahatsız etmiyor ama bebekli anneleri, vardiyalı çalışan işçileri ya da başka dine inanan insanları rahatsız ediyor olabilir-.

Üçüncü yalan haber, bahşiş alabilen öğretmenlerle ilgiliydi. Öğretmenlerin bahşiş almaları durumunda olabilecekleri Vietnam’da “Mikroekonomi” dersinde tartışmıştık öğrencilerle. Tamamıyla serbest olabilen bir ekonomide olacakları görebilmeleri açısından güzel bir örnekti. Dördüncü ve son yalan haber ise dinlerin özelleştirilmeleri ve birer şirkete dönüştürülmeleri üzerineydi. Haberin fikir babası Gündüz Vassaf olduğu için sayfanın başında kendisine atıfta bulundum.

Mektuplara ara verip, kendimi yalan haberlere vurmamın nedeni sadece yalan haber yazmanın kolaylığı değil elbette. Bir de malzeme çokluğu var. Türkiye tuhaf bir ülke, yazılı olmayan kuralların yazılı olanlara nazaran çok daha fazla sıklıkta kullanıldığı bir yer. Durum böyle olunca yazılı kuralları uygulamak isteyen naif insanlar çok komik sahnelere yol açabiliyorlar. Örneğin, birkaç hafta önce ünlü bir işadamının zengin kesimden insanlara kiraladığı binası cayır cayır yandı.  Daha yangının dumanları tütüyorken, binanın sahibi olan işadamı televizyon karşısına geçip, binanın ne kadar güvenli olduğunu, neden dışarda oluşan yangının içerilere sızmayacağını, binada yaşayan insanların ne kadar güvende olduklarını anlattı dakikalarca. Sunucu da adam olup bir sormadı, “Sayın …, madem bu kadar güvenliydi neden yandı binanız?”. Adamın milyonlarca dolar harcayıp, toplumun en üst kesimindeki insanlara kiraya verdiği bina yanıyor ve adam bu olaydan sonra çıkıp binasının reklamını yapabiliyor, hiçbir şey olmamış gibi. Tabii ki yangından doğan hasarları sigorta şirketi ödeyecektir. Tabii ki yangından dolayı binanın sahibi olan şirketin herhangi bir sorumluluğu yoktur. Habere göre yangın binanın altındaki –ya da yakınındaki- İş Bankasının elektrik tesisatından çıkmış. Sormazlar mı adama, bu kadar lüks bir bina yapıyorsun da neden etrafındaki dükkânların tehlike arz edecek durumlarını kontrol etmiyorsun? Bina sahibinin vereceği yanıtı tahmin etmek zor değil: Orasını ben bilmem, ben binamı yaparım. Binanın etrafındaki düzenleme belediyeye aittir. Peki ya şantiyede kalırken yanan işçilerin durumu? Onların hayatları hayat değil mi ki zenginlere sunulan bu güvenlik hizmeti, ekmek parası için kışın ortasında çadırda kalan işçilerden esirgeniyor? Neden toplum olarak insan yaşamının bir pahasının olamayacağını savunmuyoruz da birisine ah vah yazık oldu derken, diğerine vay be adam binayı öyle yapmış diye geçiştiriyoruz.

Trajikomik bir olay, kimsenin hayatını kaybetmemiş olması tek sevindirici tarafı. Daha önceki yazımda Türkiye insanının en önemli özelliklerinden birisi olarak aşırı özgüveni vermiştim. Şimdi buna bir de vurdumduymazlık noktasında zirveye ulaşan eğitimsizliği ekleyelim. Hiçbir iş olması gerektiği gibi yapılmıyor ve yapmayanların bahanesi hazır: Ama böyle de oluyor! Örneğin kırmızı ışıkta geçen bir insanı düşünelim. İki kişisiniz ve biriniz kırmızı ışığa rağmen yolun boş olmasından istifade edip geçmek istiyor. Hakikaten de yol boş, en yakın arabanın size ulaşması belki yarım dakika alacak ki siz o vakitte çoktan geçmiş olursunuz karşıya. Arkadaşınız geçmek istiyor ve geçiyor. Siz kalıyorsunuz, bekliyorsunuz yeşil ışığı. Neden? İki nedeni var: Kurallar insanların güvenliği için vardırlar. İnce bir zar gibidirler, bir delik açarsanız deliğin büyümesine engel olamazsınız. Kırmızı ışıkta geçmeye alışmak kırmızı ışıkta geçmekten çok daha tehlikelidir. Çünkü öyle bir zaman gelir ki artık yolun boş olmasını da beklemez, atlarsınız arabaların arasına zamanla gelişen içi boş özgüveninizin de yardımıyla. İkinci neden ise birincinin doğal bir sonucu aslında: Siz belki keskin gözleriniz ve kent yaşamına uyum sağlamış hızlı tarzınızla kırmızı ışıkta geçebilirsiniz ama sizi örnek alan çocuklar aynı şeyi aynı ustalıkla yapamayabilirler. Bin defa kırmızı ışıkta geçseniz ve 999 kere bir kaza olmasa ve 1000. seferde kaza olsa, bir çocuk hayatını yitirse ya da sakat kalsa, yine de değmez kazanacağınız 3-5 saniyeye.  Sorumluluk üzerinize kalmaz ama sorumlu olursunuz sönen bir hayattan. Dolaylı da olsa topluma kötü örnek olduğunuz için sizin açtığınız yolda kurban olan her masum hayatın yükü binecektir omuzlarınıza.

Şimdi bu kırmızı ışıkta geçme olayını geçelim. Toplumdaki her konuda böyle davrandığımızı düşünelim –işe girmek için torpil ayarlama, doktor tanıdıklarımızdan sahte sağlık raporu alıp sorumluluklarımızdan kaytarma, söz verdiğimiz işleri yapamayacağımızı anladığımızda yalan söyleme vb-, toplumun alacağı şekli tasavvur edebiliyor musunuz? Öyle bir vıcık vıcık oluruz ki neresinden tutarsak elimizde kalır. Rüşvet, adam kayırma, çıkar için çete kurma, sahtekârlık, namus adı altında insanlara işkence etme… Liste uzayıp gider, bizler izbe kahve köşelerinde “Ne olacak bu memleketin hâli?” sorusunu sormaktan kendimizi alamaz, bir yandan da bulduğumuz deliklerden sistemin içine etmeye devam ederiz.

Yolda yürüyorum. Karşıdan bir minibüs geliyor. Sinyal vermiyor dolayısıyla düz gidecek diye düşünüyorum. Tam benim yürüdüğüm yere gelince direksiyonu bana doğru çeviriyor. Çarpmasın diye kaçıyorum. Şoföre de söyleniyorum. “Bir sinyal verirseniz dönmeden önce ben de bilirim hangi tarafta yürüyeceğimi.” Adam gülerek yanıtlıyor. “Ne olacak ya, zaten yavaş geliyorum.”. Oysa bilmiyor ki o yavaş hızda bile çarpsa beni sakat bırakır o araba. Bilmiyor ki sinyal verdiği zaman hiç konuşmaksızın, hiç durmaksızın yoluna devam edebilecek, hem kendisi hem de yoldakiler güvende olacaklar. Bilmiyor ki ölümcül kazaların pek çoğu kısa mesafeli yolculuklarda, düşük hızlarda meydana geliyor –şuracığa kadar gidiyorum, kemere lüzum yok, farları açmayayım, kask kullanmayayım, zincirleri takmayayım vb -.

Bir önceki yazıyı “Kim daha batılı? Vietnam mı Türkiye mi?” diye bitirmiştim ama bu yazıda bu konuya giremedim bile. Bir sonraki yazıda da başka bir konuyu, Türkiye’nin üç tabusunu (Din, Milliyet ve Futbol) yazacağım. Batılı olma konusuna bir daha ne zaman fırsat bulurum bilmiyorum. En iyisi plan yapmamak ve işleri zamanın akışına bırakmak –fazlasıyla klişe bir ifade oldu ama olsun-.

Bir de Türkiye’nin olimpiyatlardaki başarısızlığı konusu var. Bu başarısızlık bir semptomdur, bir hastalıktan ziyade. Üzerinde durulması gereken şey Türkiye’deki dengesizce gelişen spor eğitimi ve toplumun tümünde değişmesi gereken bir spor anlayışıdır. 

Hükümetten Şok Açıklama: Dinler Özelleştiriliyor.

                                                                                          Öykünün fikir babası Gündüz Vassaf’a

Hükümetten Şok Açıklama: Dinler Özelleştiriliyor.

Bakanlar Kurulu’nun Temmuz ayı sonunda yaptığı toplantıdan sürpriz bir karar çıktı: Dinler Özelleştiriliyor, Cemaatler Artık Fiş Kesmek Zorundalar ve Dini Liderler CEO Olarak Anılacaklar.

Konuyla ilgili daha geniş bilgi almak için YHA’dan arkadaşımız Filiz Yalın, kaldırılan Diyanet İşleri Başkanlığı görevini üstlenen Türkiye Dinleri Holding’in CEO’su Yusuf Musa Yunuscan ile makamında görüştü.

Filiz: Sayın Yunuscan, büyük bir kafa karışıklığı var insanlarda. Herkes bir şey söylüyor ama kimin neyi doğru neyi yanlış anladığını bilmek zor. Siz Türkiye’deki tüm din işlerinden sorumlu olan kişisiniz. Ne diyeceksiniz yeni kanun hakkında? Ne getiriyor bu kanun, ne götürüyor?

Yunuscan: Filiz Hanım, siz de çok iyi biliyorsunuz ki dinler toplumu şekillendirmek için var olan üst yapılardan birisidir. Tıpkı reklam şirketleri ya da siyasetçiler gibi, din adamları da karar verme, verilen kararları uygulama ve sonuçlarını ciddi bir şekilde takip etme gibi toplumu yakından ilgilendiren üç ana mekanizmada söz sahibidirler. Bu noktadan bakınca bir dini liderin, bir şirket yöneticisinden farkı yoktur. İşte hükümetimiz de bu benzerliklerin farkına vardı ve aradaki özde olmayan ama adlarda kalan farkları kaldırdı. Mesela ben Türkiye Dinleri Holding’in CEO’su konumundayım artık. Benim altımda; sayın Ahmet Necip Sırmacı Müslüman Türkiye A. Ş.’nin CEO’su, sayın Yorgos Bartamleyus Hristiyan Türkiye A. Ş.’nin CEO’su, sayın Şalom Moşe Musevi Türkiye A.Ş.’nin CEO’su.  Bu liste böyle gidiyor. Hepsini saymaya gerek yok.

Filiz: Peki ya Aleviler? Onlar için de bir alt şirket var mı?

Yunuscan: Filiz Hanım, siz de biliyorsunuz ki hükümetimiz Aleviliği ayrı bir din olarak değil de İslam’ın Şii koluna bağlı bir mezhep olarak görüyor. Bu durumda onlar da sayın Sırmacı’nın önderliğinde hizmet verecekler. Bu demek değil ki Sünni Müslümanlarla aynı hizmeti alacaklar, sadece kendilerine ait bir CEO’ları olmayacak ve borsada Müslüman Türkiye A. Ş. adıyla işlem görecekler. Bunun dışında sayın Sırmacı’nın Alevi vatandaşlarımızı memnun edecek icraatlara çoktan başladığına eminim.

Filiz: Peki bu özelleştirme ne getirecek, ad değişikliğinden başka?

Yunuscan: Çok şey. Her şeyden önce devlet dinlerden desteğini çekecek. Bundan sonra her din kendi başına ayakta durmaya çalışacak, tıpkı özel şirketler gibi. Müşterilerinden abonelik ücreti toplayacak. Bunun karşılığında halka hizmet edecek, nasihatler verecek, insanları doğru yola davet edecekler. Hizmetlerden faydalanmak istemeyenler aboneliklerini sonlandıracaklar, daha fazla hizmet talep edenler aboneliklerini bir üst kademeye çıkarabilecekler. Artık öyle camilerde ezan okunmayacak. Abonelerin evlerine yerleştirilen özel bir sistem günde beş defa ezanı okuyacak, Ramazan ayında sahur vaktinde davulu çalacak. Hristiyan vatandaşlarımız için de aynı şey geçerli. İsterlerse evlerinde dinleyebilecekler zangocun çaldığı çanları ve Pazar ayinini. Camiler, Cemevleri, Kiliseler, Sinagoglar yine açık olacaklar. Sadece etraflarına rahatsızlık veremeyecekler. Özgürlükler ülkesine yakışan da budur. İsteyene istediğini vermek, istemeyeni muaf tutmak.

Filiz: İlginç! Peki, devlet dinlerin elde ettiği paralardan vergi alacak mı?

Yunuscan: Tabii ki Filiz hanım, tabii ki! Ben boşuna mı Türkiye Dinleri’nin CEO’su oldum? Biliyorsunuz, ben aslen muhasebeciyim. Yıllarca yurt dışında ve yurt içinde, bankalarda ve büyük şirketlerde milyar dolarlık anlaşmaların hesaplarını tuttum, vergileri ödedim. Benim bu göreve getirilmemin nedeni de bu. Dinlerin kasasına giren her kuruştan haberimiz olacak, hepsini vergilendireceğiz. Vergisi alındıktan sonra kalan parayla ne yaparlarsa yapsınlar. İster cami açsınlar, ister kiliselerini satsınlar, isterlerse sinagogun bahçesine dev şamdanlar diksinler. Müşteriler memnun olduktan sonra biz karışmayız. Sonuçta şirketlerin hisse değerleri borsada değer görecek.

Filiz: Şu borsa konusunu biraz aydınlatır mısınız? Az önce de sözü geçmişti, unutmadan sorayım.

Yunuscan: Şirket statüsünde oldukları için tüm diğer şirketlerin faydalandığı nimetlerden faydalanacaklar. Mesela Müslüman Türkiye CEO’su bir karar aldı ve karar sonunda şirketin hisseleri düşmeye başladı ya da yatırımcılar Musevi Türkiye’ye, Hristiyan Türkiye’ye kaçmaya başladı, ne yapacak? Hemen kararı geri alacak, tekrar düşünecek, müşteriyi nasıl memnun ederim sorusunu bir daha soracak. Yok artık öyle eskisi gibi, eski tas eski hamam. Çalışacaksınız, yeni ürünler piyasaya sunacaksınız, insanları inovasyonla büyüleyeceksiniz.  Büyüleyeceksiniz ki abone sayınız artsın, hisseleriniz değer kazansın. Bugüne kadar yan gelip yatarak, devletin verdikleriyle geçindiler. Artık devir değişti, ekonomi dinler üstü bir konuma geçti. Televizyonlarda, ekranların altında göreceksiniz o gün hangi şirketin ne kadar değer kazandığını. İsterseniz satacaksınız hisselerinizi, isterseniz tutacaksınız elinizde. Dolar –Türkiye İslam, Avro-Türkiye Alevilik, Altın-Türkiye Hristiyanlık gibi pariteler sürekli olarak doğru bir şekilde, en güvenilir kanallarla halkımıza iletilecek. Kimse kimseyi kandıramayacak, kimse kimsenin ekmeğini yiyemeyecek.

Filiz: Peki reklam? Reklam verebilecek mi bu şirketler?

Yunuscan: Dedim ya! Tıpkı diğer şirketler gibi; televizyona, internete, radyoya reklam verebilecekler. Yalnız hükümetin bu konuda bazı katı kuralları olacak. Mesela,” cennette denize nazır yamaçta, havadar arsa” gibi tutamayacakları sözleri vermelerini engelleyeceğiz. Haksız rekabetin ve tekelleşmenin de önünü keseceğiz. Bunun dışında müşteri çekmek için kampanyalar düzenleyebilirler. Nasıl ki telefon şirketleri numaranızı değiştirmeden sizin hattınızı başka bir şirkete devredebiliyor, Türkiye Dinleri A. Ş.’nin çatısı altında işlem gören şirketler de adınızı değiştirmeden aboneliğinizi başka bir şirkete geçirebilecekler. İsterseniz aboneliğinizi gizli tutabileceksiniz, isterseniz kimlik kartınıza yazdırabileceksiniz.  

Filiz: Peki, aynı anda iki dine abone olabilecek miyiz? Yeni doğan çocuklar?

Yunuscan: Bu sorunun iki yönü var. Teorik olarak bizim açımızdan sorun yok. Her iki dinin de abonelik ücretini ödediğiniz sürece hizmet almaya devam edebilirsiniz. Fakat, diyelim ki iki aboneliğiniz de sürüyorken –Allah göstermesin!- bir kazaya kurban gittiniz. Cenaze töreni nasıl düzenlenecek? Bu teknik sorun ileriki dönemlerde halledilebilecek bir şey. Şimdilik erken ama ikinci ve daha sonraki aboneliklerden cenaze törenleri hizmetini çıkarabiliriz. Böylece kişinin cenaze töreni ilk aboneliğine göre düzenlenebilir. Ya da bu kararı tamamıyla abonemize bırakabiliriz. Dediğim gibi, henüz erken. Daha çok çalışmamız gerekiyor bu ince detaylarla.

Yeni doğan çocuklara gelince. Onların durumu da biraz karışık. Şimdilik çocukları ebeveynlerinin abonelikleri üzerine kaydediyoruz, tıpkı pasaportlarda uygulandığı gibi ve bundan ek ücret talep etmiyoruz. Çocuk 18 yaşına gelir gelmez kendi seçimi doğrultusunda aboneliğini gerçekleştirecek.

Filiz: Anladım. Şimdi aklıma gelen bir soruyu sorayım, elimdeki listeden devam etmeden önce. Hiçbir dine abone olmama hakkımız var mı? Mesela ben ateistim ve herhangi bir dini hizmet almak istemiyorum. Mümkün mü bu?

Yunuscan: Maalesef hayır, ateist vatandaşlarımız için de Ateist Türkiye A. Ş. Şirketimiz var. Hiçbir hizmet almak istemeyen vatandaşlarımız bu hizmete abone olmak zorundalar. Böylece biz de bileceğiz onları nasıl mutlu edeceğimizi, onlara aylık seküler ahlak dergileri göndereceğiz. Ayrıca ateist vatandaşlarımızın yoğunlukta olduğu bölgelerdeki panolara dinsel mesaj içeren reklamları koymayacağız, ibadethaneleri istek doğrultusunda kütüphaneye ya da seküler ahlak merkezlerine dönüştüreceğiz.  Bu hizmetler için de ücret gerekiyor doğal olarak.

Filiz: Son olarak bir de cemaatleri sorayım. Onlar hakkında da bir takım düzenlemeler getiriliyor sanırım. Bu konudan bahseder misiniz biraz?

Yunuscan: Sizin de bildiğiniz gibi, Filiz Hanım, cemaatler bu ülkenin tartışılmaz bir gerçeği artık. Güçleri, faaliyet alanları belli. Bu nedenden dolayı hükümet onların kazançlarını da vergilendirmek istiyor. Dolayısıyla esnafların katıldığı himmet toplantılarında elde edilen gelirlerden %25, ev hanımlarının katıldığı himmet toplantılarında elde edilen gelirlerden %20, öğrencilerin katıldığı himmet toplantılarda elde edilen gelirlerden %15 vergi alınacak. Her himmet toplantısında devletin belirlediği bir muhasebeci  fiş kesecek ve vergiyi anında tahsil edecek.

Filiz: Peki, cemaatler borsada işlem görecek mi?

Yunuscan: (Gülerek) Şimdilik hayır ama ileride bunu da düşünüyoruz. Önce biz bir girelim, neler oluyor görelim. Halk abonelik sistemine alışsın. Mutlaka, Türkiye Müslümanları A.Ş. kendi müşterilerini memnun etmek için bir takım yaratıcı çözümler bulacaktır. Mesela Cuma vaazını evinde dinlemek isteyenlere bağlı bulundukları cemaate göre bir hizmet sunabilir. Aboneler, Gülen’in gündem üzerine görüşlerini bildirdiği bir konuşmasını ya da Cübbeli Ahmet Efendi’nin güncel bir vaazını evlerinde dinleyebilirler.

Filiz: Değerli vaktinizi ayırdığınız için çok teşekkür ediyorum.

Yunuscan: Ben teşekkür ederim. Bu arada size ufak bir hediyem var. Bakın bu Kur’an okuyan kitap. Kendi kendisini okuyor. İstediğiniz sayfayı açıyorsunuz, kitap kendisini okumaya başlıyor. Her ayeti Arapçasını okuduktan sonra bir de Türkçe mealini okuyup, izah ediyor. Siz ister takip ediyorsunuz, ister başka bir işle meşgul olurken dinliyorsunuz. Türkiye Müslümanları A. Ş. yeni abone olan herkese, promosyon olarak veriyor. 

Filiz: Teşekkür ederim sayın Yunuscan. Ben kullanamam ama babaannem çok sevecektir böyle bir şeyi.

YHA, Filiz Yalın - 2 Ağustos 2012 – Çamlıtepe – İstanbul

PS: Bu haberin/öykünün ana düşüncesi bana ait değil. Türkiye’ye geldiğimde kitaplığımda Gündüz Vassaf’ın Cennetin Dibi adlı deneme kitabını gördüm ve 13 sene önce okuduğum bu kitabı tekrar büyük bir iştahla okudum. Vassaf kitabın bir yerinde dinlerin özelleştirilmesinden ve borsada değer görmesinden söz ediyor. Bir aydır kafamda dolanıp duruyordu bu düşünce, yağmur öncesi gökyüzünü dolduran gri bulutlar gibi. Nasip bugüneymiş.

Öğretmenlere Bahşiş Alma Yolu Açıldı

Milli Eğitim Bakanı Halil İbrahim Yavaş, 2012 – 2013 öğretim yılı için müjdeli haberi verdi. Artık öğretmenler de bahşiş alabilecek ve bu bahşişlerden dolayı kimseye hesap vermek zorunda olmayacak.

Milli Eğitim Bakanı Yavaş, dün öğleden sonra İl Milli Eğitim Müdürleriyle yapılan kongreden sonra basın mensuplarının önüne geçti. Gazetecilerin ve meraklı öğretmenlerin sorularını yanıtlayan Yavaş, özetle, yeni yürürlüğe giren kanunun gerekçesini ve eğitime getireceği dinamizmi anlattı.

Basın toplantısının başında Bakan Yavaş şunları dile getirdi: Bildiğiniz gibi hükümetimiz serbest piyasa ekonomi rüyasını Türkiye’deki her kurumda gerçekleştirmek için elinden geleni yapıyor. Dağa taşa, kuş uçmaz kervan geçmez çöllere üniversiteler açıp, parası olup da üniversiteye giriş sınavını geçemeyen her öğrenciye hayallerinin üniversitelerinin kapılarını açtık. İşlem sırasını bilmeyen öğrencileri mühendis, km/h birimini m/s birimine çeviremeyenleri mimar yaptık.  Şimdi de özelleştirmenin eğitime getirdiği bu hareketliliği bir adım daha ileriye götürüp, öğretmenlerin lehine bir icraatta bulunuyoruz.  Tüm ilk, orta ve yüksek öğretim kurumlarında öğretmenlere bahşiş alma hakkı tanıyoruz. Çıkardığımız yeni kanuna göre öğrenciler beğendikleri derslerde öğretmenlerin masalarının köşelerine koydukları bahşiş kutularına istedikleri miktarda parayı atabilecekler. Öğrenciler beğenmedikleri öğretmenlere bahşiş vermek zorunda değiller ve kesinlikle bu konuda hiçbir zorlamayla karşılaşmayacaklar.

Toplantıdan hemen sonra bazı öğretmenlerin olası yıllık bahşiş toplamlarını hesapladıkları görüldü. 

Bir gazetecinin “Peki toplanan paralardan vergi alacak mısınız?” sorusuna “Hayır, devlet nasıl ki garsonlara ya da otel çalışanlarına verilen bahşişlerden vergi almıyor, öğretmenlere verilenlerden de almayacak. Bu tamamıyla öğretmenliğin kalitesini arttırmak için uygulanan bir teşvik programıdır. Para tamamıyla öğretmenin cebinde kalacaktır. Yalnız, nasıl ki bahşişin mümkün olduğu mesleklerde çalışanların maaşları düşük olur, bahşiş kazancını da hesaba kattığımız için önümüzdeki aydan itibaren tüm öğretmenlerin maaşlarında %20’lik bir kesinti yapacağız. Bahşişlere üst sınır koymadığımız için öğretmenlerimizin büyük bir çoğunluğunun bu %20’lik kaybı kolaylıkla geri alabileceklerini düşünüyoruz.” şeklinde yanıt verdi.

Bakan Yavaş sözlerine şu cümlelerle devam etti: Ülkemizin muasır medeniyetlerle yarışabilmesi için iyi bir eğitim sistemi şart. İyi bir eğitim iyi eğitilmiş öğretmenlerle başlar. Yeni getirdiğimiz bahşiş sistemiyle her öğretmen kendi iç dinamizmine kavuşacak, her sabah işe giderken “Ne yaparım da öğrencilerime en iyi şekilde öğretebilir, en çok bahşişi koparabilirim.” sorusunu soracak kendisine. Bu soruyu devlet kurumlarında çalışan memurlarımız yıllarca sordular ve zamanın başbakanından “Benim memurum işini bilir.” sözleriyle, haklı bir övgüye mazhar oldular. Şimdi biz bu övgü fırsatını öğretmenlere tanıyoruz. Çalışın, çabalayın, hem siz kazanın hem milletimiz kazansın. Parlak, çalışkan, eli açık, harcamaya alışmış öğrenciler yetiştirelim.

Arka sıralara oturtulduğu için sesini duyurmakta zorluk çeken bir öğretmen, “Sayın bakanım, böylesi bir kanunla öğrencileri müşteri durumuna getirdiğinizi ve onları memnun edecek şeylerin; örneğin sınav sorularına benzer soruları derste çözmek, ders işlemeyip öğrencilerle film izlemek, sınıfta eğitim amacı olmayan oyunlar oynamak gibi eğitimin kalitesini arttırmaktan ziyade düşürecek etkinliklerin sıklıkla uygulanacağını söyleyebiliriz. Bu konuda ne diyeceksiniz?” sorusunu yöneltti. Soruyu büyük bir sükûnetle dinleyen bakan şunları söyledi.

Sayın öğretmen arkadaşım. Öğrencilerin neyin mutlu edip neyin etmeyeceğini ben de biliyorum. Biz mutlu öğretmenler ve mutlu öğrenciler istiyoruz. Amacımız budur, gerisi teferruattır. Ne olacak öğrenci integralleri öğrenmese de bir Bruce Lee filmi izleyip eve güzel anılarla gitse, ne olur sanki 10 metre yüksekten düşen taşın yere çarpma hızını öğrenemese de cep telefonuyla alışveriş yapsa! Matematik artık bilgisayarlarla yapılıyor, fizik desen her gün değişen, oynak bir disiplin. Önemli olan diplomadır, önemli olan ülkedeki lise ve üniversite mezunlarının oranını arttırmaktır. Çok kitap okuyup adam olunmayacağını başbakanımız zaten çeşitli vesilelerle söylemişti. Mutlu bir gelecek ve mutlu bir Türkiye için attık biz bu adımı ve bu tür adımları atmaya devam edeceğiz. Bakanlar kurulu gelecek haftaki toplantıda, cami cemaatinin imama ve müezzine bahşiş verebilmesine izin verecek bir kanun üzerinde çalışacak. Ayrıca okullarda, öğretmenler başlarındaki müdürlere ve müfettişlere, müfettişler başmüfettişlere, başmüfettişler ilçe eğitim müdürlerine, ilçe eğitim müdürleri de il eğitim müdürlerine bahşiş verebilecekler. Sizin anlayacağınız, bir saadet zinciri kurduk, herkes naiplensin diye.  Durmak yok yola devam.

Toplantı salonunun dışında protesto eden bir öğretmen: Bizi palyaço yapmayın.

Bu sırada söze giren bir başka gazeteci “Peki, bahşiş kutusu sabit bir yerde mi duracak yoksa öğretmen kutuyu eline alıp dersin sonunda gezebilecek mi?” dedi. Bu soruya hafiften gülerek dinleyen Bakan Yavaş, “Bu konuda insiyatifi öğretmenlere bırakıyoruz. Malûmunuz, serbest piyasada amaç kârı maksimize etmektir. Öğretmenler bu konuda her türlü yaratıcı çözümü üretmekte serbesttir. İsterlerse az bahşiş verenlerin ya da hiç vermeyenlerin adlarını ifşa ederler,  –tabii bu tehdit amacıyla değil bilgilendirme amacıyla olacak, yoksa kanun dışı olur.-  isterlerse televizyona kendi öğretmenliklerinin reklamlarını verirler. Bu bizi hiç ilgilendirmez. Biz son ürünle ilgileniyoruz. Biz eğitimin kalitesiyle, artan lise ve üniversite mezunu oranıyla, mezun olur olmaz ev ve araba almak için bankalardan kredi alma yarışına girecek yeni nesil çalışanlarla ve her şeyden önce öğrencilerin mutluluğuyla ilgileniyoruz.” dedi.

Toplantının hemen ardından bakan Yavaş, çantasından çıkardığı ve masasının üzerinde kesip, bantlarla yapıştırdığı karton bir kutuyu eline alıp, gazetecilerin ve diğer eğitim görevlilerinin arasında ağır ağır yürüdü. Bahşiş vermeyen öğretmenlerin kulağına eğilip bir şeyler fısıldadıktan sonra, bu öğretmenlerin ellerinin de arka ceplerine gittiği gözlemlendi. Bütün sıraları gezdikten sonra, masasına dönüp topladığı bahşişi sayan bakan Yavaş, alkışlar eşliğinde salondan çıktı.

Enes Başeğmez – YHA - 31 Temmuz 2012

Dipnot: Yazmama gerek yok ama ne olur ne olmaz diye yazayım. Yukarıdaki haber uydurmadır. Adı geçen kişilerle ve makamlarla ilgisi yoktur.
       

Bardak Tartışması Lince Dönüştü

 Bozboğa’da Dehşet Dolu Saatler. İnce Belli Bardak tartışması büyüdü. Belediye Başkanı: Şehri terk edin. Vali: Ağır tahrik var!

Çomasi ilinin Bozboğa ilçesindeki bir kafede çıkan ince belli bardak tartışması, taraflardan birinin arkadaşlarını ve akrabalarını toplayıp, karşı tarafın evini taşlaması ve ahırını yakmasıyla sonlandı. Olaya geç müdahale ettiği için eleştirilen jandarma bölgede geniş güvenlik önlemleri aldı. Tüm kavganın kendisine ince belli bardakla çay getiren kafe sahibine, Mehmet Bey'in çayını fincanda içmek istediğini söylemesiyle başladığı iddia edildi. 

Olayda mağdur olduğunu iddia eden Mehmet Fincancı (36) şunları söyledi: Kafeye gittim ve masaya oturdum. Çay istedim, bir süre sonra çayım ince belli bardakta geldi. Ben de çayımı ince belli bardakta değil de fincanda içmek istediğimi söyledim. Kafe sahibi bana çemkirdi. "Bizim dükkânda sadece ince bellisi var." dedi. "Hem Türk gelenek ve göreneklerine göre halkın %99’u çayını ince belli bardakta içer" dedi. Beni örf düşmanlığıyla suçladı. Ben kimseyi kırmak gibi bir niyetim olmadığını, ailem fincan işiyle uğraştığı için fincanda içmeye alıştığımı söyledim. İnce belli bardaklarda çay içemediğimi, hem madden hem de mânen rahatsız olduğumu ifade ettim. Bu arada kafe sahibinin oğlu belirdi arkasında. “Ya Sev ya Terk Et” dedi bana, kaşları neredeyse saçlarına değecek derecede yukarıda olan bakışlarla. Ben “Anlamadım, altı üstü fincanda çay içmek istiyorum” dedim. “Bunda büyütecek, kavga çıkaracak bir durum yok” diye de ekledim. Ama dinlemediler.

 Arbede çıktı… Kendimi kaybettim, kafe sahibine vurdum. Onlarda bana vurdular. Yoldan geçerken benim itilip kakıldığımı gören tanıdıklarım olaya müdahil oldular. Sonra ayrıldık ama iyi ayrılmadık. İnce Belli Bardak Sevenler derneğinin başkanı olayı nasıl duymuşsa hemen gelmişti kafeye. Biz kafeyi terk ettik, evimize gittik. Onlar halen devam ediyorlardı arkamızdan bağrışmaya, rahmetli anamıza babamıza küfürler etmeye.

Mehmet Fincancı’nın kardeşi Ahmet Fincancı (29) olayın buradan sonrasını söyle anlattı: Evimizde oturmuş, büyük büyük dedemden kalma fincanlarda çaylarımızı içiyorduk. Bir anda dışarıda bir gürültü duyduk. Ellerinde meşaleler ve bozuk Türkçe kullanılarak yazılmış pankartlar taşıyan bir kalabalık bağırarak, Millet caddesi üzerinden bizim eve doğru ilerliyordu. “Burası Türkiye, Fincan Senin Neyine!”, “Oraya geliriz, fincanını s.keriz”, “Ya İnce Belli Bardak Ya Hiç” gibi sloganlar atıyorlardı. Kısa bir süre içinde sayıları bini buldu. Biz ışıklarımızı kapattık, kapıların arkasına dolapları yerleştirdik, korkuyla bekliyoruz evin içinde. Bir yandan da jandarmaya ulaşmaya, koruma istemeye çalışıyoruz telefonda. Kalabalığın dağıldığı falan yok. Bir saat geçti ama on dakikalık mesafede bulunan jandarma komutanlığından çıt çıkmadı. Öylece oturmuş, bir yandan ağlaşan çocuklarımızı susturmaya çalışırken bir yandan da dualar ediyoruz kalabalığın eline düşmemek için. 

Sonra evimizi taşladılar, camları alaşağı ettiler. Çocukları penceresi olmayan banyoya gönderdik ablaları ve anneleriyle birlikte. Sonra dayanamayıp biz de gittik. Buna rağmen sesleri duyuluyordu.  Ağza alınmaz küfürler edip, hem ailemize hem de yüzyıllardır sürdürmekle gurur duyduğumuz fincan üretimi işimize hakaretlerde bulundular. Ardından da ahırı yaktılar. Ateş dansı yapan Kızılderililer gibi alevleri görünce heyecanları bir kat daha arttı. Az kaldı evi de yakacaklardı ama nasıl olduysa jandarma geldi, kalabalığı dağıttı.

Bu arada söze girmek isteyen kafe sahibi Cemal Bardakcan (51), olayı kendi sözleriyle özetlemeye çalıştı: Bu adam –Mehmet Fincancı’yı göstererek- bana hakaret etti, beni dövmeye kalktı. Önce ince belli bardaklarımıza, yani necip bir milletin necip adetlerini ayaklar altına almak istedi. Fincanda çayı kim görmüş, kim içmiş. Yüzyıllardır atalarımızdan neyi gördüysek onu yaparız biz. Bardakcan ailesi olarak vatanımıza, milletimize karşı kusur işlemeyiz, kusur edeni de affetmeyiz. %99’u ince belli bardakta çay içen bir milletin aziz evlatları olarak fincanda çay içmek isteyenler buyursunlar gitsinler ecnebi memleketlere, ztarbakslarında içsinler o zehir zıkkım çayı, o içi küflenmiş fincanlarda. Benim mahallemde, benim yaşadığım ilçede ben izin veremem geleneklerime hakaret edilmesini. Daha önce yakmıştık fincancıları, mahkeme aklamıştı bizi, mahkemenin aklamadıklarını da devlet affetmişti. Demek ki iyi bir iş yapmışız. Gerekirse şimdi de yakarız, adam olmazlarsa ileride de yakarız. Bu memleketin ekmeğini yiyip bu memleketin geleneklerini ayaklar altına alamazsınız.

Ahmet Fincancı, kafe sahibi Cemal Bardakcan’ın sözlerine aldırmayarak kaldığı yerden devam etti: Ben bu memlekette ileri demokrasi var zannediyordum, kimseyi rahatsız etmediğimiz sürece her istediğimizi yaparız zannediyordum. Ne var kardeşim? Bardakta çay içmek istemiyorum. Bizim de kafemiz var, ince belli bardakta çay isteyene istediğini veriyoruz. Tahrik olmuyoruz, kavga çıkarmıyoruz. Birisini ince belli bardakta çay içerken gördüğümüzde, akşam olunca adamın evine gidip çoluğunu çocuğunu ateşle tehdit etmiyoruz.

Kendisine, kavgayı ilk abisinin başlattığı hatırlatıldığında, Ahmet Fincancı şunları söyledi: Ağabeyim Mehmet biraz ateşlidir, çabuk kızar. Kavga çıkarmışsa, git polise ihbar et, şikayetçi ol. Çıkarız mahkemeye, veririz hesabını. Gelip evimizi taşlamanızın, ahırımızı yakmanızın, ailemizin yüzyıllardır sürdürdüğü fincan geleneğine saldırmanızın, çoluğun çocuğun huzurunu kaçırmanızın ne anlamı var? Hadi biriniz cahilsiniz, hepiniz de mi cahilsiniz? Ne o pankartlar öyle? O küfürler, o canice tavırlar, cadı avına çıkmış ortaçağ rahipleri gibi ellerinde meşaleler… Hepiniz mi insanlıktan bu derece nasipsiz kaldınız? Oysa belediye başkanı daha olayın soruşturması başlamadan bize ilçeden gidin, yoksa kan çıkar dedi. Hiçbir yere gitmiyoruz. Bu ülke onların olduğu kadar da bizim. Neden gidecekmişiz?  Hem mağduruz hem de suçlu muamelesi görüyoruz. Böyle adaletsizlik olur mu?

Kalabalığın dağılmasından ve ilçeye geçici huzurun hakim olmasından sonra, Çomasi valisi twitter hesabından açıklama yaptı: Ben şu anda Marmaris’te tatildeyim. Döner dönmez olaya karışan ayrılıkçılardan hesap soracağız. Buradan bakınca ağır tahrik olduğu gözlemleniyor. Büyütecek bir şey yok. Vatandaşlarımız evlerine dönsünler ve ince belli bardaklarda çaylarını huzur ve sükûnet içinde yudumlamaya devam etsinler.

YHA, Enes Başeğmez – 30 Temmuz 2012

Not: Yukarıdaki haber yalandır ama hayattaki her yalan gibi gerçeği saklamayı değil, hayata hizmet etmeyi amaçlar. Çünkü çoğu zaman bir makalenin, bir denemenin yapamadığını, uydurma karakterlerin canlandırdığı bir oyun, bir öykü yapar.

Not2: Çomasi adı Çorum, Malatya ve Sivas sözcüklerinden türetilmiştir. Bu üç ilde, yakın tarihimizde yaşanan ve ardından “ağır tahrik”, “yanlış anlaşılma” ya da “dış mihraklar” bahanelerine kurban edilen katliamları anımsatmama gerek yok sanırım.