Türkiye'den Mektuplar 5

Metrodan çıktım eve doğru yokuş aşağı yürüyorum. Yolun kenarında küçük bir kız çocuğu, yukarıda onu azarlayan annesi ve yolun karşı tarafında boş boş oturan bir genç erkek. Aralarındaki konuşmaya ister istemez kulak misafiri oluyorum –bu arada ne güzel bir deyim bu “kulak misafiri olmak” deyimi!- :

Penceredeki Anne: Biz sizin yaşınızdayken evin bütün işlerini yapardık, sen halen sabahtan akşama kadar sokaklarda oynuyorsun.

Küçük kız: Ya anne yaa, Bernalar gelecek birazdan. Oyun oynayacağız.

Penceredeki Anne: Sus kız, kalpazan! Ne Bernasıymış? Gel çabuk eve!

Küçük kız: Kalpazan ne demek yaa?

Yolun karşısındaki genç erkek: Kalpazan, bir işe yaramayan, tembel insan demek.

Penceredeki Anne: Gördün mü bak, kalpazansın işte. Çık yukarı, yardım et temizliğe.

Yolun karşısındaki genç erkek: Kalpazan olmamak için çalışmak gerek. Çok çalışmak gerek.

Küçük Kız: Anne yaaaaa… Söyle şuna bana kalpazan demesin.

Böyle gidiyor muhabbet. Sonrasında ne oldu bilmiyorum. Umarım üçünden birisi sözlüğü açıp kalpazanın anlamına bakmıştır. Yoksa zavallı kız gördüğü her tembel insana “kalpazanlık yapma” diyecek.

Bu kısa girişi yazmamın açık ve seçik bir nedeni yok. Eğlendirme amaçlı olduğunu iddia edebilirim eğer birileri gereksiz olduğunu söylerse. Ha bir de aşırı özgüvenin ve eğitimsizliğin bir araya geldiğinde ortaya çıkaracağı kıvılcıma güzel bir örnek teşkil ediyor.

    

Dünden beri hiçbir şey olmadı. Ders çalışmaya başladım. Tekrar baştan sona çalıştım 1. Bölümü (Introduction to Assurances and Annuities). Yarın 2. Bölüm’ü çalışacağım (Life Contingent Deferred Annuities). Matematiğin dışında gelişen olaylar: Perdeci Ş getirdiği tüllerin bizim ısmarladığımız tüller olmadıklarını kabul etti. Bu durumda yine top bende kaldı. Ya inat edip, ben ısmarladığım perdeleri isterim diyecektim. Bu en az bir hafta daha beklemek olacaktı. Ya da tamam bunlar da olur deyip, paranın bir kısmının iadesine razı olacaktım. İkincisini seçtim. Daha önce de yazdığım gibi Türkiye’de hiçbir işin beklediğim gibi ya da olması gerektiği gibi gideceğine olan inancımı yitireli çok oldu. Bir iş zamanında oluyorsa eksik oluyordur, eksiksizse söz verildiği tarihten ve saatten sonra teslim edilmiştir. Perdeci Ş’nin durumunda gerçi iki olumsuz bir arada. Hem geç getirdi perdeleri hem de yanlış getirdi. Bir de telefonu her açısında bana “Hocam nasılsınız, tamam hocam, emredersiniz hocam…” gibisinden iş yapan insana yakışmayacak tarzda muhabbetler. Önce işi yapalım, ondan sonra samimi olalım. Ortada fol yok yumurta yok, çok basit bir tül siparişini bile elini yüzüne bulaştırdıktan sonra ben neyleyim o samimiyeti? Ama işte burada alınması gereken bir ders var: Asla kapıdan girer girmez sana abi, abla, hocam muamelesi yapanlarla iş yapma. Profesyonel çalışanlar profesyonel dil kullanırlar. İş ile dostluğu ayırırlar ya da en azından bu ikisini uygun bir sıraya koyarlar.

Türkiye’de öğrendiğim başka bir erdem de zamanı ve verilen sözleri çok takmama ve en azından bu uğurda kendime stres yapmama. Anladığım kadarıyla işler bir şekilde oluruna varıyor ama adamsendecilik ve plansızlık nedeniyle gereğinden fazla vakit alıyor. Takmıyorum artık, Nirvana’ya erdim. Bugün sabah TTNetten aradılar. Öğlenden önce geleceğiz, interneti bağlayacağız dediler. İyi dedim, öğlene kadar evde beklerim. Adam saat 2’de geldi. Hiç mesele yapmadım. Zaten biliyordum öğlenden sonra geleceğini. Geldi, interneti bağladı ve gitti. Yalnız, internet akşama doğru açılır dedi gitmeden önce. Şimdi saat akşam 9, hâlen evde internet yok. Olsun, bende de stres yok. Biliyorum ki bekleyince geliyor böyle şeyler. Beklemek de bir erdem, haksız da olsa, vakit kaybı da olsa…

Sonra bir de kredi kartı sorunu çıktı. Ben 17 Temmuz’da kredi kartı için başvurmuştum.  Hesabı açtığım günle aynı gün olduğu için hatırlıyorum. Bankadan ayrılırken görevli bayan bana “3 hafta içinde kartınız adresinize ulaşır.” demişti. Bugün aradım, “ATM kartım geldi, kredi kartım nerede kaldı?” diye sormak için. Meğer benim kredi kartı başvurum reddedilmiş. Nedenini sordum. Henüz yatan bir maaşınız yok dedi. Ayrıca çalışacağım okul benim iş durumumu onaylamamış. İyi ama sevgili bayan, siz bilmiyor muydunuz benim ilk maaşımın Eylül ayı sonunda yatacağını? Bal gibi biliyordunuz! Bunu bildiğiniz halde bana başvuru yaptırttınız ve bir de üstüne 3 hafta sonra kartımı alabileceğimi söylediniz. Ben öyle kredi kartı hastası bir tüketici değilim ama gireceğim sınav için 50 Sterlin ödemem gerekiyor ve bu ödemeyi yapmam için kredi kartı lazım. Şimdi bütün planlar suya düştü. Sil baştan, yine sil baştan, gür sesle sil baştan, ciğerlerimizi yırtarcasına sil baştan… Offfff!!:)()/(&+&++^&+

Şikâyetleri bu şekilde ardı ardına yazınca çok mızmızlanan birisi havası veriyorum, bunun farkındayım. Yanlış anlaşılmak istemem. Durumdan şikâyetçi değilim. Bunları yazmamın nedeni de hem bir çeşit zihinsel sağaltım hem de ileride benzer sorunlarla karşılaşırsam neyi nasıl yapacağımı bileyim önlemi. Yoksa ben istediğim kadar yazayım, lafla peynir gemisinin yürümeyeceği aşikâr. Yazsam da yazmasam da değişen bir şey olmayacak. Böyle ıvır zıvır şeyler yazarak vakit kaybetmiş olmuyor muyum? Pek değil! Zaten bunları yazmazsam ya kitap okuyacağım ya da televizyonda olimpiyat oyunlarını izleyeceğim. Öykü ya da ciddi bir deneme yazacak kadar zihin dinginliğine kavuşamadım henüz. Böyle her an kapıyı çalacak birisi varken yazmak, kafayı toplayıp, bir öykü çıkarmak zor. Bu yüzden, maksat elim klavyeden uzak kalmasın, alışkanlığını yitirmesin. Yoksa ben de biliyorum yazdıklarımın sanatsal bir değerinin olmadığını. Ayrıca her yazılanın sanatsal değeri olacak diye bir kural da yok. Tıpkı her resmin, her müzik parçasının birer şaheser olmadıkları gibi!

Gelelim geçen yazıda sözünü ettiğim iki konudan birincisine; Türkiye’de haklarında konuşması cesaret gerektiren üç tabuya: Din, Milliyetçilik ve Futbol. Geçen hafta meydana gelen üç olay üzerinden takip etmek istiyorum durumu. Önce Malatya’daki davulcu hadisesi, ardından Ayazağa’da gelişen Kürt işçilere saldırı olayı ve en sonunda Trabzonlu metrobüs sürücüsünün Fenerbahçeli taraftarlara naz çekmesi, otobüsü bırakıp gitmesi. Bu üç olay bir hafta içinde oldu.  

Malatya’daki olayı ilginç yapan olayın gelişim sürecinin Sivas katliamıyla koşutluk göstermesi. Bir davulcu Ramazan ayı dolayısıyla köydeki evlerin önlerinde davul çalıyor. Alevi bir aile adama “Burada çalma, hastamız var.” diyor. (Hastamız var demese de olurdu ya neyse!) Davulcu ertesi gün tekrar aynı yerde çalıyor davulunu. Bu sefer alevi aileden dayak yiyor. Bu olaydan sonra da 100-200 kişilik bir grup topluyor, ellerinde meşalelerle. Alevi ailenin evinin önünde “Allahuekber” nidalarıyla inandıkları dinin yüceliğinden, güçlülüğünden dem vuruyorlar. Evin camlarını kırıp ev ahalisini korkutuyorlar, ahırı yakıp “sıra evinize de gelecek” mesajı veriyorlar. Bu arada geç de olsa jandarma yetişiyor ve olaylar ikinci bir Sivas olmadan –sizce evi taşlayıp, yanındaki ahırı ateşe veren azgın kalabalık, fırsat bulduğunda evi de içindekilerle birlikte yakmaktan çekinir mi?- olay sonlandırılıyor. Bu olaydan sonra belediye başkanı alevi aileye hemen ilçeyi terk etmelerini söylüyor. Vali ise “ağır tahrik var” diyerek kimsenin aklına gelmeyecek o en güzel bahaneyi buluyor. Velhasıl-ı kelam, Türkiye bir başka dinler arası çatışmanın eşiğinden dönüyor. Başımızdakiler insanları bu tür konularda eğitmek gereksiniminden söz edecekleri yerde, yine kaytarıyorlar.

Soruna pek çok yönden bakmak mümkün ama biz en iyisi baştan başlayalım, yani davulcunun gece yarısı davul çalmasından. Ramazan davulu bir Türkiye geleneğidir, dinen ne farzdır ne de vacip. Eski zamanlarda çalar saatler bugünkü kadar yaygın olmadıkları için kullanılan bir yöntemdi, şimdilerde fonksiyonundan çok tarihsel değerinden dolayı korunmaya çalışılan bir gelenek. Yalnız bu gelenek herkesin hoşuna gitmeyebilir. Bir mahallede oturan onlarca çeşit insan vardır. Müslümanlar her ne kadar çoğunlukta olduklarını iddia etseler de Müslüman olup da gece yarısı insanı tatlı uykusundan uyandıran davul sesinden rahatsız olacak pek çok insan biliyorum. Hem sonra Müslüman olmayanlar ne olacak? Ateistler, Aleviler, Hristiyanlar, Museviler, Zerdüştler dinlemek zorunda mı Müslümanların “geleneksel gürültüsünü”?  Gürültü diyorum çünkü pek çok davulcu estetik bir ritim ya da melodi üretemediği için dakikalarca aynı tantanayı çalıyor. Zaten davul çalan vatandaşların hemen hiçbirisi aslen davulcu değil, ek para kazanmak için geceleri yollara düşen kasaplar, manavlar, yorgancılar. Mahalleleri kendi aralarında bölüştürüp, Ramazan öncesi hazırlıklarını yapıyorlar. Sonrasında da “dan dan dan”… Yaratıcılık yok, estetik yok, geleneğe bir katkı yok, “böyle gelmiş böyle gider” anlayışından gelir elde etme yarışı. Durum böyle olunca insan sormadan edemiyor, “Ben neden katlanayım bu tantanaya?”. Hadi Müslüman oruç tutuyor, sevabını alacak, cennete gidecek. Peki ya inanmayan, peki ya Alevi, peki ya Hristiyan, onların kârı ne uykusuz kalmaktan başka?

Hem her gelenek korunmalı diye bir kaide mi var? Neden kimse kafelerde büyük fincanlarda çay satma eylemine karşı gelmiyor? İnce belli bardaklarda (İBB) çay içmek bizim geleneğimiz değil mi? Kime ne zararı oldu da ince belli bardakları bırakıp, çanak şeklindeki atlas okyanusu kadar ağızları olan fincanlara geçtik?  Hem bu fincanlar evlerimize kadar girdi, neredeyse Türklüğümüzü elimizden alacak. Sizce pankart açıp, sokaklarda yürüsem taraftar çekebilir miyim İBB hareketine? Çekemem! Neden? Çünkü kimsenin umurunda değil İBBler. Bu durumda karşımıza şöyle bir tablo çıkıyor: Kimseye zararı olmayan, kimseyi rahatsız etmeyen gelenekler sürdürülmeli (İBBlerden çay içmek, Ramazan ayında hurma yemek, büyüklerin elini öpmek ya da öpüyormuş gibi yapmak, otobüslerde yaşlılara yer vermek vb). Bunun yanında toplumun bir kısmını rahatsız eden gelenekler sonlandırılmalı, tarihin raflarına kaldırılmalı ve müzelerde sergilenmeli (Mehter marşları, Ramazan davulcuları, düğünlerde havaya ateş etmeler, herkesin kullandığı parklarda bahçelerde mangal yapıp –ya da yapamayıp- ortalığı dumana boğmak vb.)

Bu ara paragraftan sonra devam edelim Malatya olayına kaldığımız yerden. Görünen o ki Alevi aile rahatsız oluyor ve davulcuya evimizin önünde çalma diyor. Bence bir insanın bundan daha doğal bir hakkı olamaz. Gündüz değil ki sabredesin! Gecenin bir yarısı, ertesi gün erkenden işe gidecek olan var, sınavı olan var, vardiyalı çalışıp eve yeni geleni var. Ama davulcu inat etmiş, illa da çalacağım. Belki dayağı hak etmemiş ama kaşınmış. Eğer Alevi aile birlik olup, savunmasız bir davulcuyu dövdülerse onlara da yazıklar olsun. Git kardeşim, polise şikâyet et, belediyeye bildir. Mutlaka şiddete bulaşmadan çözülebilir böylesine basit bir sorun. Peki ya sonrası? Davulcunun 400-500 kişiyi toplayıp, basit bir kavgayı cihada dönüştürmesine ne demeli? Bir ailenin evini taşlamak, ahırını yakmak, evini de yakmakla tehdit etmek! Bunlar ciddi suçlardır ve en ağır cezalarla cezalandırılmalıdırlar.

Valinin “Ağır tahrik var.” lafı ise dillere destan. Neden acaba bir kere de Aleviler ya da Hristiyanlar ağır tahrik olup Müslümanların evlerini yakmıyorlar? Müslümanlar rahat tahrik olabilen insanlardır, onu mu demek istiyor? Bu ülkede misyonerlik yapan genç Hristiyanlar işkenceyle öldürülürler, bu ülkede 35 can alevlerin içine terk edilir –İzleyin internetteki görüntüleri. Bir yanda cayır cayır yanan bir otel, önünde, “Cehennem ateşi bu. Bak ne güzel yanıyor. Kurban olduğum Allah!” diyerek gülüşen ne idüğü belirsiz bir kalabalık.-, bu ülkede kilisesinde işini yapan bir rahip öldürülür, bu ülkede Anadolu’dan getirilen yağmacıların da yardımıyla Rum vatandaşların evleri yağmalanır… Sonrasında yetkililerden tek bir açıklama duyarız: Ağır tahrik var! Hiç hareket etmediğimiz için herhalde en ufak bir dürtmede ayaklanıyoruz, harekete geçiyoruz. İleride göreceğiz, mini etekli bir kadın tecavüze uğrayacak ve hakim “ağır tahrik var” deyip saldırganı haklı bulacak. Ramazan ayında otobüste su içen bir Budist, Müslümanlardan dayak yiyecek, mahkeme “ağır tahrik var” deyip Budist vatandaşı hapse atacak. 

Biz böyle davranışları hakkıyla cezalandırmadıkça onlar katlanarak büyüyecek.

Sonra bir de belediye başkanının açıklaması var: Hemen bu ilçeden gidin. Ne demek bu? Ben sizi koruyamam, korumam! Def olun gidin, huzuru kaçırmayın. Sanki huzuru kaçıranlar onlarmış gibi. Tribünlere oynamak diye buna denir. Ne de olsa halkın çoğu sünni Müslüman, ne de olsa o ev taşlayanların büyük kısmı kendisine oy verdi/verecek, ne de olsa karşı tarafı tutarsa kaybedeceği daha çok şey olacak.      

Nerden bakarsanız bakın, neresinden tutarsanız tutun, elinizde kalacak bir durum. Ben güzel şeyler yazayım dedikçe böylesine insanı insanlığından utandıran olaylar gerçekleşiyor. Sivas katliamının sorumluları zaman aşımından serbest kalıyorlar, bir yerlerde birileri “Tek dil, tek din” deyip meydanları inletiyor, aynı kişi rakip partinin başkanını Alevi olduğu için yuhalatıyor, Alevilerin ibadethanesine “ucube” diyebiliyor. Sonra da ülkede barıştan, huzurdan söz edebiliyor. Peki neden ülkenin çok adalet aşığı savcıları “halkın dini duygularını rencide ettiği” için her beğenmediği şeye “ucube” diyen kişiye dava açmıyor?  

Din tabusunu yenmeden, başkalarının dinlerine bakışlarının bizim kendi dinimize bakışımızdan farklı olmadığını kabul edene ve bunu kanıksayana kadar toplumdaki gerginliğin önüne geçemeyiz. Bunun en sağlam yolu da eğitimden geçer. Okullarda tek bir dinin değil, tüm dinlerin tarihleri, gelişimleri, modern hayata verdikleri yanıtları okutulmalıdır. Öğrencilere tek bir dinin diğerlerinden üstün olduğu anlayışını aşılayacağımıza, tüm dinlerin hayatı anlamlandırma ve şekillendirme çabasının bir ürünü oldukları düşüncesini vermeliyiz. Çocuk din eğitimini ailesinden, çevresinden, istiyorsa gittiği caminin imamından, kilisenin papazından öğrenebilir. Sadece o dinin üstün yanlarını o dine inanmış olan kişiden dinleyebilir. Tüm dinleri objektif olarak çözümleyip, tarihsel ve analitik bir düzlemde inceleyebileceği yer ise okul olmalıdır. Görünen o ki şu anki eğitim sistemimiz böyle bir ideali öğrencilere vermekten çok ama çok uzakta. Gidişata bakılırsa, ters yönde ilerlediğimizi anlamak çok da zor olmayacaktır.

Dip Notu: İnternet halen yok (sabah 9:55). Aradım, 48 saat içinde açılacak dediler. Dün akşam, gece yarısına kadar açılır demişlerdi. Bağlantıyı yapan eleman da 1-2 saat içinde açılır demişti. Söz verilen saatler gitgide uzuyor, korkmaya başladım. Eve bağlantı gelene kadar cep telefonundan bağlanmaya devam. 

Dip Notu 2: Diğer iki tabuya ve olimpiyatlar konusuna vakit kalmadı. Yavaş yavaş, alışıyorum artık…

Dip Notu 3: Malatya’daki davulcu olayıyla ilgili iki habere aşağıdaki ağbağlarından ulaşabilirsiniz:

http://bianet.org/bianet/insan-haklari/140008-istiklal-marsi-ve-tekbirle-gelen-linc-girisimi

http://bianet.org/bianet/diger/140084-sadece-davulcu-tutuklandi

Ayrıca benim bu konuda yazdığım öykü tadındaki yalan habere http://rizaarican.blogspot.com/2012/07/bardak-tartsmas-lince-donustu.html ağbağından ulaşabilirsiniz. 

Türkiye'den Mektuplar 4

Yine ara verdim mektuplara. Önce taşınma derdi sardı her yanımızı, ardından taşınma sonrası temizlik, tamirat, gerekli servislerin açtırılması. Bir türlü bitmiyor yeni taşınılan evin eksikleri. Bir de benim gibi sıfırdan başlıyorsanız; tamamlanacak, düzeltilecek, kayıt altına alınacak çok şeyiniz oluyor. Hadi ben bu aralar boştayım, işim yok gücüm yok. İşine devam eden birisi nasıl yapıyor bunca şeyi, merak etmiyor değilim! İşyerinden birkaç gün izin alması gerekir, sular idaresine, elektrik dağıtım firmasına, doğal gaz şirketine, internet başvurusu yapmaya tek tek gidip, her birisiyle tek tek cebelleşmek için… Hepsi ilçenin ayrı bir köşesinde olan bu yerlere bir günde gitmek ve işleri bir günde halletmek olanaksız. Sevmediğim işler bunlar, gereksiz yere vaktimi ve enerjimi harcadığım, benim yerime birileri yapabilecek olsa komisyon verip yaptırtmaktan çekinmeyeceğim işler. Fatura yatırmak, bankadan para çekmek, bilet almak gibi internet çağında artık olmaması gereken teferruatlar.

Mektupları yazamadım ama dört tane yalan haber yazdım taşınma sürecinde. Yalan haber yazmak diğer tür yazmalara göre çok kolay bir yazın türü –eğer bir yazın türüyse kendileri- çünkü ilham aldığınız kaynağı saklamanız gerekmiyor. Güncel bir haber alıp, dalganızı geçiyorsunuz. Karakterler az çok belli. Bir olay kahramanı, bir karşıt-kahraman, olayı anlatan ya da yazan bir gazeteci ve bazen fazladan bir görgü tanığı yetiyor. Haber niteliği taşıdığı için dili süslemek de gerekmiyor. Bir yandan televizyondaki olimpiyat oyunlarını izleyip, bir yandan çayı yudumlarken yazılabiliyorlar. Öykü ya da deneme yazarken gereken konsantrasyonun yarısı bile gerekmiyor. Zaten internette –sosyal medyada, haber altlarına konan yorumlarda, ekşi sözlükte- azıcık gezinen birisi için yazacak çok şey çıkacağı aşikâr. Ülkede o kadar acayip şeyler oluyor ki insanın gerçek haberleri zaytung haberleriyle karıştırdığı bile oluyor kimi zaman.

Mesela kürtaj yasağı çıkacak diye Kırım’a kürtaj turizmi başlatan bir firma varmış. Hükümet duruma el koymuş ama bu firmanın birkaç ay sonra başka bir adda, başka bir bahaneyle Kırım’a karnı burnunda kızları götürmesini engellemeyecektir. Uygarlıklar var olduğundan beri insanların cinselliğini kontrol altına almak bir numaralı hedefleri olmuştur ve hiçbir devirde, hiçbir sultanın-kralın-şahın zamanında bu başarılamamıştır. İstediğimiz kadar kendimizi hayvanlardan üstün görüp,  onlardan farklı çiftleştiğimizi iddia edelim. Sonuç değişmeyecektir! Daha modern bir yöntem keşfedilene kadar dişilerimiz yavrularını karınlarında, tıpkı maymunlar, kediler, köpekler, yunuslar gibi taşıyacak; tıpkı onlar gibi doğuracak ve tıpkı onlar gibi yavrularına doğal bir ilgi –sevgi diyoruz biz bu ilgiye- gösterecektir. Bizim kutsallaştırıp yere göğe sığdıramadığımız; anne sevgisi, evlat sevgisi, aile sevgisi falan filan aslında tüm hayvanlarda var olan, doğal bir “hayatta kalma aracından” (survival tool) başka bir şey değildir. Buna gereksinim duymayan hayvanlarda da bu tarz romantik gelişimler olmaz zaten.  

Ben bu yalan haberleri yazınca birkaç arkadaş yazılarımı neden Zaytung’a göndermediğimi sordu. İki yıl kadar önce bir haber yazmış (Bakan’dan Zaytung’a Ayakkabılı Uyarı), Zaytung’a göndermiştim. Aradan bir hafta geçtikten sonra “hayır” yanıtı aldım. Belki benim eleştirel dilimden sakınmışlardı, belki de yazdığım haber Zaytung’u olduğundan farklı gösteriyordu. O zamanlar Zaytung yeni çıkmıştı ve benim beklentilerim biraz farklıydı. Ben daha eleştirel, daha iğneli bir yayın politikası bekliyordum. Fakat şimdi gelinen noktada Zaytung eleştirelden çok kendisine ücret talep etmeden yazı gönderenlerin üzerinden para kazanan bir yapıya dönüştü. Bir de kitap çıkarmışlar, gördüm geçenlerde Mephisto’da. Ben hem zamandan kazanmak hem de o seçim aşamasından kaytarmak için bloğumu kullanmayı tercih ediyorum. Böylece yazar yazmaz yayınlayabiliyorum yazıyı, daha sonra beğenmediğim bir yer olursa değiştirebiliyorum, istersem de tamamıyla yayından kaldırabiliyorum. Ürettiğim şeylerin tamamıyla benim kontrolüm altında olması güzel bir şey.  

Gelelim bu dört yalan haberi yazarken neler düşündüğüm ya da bana bu haberleri yazdırtan ilham kaynaklarına. Birinci haber sürekli ertelenen metro açılışıyla ilgiliydi. Şimdi bayramda açılacak diyorlar, umarım dedikleri gibi olur. İkinci haber Malatya’da gelişen üzücü olaylar hakkındaydı. Ramazan davulcusunun topladığı yüzlerce insanın alevi bir ailenin evini taşlaması ve ahırını yakması daha sonra tekrar yazılara konu olacak bir haberdi. Bu haberi fincan sevenler ve ince belli bardak sevenler arasındaki kulüp kavgası gibi lanse ettim ki haberle ilgili olduğu pek belli olmasın. Bunu yapmamın nedeni de ben haberi yazarken henüz kimin suçlu kimin mağdur olduğu konusunun açıklık kazanmamış olmasıydı. Asıl hedefim korunması gereken geleneklerle korunması çok gerekli olmayan gelenekleri ayırmaktı. Kimsenin rahatsız olmayacağı gelenekler sürdürülsün –ince belli bardaklarda çay içme geleneğinin kimseye bir zararı olduğunu sanmıyorum-. Birilerini rahatsız eden gelenekleri sürdürmenin ne anlamı var rahatsız olanlara işkence yapmaktan başka –Ramazan’da çalan davul beni rahatsız etmiyor ama bebekli anneleri, vardiyalı çalışan işçileri ya da başka dine inanan insanları rahatsız ediyor olabilir-.

Üçüncü yalan haber, bahşiş alabilen öğretmenlerle ilgiliydi. Öğretmenlerin bahşiş almaları durumunda olabilecekleri Vietnam’da “Mikroekonomi” dersinde tartışmıştık öğrencilerle. Tamamıyla serbest olabilen bir ekonomide olacakları görebilmeleri açısından güzel bir örnekti. Dördüncü ve son yalan haber ise dinlerin özelleştirilmeleri ve birer şirkete dönüştürülmeleri üzerineydi. Haberin fikir babası Gündüz Vassaf olduğu için sayfanın başında kendisine atıfta bulundum.

Mektuplara ara verip, kendimi yalan haberlere vurmamın nedeni sadece yalan haber yazmanın kolaylığı değil elbette. Bir de malzeme çokluğu var. Türkiye tuhaf bir ülke, yazılı olmayan kuralların yazılı olanlara nazaran çok daha fazla sıklıkta kullanıldığı bir yer. Durum böyle olunca yazılı kuralları uygulamak isteyen naif insanlar çok komik sahnelere yol açabiliyorlar. Örneğin, birkaç hafta önce ünlü bir işadamının zengin kesimden insanlara kiraladığı binası cayır cayır yandı.  Daha yangının dumanları tütüyorken, binanın sahibi olan işadamı televizyon karşısına geçip, binanın ne kadar güvenli olduğunu, neden dışarda oluşan yangının içerilere sızmayacağını, binada yaşayan insanların ne kadar güvende olduklarını anlattı dakikalarca. Sunucu da adam olup bir sormadı, “Sayın …, madem bu kadar güvenliydi neden yandı binanız?”. Adamın milyonlarca dolar harcayıp, toplumun en üst kesimindeki insanlara kiraya verdiği bina yanıyor ve adam bu olaydan sonra çıkıp binasının reklamını yapabiliyor, hiçbir şey olmamış gibi. Tabii ki yangından doğan hasarları sigorta şirketi ödeyecektir. Tabii ki yangından dolayı binanın sahibi olan şirketin herhangi bir sorumluluğu yoktur. Habere göre yangın binanın altındaki –ya da yakınındaki- İş Bankasının elektrik tesisatından çıkmış. Sormazlar mı adama, bu kadar lüks bir bina yapıyorsun da neden etrafındaki dükkânların tehlike arz edecek durumlarını kontrol etmiyorsun? Bina sahibinin vereceği yanıtı tahmin etmek zor değil: Orasını ben bilmem, ben binamı yaparım. Binanın etrafındaki düzenleme belediyeye aittir. Peki ya şantiyede kalırken yanan işçilerin durumu? Onların hayatları hayat değil mi ki zenginlere sunulan bu güvenlik hizmeti, ekmek parası için kışın ortasında çadırda kalan işçilerden esirgeniyor? Neden toplum olarak insan yaşamının bir pahasının olamayacağını savunmuyoruz da birisine ah vah yazık oldu derken, diğerine vay be adam binayı öyle yapmış diye geçiştiriyoruz.

Trajikomik bir olay, kimsenin hayatını kaybetmemiş olması tek sevindirici tarafı. Daha önceki yazımda Türkiye insanının en önemli özelliklerinden birisi olarak aşırı özgüveni vermiştim. Şimdi buna bir de vurdumduymazlık noktasında zirveye ulaşan eğitimsizliği ekleyelim. Hiçbir iş olması gerektiği gibi yapılmıyor ve yapmayanların bahanesi hazır: Ama böyle de oluyor! Örneğin kırmızı ışıkta geçen bir insanı düşünelim. İki kişisiniz ve biriniz kırmızı ışığa rağmen yolun boş olmasından istifade edip geçmek istiyor. Hakikaten de yol boş, en yakın arabanın size ulaşması belki yarım dakika alacak ki siz o vakitte çoktan geçmiş olursunuz karşıya. Arkadaşınız geçmek istiyor ve geçiyor. Siz kalıyorsunuz, bekliyorsunuz yeşil ışığı. Neden? İki nedeni var: Kurallar insanların güvenliği için vardırlar. İnce bir zar gibidirler, bir delik açarsanız deliğin büyümesine engel olamazsınız. Kırmızı ışıkta geçmeye alışmak kırmızı ışıkta geçmekten çok daha tehlikelidir. Çünkü öyle bir zaman gelir ki artık yolun boş olmasını da beklemez, atlarsınız arabaların arasına zamanla gelişen içi boş özgüveninizin de yardımıyla. İkinci neden ise birincinin doğal bir sonucu aslında: Siz belki keskin gözleriniz ve kent yaşamına uyum sağlamış hızlı tarzınızla kırmızı ışıkta geçebilirsiniz ama sizi örnek alan çocuklar aynı şeyi aynı ustalıkla yapamayabilirler. Bin defa kırmızı ışıkta geçseniz ve 999 kere bir kaza olmasa ve 1000. seferde kaza olsa, bir çocuk hayatını yitirse ya da sakat kalsa, yine de değmez kazanacağınız 3-5 saniyeye.  Sorumluluk üzerinize kalmaz ama sorumlu olursunuz sönen bir hayattan. Dolaylı da olsa topluma kötü örnek olduğunuz için sizin açtığınız yolda kurban olan her masum hayatın yükü binecektir omuzlarınıza.

Şimdi bu kırmızı ışıkta geçme olayını geçelim. Toplumdaki her konuda böyle davrandığımızı düşünelim –işe girmek için torpil ayarlama, doktor tanıdıklarımızdan sahte sağlık raporu alıp sorumluluklarımızdan kaytarma, söz verdiğimiz işleri yapamayacağımızı anladığımızda yalan söyleme vb-, toplumun alacağı şekli tasavvur edebiliyor musunuz? Öyle bir vıcık vıcık oluruz ki neresinden tutarsak elimizde kalır. Rüşvet, adam kayırma, çıkar için çete kurma, sahtekârlık, namus adı altında insanlara işkence etme… Liste uzayıp gider, bizler izbe kahve köşelerinde “Ne olacak bu memleketin hâli?” sorusunu sormaktan kendimizi alamaz, bir yandan da bulduğumuz deliklerden sistemin içine etmeye devam ederiz.

Yolda yürüyorum. Karşıdan bir minibüs geliyor. Sinyal vermiyor dolayısıyla düz gidecek diye düşünüyorum. Tam benim yürüdüğüm yere gelince direksiyonu bana doğru çeviriyor. Çarpmasın diye kaçıyorum. Şoföre de söyleniyorum. “Bir sinyal verirseniz dönmeden önce ben de bilirim hangi tarafta yürüyeceğimi.” Adam gülerek yanıtlıyor. “Ne olacak ya, zaten yavaş geliyorum.”. Oysa bilmiyor ki o yavaş hızda bile çarpsa beni sakat bırakır o araba. Bilmiyor ki sinyal verdiği zaman hiç konuşmaksızın, hiç durmaksızın yoluna devam edebilecek, hem kendisi hem de yoldakiler güvende olacaklar. Bilmiyor ki ölümcül kazaların pek çoğu kısa mesafeli yolculuklarda, düşük hızlarda meydana geliyor –şuracığa kadar gidiyorum, kemere lüzum yok, farları açmayayım, kask kullanmayayım, zincirleri takmayayım vb -.

Bir önceki yazıyı “Kim daha batılı? Vietnam mı Türkiye mi?” diye bitirmiştim ama bu yazıda bu konuya giremedim bile. Bir sonraki yazıda da başka bir konuyu, Türkiye’nin üç tabusunu (Din, Milliyet ve Futbol) yazacağım. Batılı olma konusuna bir daha ne zaman fırsat bulurum bilmiyorum. En iyisi plan yapmamak ve işleri zamanın akışına bırakmak –fazlasıyla klişe bir ifade oldu ama olsun-.

Bir de Türkiye’nin olimpiyatlardaki başarısızlığı konusu var. Bu başarısızlık bir semptomdur, bir hastalıktan ziyade. Üzerinde durulması gereken şey Türkiye’deki dengesizce gelişen spor eğitimi ve toplumun tümünde değişmesi gereken bir spor anlayışıdır. 

Hükümetten Şok Açıklama: Dinler Özelleştiriliyor.

                                                                                          Öykünün fikir babası Gündüz Vassaf’a

Hükümetten Şok Açıklama: Dinler Özelleştiriliyor.

Bakanlar Kurulu’nun Temmuz ayı sonunda yaptığı toplantıdan sürpriz bir karar çıktı: Dinler Özelleştiriliyor, Cemaatler Artık Fiş Kesmek Zorundalar ve Dini Liderler CEO Olarak Anılacaklar.

Konuyla ilgili daha geniş bilgi almak için YHA’dan arkadaşımız Filiz Yalın, kaldırılan Diyanet İşleri Başkanlığı görevini üstlenen Türkiye Dinleri Holding’in CEO’su Yusuf Musa Yunuscan ile makamında görüştü.

Filiz: Sayın Yunuscan, büyük bir kafa karışıklığı var insanlarda. Herkes bir şey söylüyor ama kimin neyi doğru neyi yanlış anladığını bilmek zor. Siz Türkiye’deki tüm din işlerinden sorumlu olan kişisiniz. Ne diyeceksiniz yeni kanun hakkında? Ne getiriyor bu kanun, ne götürüyor?

Yunuscan: Filiz Hanım, siz de çok iyi biliyorsunuz ki dinler toplumu şekillendirmek için var olan üst yapılardan birisidir. Tıpkı reklam şirketleri ya da siyasetçiler gibi, din adamları da karar verme, verilen kararları uygulama ve sonuçlarını ciddi bir şekilde takip etme gibi toplumu yakından ilgilendiren üç ana mekanizmada söz sahibidirler. Bu noktadan bakınca bir dini liderin, bir şirket yöneticisinden farkı yoktur. İşte hükümetimiz de bu benzerliklerin farkına vardı ve aradaki özde olmayan ama adlarda kalan farkları kaldırdı. Mesela ben Türkiye Dinleri Holding’in CEO’su konumundayım artık. Benim altımda; sayın Ahmet Necip Sırmacı Müslüman Türkiye A. Ş.’nin CEO’su, sayın Yorgos Bartamleyus Hristiyan Türkiye A. Ş.’nin CEO’su, sayın Şalom Moşe Musevi Türkiye A.Ş.’nin CEO’su.  Bu liste böyle gidiyor. Hepsini saymaya gerek yok.

Filiz: Peki ya Aleviler? Onlar için de bir alt şirket var mı?

Yunuscan: Filiz Hanım, siz de biliyorsunuz ki hükümetimiz Aleviliği ayrı bir din olarak değil de İslam’ın Şii koluna bağlı bir mezhep olarak görüyor. Bu durumda onlar da sayın Sırmacı’nın önderliğinde hizmet verecekler. Bu demek değil ki Sünni Müslümanlarla aynı hizmeti alacaklar, sadece kendilerine ait bir CEO’ları olmayacak ve borsada Müslüman Türkiye A. Ş. adıyla işlem görecekler. Bunun dışında sayın Sırmacı’nın Alevi vatandaşlarımızı memnun edecek icraatlara çoktan başladığına eminim.

Filiz: Peki bu özelleştirme ne getirecek, ad değişikliğinden başka?

Yunuscan: Çok şey. Her şeyden önce devlet dinlerden desteğini çekecek. Bundan sonra her din kendi başına ayakta durmaya çalışacak, tıpkı özel şirketler gibi. Müşterilerinden abonelik ücreti toplayacak. Bunun karşılığında halka hizmet edecek, nasihatler verecek, insanları doğru yola davet edecekler. Hizmetlerden faydalanmak istemeyenler aboneliklerini sonlandıracaklar, daha fazla hizmet talep edenler aboneliklerini bir üst kademeye çıkarabilecekler. Artık öyle camilerde ezan okunmayacak. Abonelerin evlerine yerleştirilen özel bir sistem günde beş defa ezanı okuyacak, Ramazan ayında sahur vaktinde davulu çalacak. Hristiyan vatandaşlarımız için de aynı şey geçerli. İsterlerse evlerinde dinleyebilecekler zangocun çaldığı çanları ve Pazar ayinini. Camiler, Cemevleri, Kiliseler, Sinagoglar yine açık olacaklar. Sadece etraflarına rahatsızlık veremeyecekler. Özgürlükler ülkesine yakışan da budur. İsteyene istediğini vermek, istemeyeni muaf tutmak.

Filiz: İlginç! Peki, devlet dinlerin elde ettiği paralardan vergi alacak mı?

Yunuscan: Tabii ki Filiz hanım, tabii ki! Ben boşuna mı Türkiye Dinleri’nin CEO’su oldum? Biliyorsunuz, ben aslen muhasebeciyim. Yıllarca yurt dışında ve yurt içinde, bankalarda ve büyük şirketlerde milyar dolarlık anlaşmaların hesaplarını tuttum, vergileri ödedim. Benim bu göreve getirilmemin nedeni de bu. Dinlerin kasasına giren her kuruştan haberimiz olacak, hepsini vergilendireceğiz. Vergisi alındıktan sonra kalan parayla ne yaparlarsa yapsınlar. İster cami açsınlar, ister kiliselerini satsınlar, isterlerse sinagogun bahçesine dev şamdanlar diksinler. Müşteriler memnun olduktan sonra biz karışmayız. Sonuçta şirketlerin hisse değerleri borsada değer görecek.

Filiz: Şu borsa konusunu biraz aydınlatır mısınız? Az önce de sözü geçmişti, unutmadan sorayım.

Yunuscan: Şirket statüsünde oldukları için tüm diğer şirketlerin faydalandığı nimetlerden faydalanacaklar. Mesela Müslüman Türkiye CEO’su bir karar aldı ve karar sonunda şirketin hisseleri düşmeye başladı ya da yatırımcılar Musevi Türkiye’ye, Hristiyan Türkiye’ye kaçmaya başladı, ne yapacak? Hemen kararı geri alacak, tekrar düşünecek, müşteriyi nasıl memnun ederim sorusunu bir daha soracak. Yok artık öyle eskisi gibi, eski tas eski hamam. Çalışacaksınız, yeni ürünler piyasaya sunacaksınız, insanları inovasyonla büyüleyeceksiniz.  Büyüleyeceksiniz ki abone sayınız artsın, hisseleriniz değer kazansın. Bugüne kadar yan gelip yatarak, devletin verdikleriyle geçindiler. Artık devir değişti, ekonomi dinler üstü bir konuma geçti. Televizyonlarda, ekranların altında göreceksiniz o gün hangi şirketin ne kadar değer kazandığını. İsterseniz satacaksınız hisselerinizi, isterseniz tutacaksınız elinizde. Dolar –Türkiye İslam, Avro-Türkiye Alevilik, Altın-Türkiye Hristiyanlık gibi pariteler sürekli olarak doğru bir şekilde, en güvenilir kanallarla halkımıza iletilecek. Kimse kimseyi kandıramayacak, kimse kimsenin ekmeğini yiyemeyecek.

Filiz: Peki reklam? Reklam verebilecek mi bu şirketler?

Yunuscan: Dedim ya! Tıpkı diğer şirketler gibi; televizyona, internete, radyoya reklam verebilecekler. Yalnız hükümetin bu konuda bazı katı kuralları olacak. Mesela,” cennette denize nazır yamaçta, havadar arsa” gibi tutamayacakları sözleri vermelerini engelleyeceğiz. Haksız rekabetin ve tekelleşmenin de önünü keseceğiz. Bunun dışında müşteri çekmek için kampanyalar düzenleyebilirler. Nasıl ki telefon şirketleri numaranızı değiştirmeden sizin hattınızı başka bir şirkete devredebiliyor, Türkiye Dinleri A. Ş.’nin çatısı altında işlem gören şirketler de adınızı değiştirmeden aboneliğinizi başka bir şirkete geçirebilecekler. İsterseniz aboneliğinizi gizli tutabileceksiniz, isterseniz kimlik kartınıza yazdırabileceksiniz.  

Filiz: Peki, aynı anda iki dine abone olabilecek miyiz? Yeni doğan çocuklar?

Yunuscan: Bu sorunun iki yönü var. Teorik olarak bizim açımızdan sorun yok. Her iki dinin de abonelik ücretini ödediğiniz sürece hizmet almaya devam edebilirsiniz. Fakat, diyelim ki iki aboneliğiniz de sürüyorken –Allah göstermesin!- bir kazaya kurban gittiniz. Cenaze töreni nasıl düzenlenecek? Bu teknik sorun ileriki dönemlerde halledilebilecek bir şey. Şimdilik erken ama ikinci ve daha sonraki aboneliklerden cenaze törenleri hizmetini çıkarabiliriz. Böylece kişinin cenaze töreni ilk aboneliğine göre düzenlenebilir. Ya da bu kararı tamamıyla abonemize bırakabiliriz. Dediğim gibi, henüz erken. Daha çok çalışmamız gerekiyor bu ince detaylarla.

Yeni doğan çocuklara gelince. Onların durumu da biraz karışık. Şimdilik çocukları ebeveynlerinin abonelikleri üzerine kaydediyoruz, tıpkı pasaportlarda uygulandığı gibi ve bundan ek ücret talep etmiyoruz. Çocuk 18 yaşına gelir gelmez kendi seçimi doğrultusunda aboneliğini gerçekleştirecek.

Filiz: Anladım. Şimdi aklıma gelen bir soruyu sorayım, elimdeki listeden devam etmeden önce. Hiçbir dine abone olmama hakkımız var mı? Mesela ben ateistim ve herhangi bir dini hizmet almak istemiyorum. Mümkün mü bu?

Yunuscan: Maalesef hayır, ateist vatandaşlarımız için de Ateist Türkiye A. Ş. Şirketimiz var. Hiçbir hizmet almak istemeyen vatandaşlarımız bu hizmete abone olmak zorundalar. Böylece biz de bileceğiz onları nasıl mutlu edeceğimizi, onlara aylık seküler ahlak dergileri göndereceğiz. Ayrıca ateist vatandaşlarımızın yoğunlukta olduğu bölgelerdeki panolara dinsel mesaj içeren reklamları koymayacağız, ibadethaneleri istek doğrultusunda kütüphaneye ya da seküler ahlak merkezlerine dönüştüreceğiz.  Bu hizmetler için de ücret gerekiyor doğal olarak.

Filiz: Son olarak bir de cemaatleri sorayım. Onlar hakkında da bir takım düzenlemeler getiriliyor sanırım. Bu konudan bahseder misiniz biraz?

Yunuscan: Sizin de bildiğiniz gibi, Filiz Hanım, cemaatler bu ülkenin tartışılmaz bir gerçeği artık. Güçleri, faaliyet alanları belli. Bu nedenden dolayı hükümet onların kazançlarını da vergilendirmek istiyor. Dolayısıyla esnafların katıldığı himmet toplantılarında elde edilen gelirlerden %25, ev hanımlarının katıldığı himmet toplantılarında elde edilen gelirlerden %20, öğrencilerin katıldığı himmet toplantılarda elde edilen gelirlerden %15 vergi alınacak. Her himmet toplantısında devletin belirlediği bir muhasebeci  fiş kesecek ve vergiyi anında tahsil edecek.

Filiz: Peki, cemaatler borsada işlem görecek mi?

Yunuscan: (Gülerek) Şimdilik hayır ama ileride bunu da düşünüyoruz. Önce biz bir girelim, neler oluyor görelim. Halk abonelik sistemine alışsın. Mutlaka, Türkiye Müslümanları A.Ş. kendi müşterilerini memnun etmek için bir takım yaratıcı çözümler bulacaktır. Mesela Cuma vaazını evinde dinlemek isteyenlere bağlı bulundukları cemaate göre bir hizmet sunabilir. Aboneler, Gülen’in gündem üzerine görüşlerini bildirdiği bir konuşmasını ya da Cübbeli Ahmet Efendi’nin güncel bir vaazını evlerinde dinleyebilirler.

Filiz: Değerli vaktinizi ayırdığınız için çok teşekkür ediyorum.

Yunuscan: Ben teşekkür ederim. Bu arada size ufak bir hediyem var. Bakın bu Kur’an okuyan kitap. Kendi kendisini okuyor. İstediğiniz sayfayı açıyorsunuz, kitap kendisini okumaya başlıyor. Her ayeti Arapçasını okuduktan sonra bir de Türkçe mealini okuyup, izah ediyor. Siz ister takip ediyorsunuz, ister başka bir işle meşgul olurken dinliyorsunuz. Türkiye Müslümanları A. Ş. yeni abone olan herkese, promosyon olarak veriyor. 

Filiz: Teşekkür ederim sayın Yunuscan. Ben kullanamam ama babaannem çok sevecektir böyle bir şeyi.

YHA, Filiz Yalın - 2 Ağustos 2012 – Çamlıtepe – İstanbul

PS: Bu haberin/öykünün ana düşüncesi bana ait değil. Türkiye’ye geldiğimde kitaplığımda Gündüz Vassaf’ın Cennetin Dibi adlı deneme kitabını gördüm ve 13 sene önce okuduğum bu kitabı tekrar büyük bir iştahla okudum. Vassaf kitabın bir yerinde dinlerin özelleştirilmesinden ve borsada değer görmesinden söz ediyor. Bir aydır kafamda dolanıp duruyordu bu düşünce, yağmur öncesi gökyüzünü dolduran gri bulutlar gibi. Nasip bugüneymiş.

Öğretmenlere Bahşiş Alma Yolu Açıldı

Milli Eğitim Bakanı Halil İbrahim Yavaş, 2012 – 2013 öğretim yılı için müjdeli haberi verdi. Artık öğretmenler de bahşiş alabilecek ve bu bahşişlerden dolayı kimseye hesap vermek zorunda olmayacak.

Milli Eğitim Bakanı Yavaş, dün öğleden sonra İl Milli Eğitim Müdürleriyle yapılan kongreden sonra basın mensuplarının önüne geçti. Gazetecilerin ve meraklı öğretmenlerin sorularını yanıtlayan Yavaş, özetle, yeni yürürlüğe giren kanunun gerekçesini ve eğitime getireceği dinamizmi anlattı.

Basın toplantısının başında Bakan Yavaş şunları dile getirdi: Bildiğiniz gibi hükümetimiz serbest piyasa ekonomi rüyasını Türkiye’deki her kurumda gerçekleştirmek için elinden geleni yapıyor. Dağa taşa, kuş uçmaz kervan geçmez çöllere üniversiteler açıp, parası olup da üniversiteye giriş sınavını geçemeyen her öğrenciye hayallerinin üniversitelerinin kapılarını açtık. İşlem sırasını bilmeyen öğrencileri mühendis, km/h birimini m/s birimine çeviremeyenleri mimar yaptık.  Şimdi de özelleştirmenin eğitime getirdiği bu hareketliliği bir adım daha ileriye götürüp, öğretmenlerin lehine bir icraatta bulunuyoruz.  Tüm ilk, orta ve yüksek öğretim kurumlarında öğretmenlere bahşiş alma hakkı tanıyoruz. Çıkardığımız yeni kanuna göre öğrenciler beğendikleri derslerde öğretmenlerin masalarının köşelerine koydukları bahşiş kutularına istedikleri miktarda parayı atabilecekler. Öğrenciler beğenmedikleri öğretmenlere bahşiş vermek zorunda değiller ve kesinlikle bu konuda hiçbir zorlamayla karşılaşmayacaklar.

Toplantıdan hemen sonra bazı öğretmenlerin olası yıllık bahşiş toplamlarını hesapladıkları görüldü. 

Bir gazetecinin “Peki toplanan paralardan vergi alacak mısınız?” sorusuna “Hayır, devlet nasıl ki garsonlara ya da otel çalışanlarına verilen bahşişlerden vergi almıyor, öğretmenlere verilenlerden de almayacak. Bu tamamıyla öğretmenliğin kalitesini arttırmak için uygulanan bir teşvik programıdır. Para tamamıyla öğretmenin cebinde kalacaktır. Yalnız, nasıl ki bahşişin mümkün olduğu mesleklerde çalışanların maaşları düşük olur, bahşiş kazancını da hesaba kattığımız için önümüzdeki aydan itibaren tüm öğretmenlerin maaşlarında %20’lik bir kesinti yapacağız. Bahşişlere üst sınır koymadığımız için öğretmenlerimizin büyük bir çoğunluğunun bu %20’lik kaybı kolaylıkla geri alabileceklerini düşünüyoruz.” şeklinde yanıt verdi.

Bakan Yavaş sözlerine şu cümlelerle devam etti: Ülkemizin muasır medeniyetlerle yarışabilmesi için iyi bir eğitim sistemi şart. İyi bir eğitim iyi eğitilmiş öğretmenlerle başlar. Yeni getirdiğimiz bahşiş sistemiyle her öğretmen kendi iç dinamizmine kavuşacak, her sabah işe giderken “Ne yaparım da öğrencilerime en iyi şekilde öğretebilir, en çok bahşişi koparabilirim.” sorusunu soracak kendisine. Bu soruyu devlet kurumlarında çalışan memurlarımız yıllarca sordular ve zamanın başbakanından “Benim memurum işini bilir.” sözleriyle, haklı bir övgüye mazhar oldular. Şimdi biz bu övgü fırsatını öğretmenlere tanıyoruz. Çalışın, çabalayın, hem siz kazanın hem milletimiz kazansın. Parlak, çalışkan, eli açık, harcamaya alışmış öğrenciler yetiştirelim.

Arka sıralara oturtulduğu için sesini duyurmakta zorluk çeken bir öğretmen, “Sayın bakanım, böylesi bir kanunla öğrencileri müşteri durumuna getirdiğinizi ve onları memnun edecek şeylerin; örneğin sınav sorularına benzer soruları derste çözmek, ders işlemeyip öğrencilerle film izlemek, sınıfta eğitim amacı olmayan oyunlar oynamak gibi eğitimin kalitesini arttırmaktan ziyade düşürecek etkinliklerin sıklıkla uygulanacağını söyleyebiliriz. Bu konuda ne diyeceksiniz?” sorusunu yöneltti. Soruyu büyük bir sükûnetle dinleyen bakan şunları söyledi.

Sayın öğretmen arkadaşım. Öğrencilerin neyin mutlu edip neyin etmeyeceğini ben de biliyorum. Biz mutlu öğretmenler ve mutlu öğrenciler istiyoruz. Amacımız budur, gerisi teferruattır. Ne olacak öğrenci integralleri öğrenmese de bir Bruce Lee filmi izleyip eve güzel anılarla gitse, ne olur sanki 10 metre yüksekten düşen taşın yere çarpma hızını öğrenemese de cep telefonuyla alışveriş yapsa! Matematik artık bilgisayarlarla yapılıyor, fizik desen her gün değişen, oynak bir disiplin. Önemli olan diplomadır, önemli olan ülkedeki lise ve üniversite mezunlarının oranını arttırmaktır. Çok kitap okuyup adam olunmayacağını başbakanımız zaten çeşitli vesilelerle söylemişti. Mutlu bir gelecek ve mutlu bir Türkiye için attık biz bu adımı ve bu tür adımları atmaya devam edeceğiz. Bakanlar kurulu gelecek haftaki toplantıda, cami cemaatinin imama ve müezzine bahşiş verebilmesine izin verecek bir kanun üzerinde çalışacak. Ayrıca okullarda, öğretmenler başlarındaki müdürlere ve müfettişlere, müfettişler başmüfettişlere, başmüfettişler ilçe eğitim müdürlerine, ilçe eğitim müdürleri de il eğitim müdürlerine bahşiş verebilecekler. Sizin anlayacağınız, bir saadet zinciri kurduk, herkes naiplensin diye.  Durmak yok yola devam.

Toplantı salonunun dışında protesto eden bir öğretmen: Bizi palyaço yapmayın.

Bu sırada söze giren bir başka gazeteci “Peki, bahşiş kutusu sabit bir yerde mi duracak yoksa öğretmen kutuyu eline alıp dersin sonunda gezebilecek mi?” dedi. Bu soruya hafiften gülerek dinleyen Bakan Yavaş, “Bu konuda insiyatifi öğretmenlere bırakıyoruz. Malûmunuz, serbest piyasada amaç kârı maksimize etmektir. Öğretmenler bu konuda her türlü yaratıcı çözümü üretmekte serbesttir. İsterlerse az bahşiş verenlerin ya da hiç vermeyenlerin adlarını ifşa ederler,  –tabii bu tehdit amacıyla değil bilgilendirme amacıyla olacak, yoksa kanun dışı olur.-  isterlerse televizyona kendi öğretmenliklerinin reklamlarını verirler. Bu bizi hiç ilgilendirmez. Biz son ürünle ilgileniyoruz. Biz eğitimin kalitesiyle, artan lise ve üniversite mezunu oranıyla, mezun olur olmaz ev ve araba almak için bankalardan kredi alma yarışına girecek yeni nesil çalışanlarla ve her şeyden önce öğrencilerin mutluluğuyla ilgileniyoruz.” dedi.

Toplantının hemen ardından bakan Yavaş, çantasından çıkardığı ve masasının üzerinde kesip, bantlarla yapıştırdığı karton bir kutuyu eline alıp, gazetecilerin ve diğer eğitim görevlilerinin arasında ağır ağır yürüdü. Bahşiş vermeyen öğretmenlerin kulağına eğilip bir şeyler fısıldadıktan sonra, bu öğretmenlerin ellerinin de arka ceplerine gittiği gözlemlendi. Bütün sıraları gezdikten sonra, masasına dönüp topladığı bahşişi sayan bakan Yavaş, alkışlar eşliğinde salondan çıktı.

Enes Başeğmez – YHA - 31 Temmuz 2012

Dipnot: Yazmama gerek yok ama ne olur ne olmaz diye yazayım. Yukarıdaki haber uydurmadır. Adı geçen kişilerle ve makamlarla ilgisi yoktur.
       

Bardak Tartışması Lince Dönüştü

 Bozboğa’da Dehşet Dolu Saatler. İnce Belli Bardak tartışması büyüdü. Belediye Başkanı: Şehri terk edin. Vali: Ağır tahrik var!

Çomasi ilinin Bozboğa ilçesindeki bir kafede çıkan ince belli bardak tartışması, taraflardan birinin arkadaşlarını ve akrabalarını toplayıp, karşı tarafın evini taşlaması ve ahırını yakmasıyla sonlandı. Olaya geç müdahale ettiği için eleştirilen jandarma bölgede geniş güvenlik önlemleri aldı. Tüm kavganın kendisine ince belli bardakla çay getiren kafe sahibine, Mehmet Bey'in çayını fincanda içmek istediğini söylemesiyle başladığı iddia edildi. 

Olayda mağdur olduğunu iddia eden Mehmet Fincancı (36) şunları söyledi: Kafeye gittim ve masaya oturdum. Çay istedim, bir süre sonra çayım ince belli bardakta geldi. Ben de çayımı ince belli bardakta değil de fincanda içmek istediğimi söyledim. Kafe sahibi bana çemkirdi. "Bizim dükkânda sadece ince bellisi var." dedi. "Hem Türk gelenek ve göreneklerine göre halkın %99’u çayını ince belli bardakta içer" dedi. Beni örf düşmanlığıyla suçladı. Ben kimseyi kırmak gibi bir niyetim olmadığını, ailem fincan işiyle uğraştığı için fincanda içmeye alıştığımı söyledim. İnce belli bardaklarda çay içemediğimi, hem madden hem de mânen rahatsız olduğumu ifade ettim. Bu arada kafe sahibinin oğlu belirdi arkasında. “Ya Sev ya Terk Et” dedi bana, kaşları neredeyse saçlarına değecek derecede yukarıda olan bakışlarla. Ben “Anlamadım, altı üstü fincanda çay içmek istiyorum” dedim. “Bunda büyütecek, kavga çıkaracak bir durum yok” diye de ekledim. Ama dinlemediler.

 Arbede çıktı… Kendimi kaybettim, kafe sahibine vurdum. Onlarda bana vurdular. Yoldan geçerken benim itilip kakıldığımı gören tanıdıklarım olaya müdahil oldular. Sonra ayrıldık ama iyi ayrılmadık. İnce Belli Bardak Sevenler derneğinin başkanı olayı nasıl duymuşsa hemen gelmişti kafeye. Biz kafeyi terk ettik, evimize gittik. Onlar halen devam ediyorlardı arkamızdan bağrışmaya, rahmetli anamıza babamıza küfürler etmeye.

Mehmet Fincancı’nın kardeşi Ahmet Fincancı (29) olayın buradan sonrasını söyle anlattı: Evimizde oturmuş, büyük büyük dedemden kalma fincanlarda çaylarımızı içiyorduk. Bir anda dışarıda bir gürültü duyduk. Ellerinde meşaleler ve bozuk Türkçe kullanılarak yazılmış pankartlar taşıyan bir kalabalık bağırarak, Millet caddesi üzerinden bizim eve doğru ilerliyordu. “Burası Türkiye, Fincan Senin Neyine!”, “Oraya geliriz, fincanını s.keriz”, “Ya İnce Belli Bardak Ya Hiç” gibi sloganlar atıyorlardı. Kısa bir süre içinde sayıları bini buldu. Biz ışıklarımızı kapattık, kapıların arkasına dolapları yerleştirdik, korkuyla bekliyoruz evin içinde. Bir yandan da jandarmaya ulaşmaya, koruma istemeye çalışıyoruz telefonda. Kalabalığın dağıldığı falan yok. Bir saat geçti ama on dakikalık mesafede bulunan jandarma komutanlığından çıt çıkmadı. Öylece oturmuş, bir yandan ağlaşan çocuklarımızı susturmaya çalışırken bir yandan da dualar ediyoruz kalabalığın eline düşmemek için. 

Sonra evimizi taşladılar, camları alaşağı ettiler. Çocukları penceresi olmayan banyoya gönderdik ablaları ve anneleriyle birlikte. Sonra dayanamayıp biz de gittik. Buna rağmen sesleri duyuluyordu.  Ağza alınmaz küfürler edip, hem ailemize hem de yüzyıllardır sürdürmekle gurur duyduğumuz fincan üretimi işimize hakaretlerde bulundular. Ardından da ahırı yaktılar. Ateş dansı yapan Kızılderililer gibi alevleri görünce heyecanları bir kat daha arttı. Az kaldı evi de yakacaklardı ama nasıl olduysa jandarma geldi, kalabalığı dağıttı.

Bu arada söze girmek isteyen kafe sahibi Cemal Bardakcan (51), olayı kendi sözleriyle özetlemeye çalıştı: Bu adam –Mehmet Fincancı’yı göstererek- bana hakaret etti, beni dövmeye kalktı. Önce ince belli bardaklarımıza, yani necip bir milletin necip adetlerini ayaklar altına almak istedi. Fincanda çayı kim görmüş, kim içmiş. Yüzyıllardır atalarımızdan neyi gördüysek onu yaparız biz. Bardakcan ailesi olarak vatanımıza, milletimize karşı kusur işlemeyiz, kusur edeni de affetmeyiz. %99’u ince belli bardakta çay içen bir milletin aziz evlatları olarak fincanda çay içmek isteyenler buyursunlar gitsinler ecnebi memleketlere, ztarbakslarında içsinler o zehir zıkkım çayı, o içi küflenmiş fincanlarda. Benim mahallemde, benim yaşadığım ilçede ben izin veremem geleneklerime hakaret edilmesini. Daha önce yakmıştık fincancıları, mahkeme aklamıştı bizi, mahkemenin aklamadıklarını da devlet affetmişti. Demek ki iyi bir iş yapmışız. Gerekirse şimdi de yakarız, adam olmazlarsa ileride de yakarız. Bu memleketin ekmeğini yiyip bu memleketin geleneklerini ayaklar altına alamazsınız.

Ahmet Fincancı, kafe sahibi Cemal Bardakcan’ın sözlerine aldırmayarak kaldığı yerden devam etti: Ben bu memlekette ileri demokrasi var zannediyordum, kimseyi rahatsız etmediğimiz sürece her istediğimizi yaparız zannediyordum. Ne var kardeşim? Bardakta çay içmek istemiyorum. Bizim de kafemiz var, ince belli bardakta çay isteyene istediğini veriyoruz. Tahrik olmuyoruz, kavga çıkarmıyoruz. Birisini ince belli bardakta çay içerken gördüğümüzde, akşam olunca adamın evine gidip çoluğunu çocuğunu ateşle tehdit etmiyoruz.

Kendisine, kavgayı ilk abisinin başlattığı hatırlatıldığında, Ahmet Fincancı şunları söyledi: Ağabeyim Mehmet biraz ateşlidir, çabuk kızar. Kavga çıkarmışsa, git polise ihbar et, şikayetçi ol. Çıkarız mahkemeye, veririz hesabını. Gelip evimizi taşlamanızın, ahırımızı yakmanızın, ailemizin yüzyıllardır sürdürdüğü fincan geleneğine saldırmanızın, çoluğun çocuğun huzurunu kaçırmanızın ne anlamı var? Hadi biriniz cahilsiniz, hepiniz de mi cahilsiniz? Ne o pankartlar öyle? O küfürler, o canice tavırlar, cadı avına çıkmış ortaçağ rahipleri gibi ellerinde meşaleler… Hepiniz mi insanlıktan bu derece nasipsiz kaldınız? Oysa belediye başkanı daha olayın soruşturması başlamadan bize ilçeden gidin, yoksa kan çıkar dedi. Hiçbir yere gitmiyoruz. Bu ülke onların olduğu kadar da bizim. Neden gidecekmişiz?  Hem mağduruz hem de suçlu muamelesi görüyoruz. Böyle adaletsizlik olur mu?

Kalabalığın dağılmasından ve ilçeye geçici huzurun hakim olmasından sonra, Çomasi valisi twitter hesabından açıklama yaptı: Ben şu anda Marmaris’te tatildeyim. Döner dönmez olaya karışan ayrılıkçılardan hesap soracağız. Buradan bakınca ağır tahrik olduğu gözlemleniyor. Büyütecek bir şey yok. Vatandaşlarımız evlerine dönsünler ve ince belli bardaklarda çaylarını huzur ve sükûnet içinde yudumlamaya devam etsinler.

YHA, Enes Başeğmez – 30 Temmuz 2012

Not: Yukarıdaki haber yalandır ama hayattaki her yalan gibi gerçeği saklamayı değil, hayata hizmet etmeyi amaçlar. Çünkü çoğu zaman bir makalenin, bir denemenin yapamadığını, uydurma karakterlerin canlandırdığı bir oyun, bir öykü yapar.

Not2: Çomasi adı Çorum, Malatya ve Sivas sözcüklerinden türetilmiştir. Bu üç ilde, yakın tarihimizde yaşanan ve ardından “ağır tahrik”, “yanlış anlaşılma” ya da “dış mihraklar” bahanelerine kurban edilen katliamları anımsatmama gerek yok sanırım.

Alternatif Metro Hattı Kartal H Tipi Cezaevi Tarafından Açıldı

27 Temmuz 2012, 17:22 - Kartal, İstanbul

Alternatif Metro Hattı Kartal H Tipi Cezaevi Tarafından Hizmete Açıldı

Uzun süredir açılamayan ve şimdiye kadar açılışı 29 defa ertelenen Kartal-Kadıköy metro hattına alternatif, Kartal H Tipi Cezaevi’nden geldi. Hasan Kazmacan (38) ve Hüseyin Kazmacan (35) adlı iki kardeş mahkûmun, bundan dokuz sene önce, bulundukları hücreden kaçmak için kazmaya başladıkları küçük tünel, bugün tüm İstanbul halkına hizmet verebilecek bir cezaevi projesine dönüştü.

Başlangıçta, "Esaretin Bedeli" filmindeki kaçış sahnesinden esinlendiklerini söyleyen abi Kazmacan şunları söyledi: Hedefimiz hapishanenin 500 metre ilerisindeki parka çıkan bir tünel kazmak ve bu hücreden kurtulmaktı. Biz de aynen Andy dibi cebimizde taşlar ve topraklarla bahçeye çıkar, ceplerimizi boşaltırdık. İki kişi çalıştığımız ve hücredeki diğer arkadaşların desteğini aldığımız için kısa sürede bitirdik. Tam tüneli bitirmiştik ki cezaevinin öteki köşesinden aynı parka doğru açılmış başka bir tünelin varlığını öğrendik. Fakat bu tüneli yapanlar tahliye olmuşlar. Dolayısıyla tünel uzun süredir kullanılmamıştı.

Heyecandan zaman zaman soluğu kesilen abi Kazmacan’a yardım eli kardeşinden geldi: Evet, dışardakilerle irtibata geçtik. Bıkmışlar sürekli ertelenen metro açılış tarihinden. Dediler ki “Madem bu kadar geldiniz, madem artık duble tünellerimiz oldu, hadi devam edelim, bu işi Kadıköy’e kadar sürdürelim. Biri gidiş, diğeri dönüş istikameti için iki uzun tünelimiz olsun.” Bundan sonrasında tüm cezaevi dahil oldu zaten. Geceleri 12 saat aralıksız, 3 vardiyayla, yine büyük bir gizlilikle çalıştık. Çıkan toprakları dışarıdaki arkadaşlar halletti. Rayların döşenmesi, durak yerlerinin merkezi yerlere getirilip, tünel genişliklerinin ayarlanması işlerini hep onlar evirip çevirdi. Ve sonunda da mutlu sona ulaştık. Mutluyuz, gururluyuz.

Tünel kazımı sırasında kardeş Kazmacan tarafından çekilen bir  fotoğraf

Tünelin varlığından iki yıl önce haberdar olan cezaevi müdürü Emre Taşdelen, aslında bu tünel işinin bir suç olduğunu ama bunu halka hizmet olarak gördükleri için mahkûmlara ek ceza verilmeyeceğini belirtti. Daha önce CHP’den İstanbul milletvekili olup, seçimi kazanamayan Taşdelen, yaptığı açılış konuşmasında şunlara da değindi: Bizim mahkûmlarımız dünyanın en çalışkan, en diğerkam, en akıllı mahkûmlarıdır. Ve biz başbakanın açmış olduğu çürük duble yollar furyasına çürük duble tüneller eklemiyoruz. Yeni bir çağın, İstanbul halkı için yeni bir şehrin başlangıcını yazıyoruz buraya. Tünelin varlığından haberim olur olmaz kimseyi suçlamadım. Öncelikle işi başlatan sevgili Kazmacan kardeşlerin yanına bizzat gidip kendilerini tebrik ettim. Ardından da tüm mahkûmlara dışarıdaki duraklarda çalışma ve çevre düzenlemesi işleri için gereken programı ilettim. Hepimiz canla başla, kazmayla kürekle, sıcağın yıldırıcılığına ve özgürlüğün albenisine rağmen çalıştık ve bugünlere geldik. Tek bir mahkûm bile kaçmadı. 29 defa açılışı ertelenen Kartal-Kadıköy metrosuna inat, biz tek bir açılış tarihiyle başardık bunu. Vatana, millete hayırlı olsun.

Adını orijinal metro hattı olan M4’dan alan, HAM4 (Halkın Alternatif Metrosu 4), Kadıköy Altıyol’daki boğa heykelinin altından Kartal H Tipi Cezaevine kadar olan mesafeyi 44 dakikada alıyor. Toplam 26 durağı olan HAM4, günde 242.500 yolcu taşıma kapasitesine sahip, ve metrobüs ve banliyö trenleriyle kesişme noktaları sayesinde kesintisiz ulaşıma büyük bir katkı sağlıyor. Vatandaşlar son durak olan Cezaevi durağından, gardiyanlar eşliğinde güvenli bir şekilde dışarı çıkarılıyorlar. 

HAM4 hattının uzun süredir açılamayan M4 hattından önce açılması konusunda İstanbul Belediye'sinden henüz bir açıklama gelmedi. Belediye'nin bu suskunluğu yazılı bir brifing ile bugün öğleden sonra bozacağı sanılıyor. 

Tünele ilham kaynağı olan Esaretin Bedeli filminden bir sahne: Andy dinleniyor.

Açılışa misafir katılımcı olarak gelen Esaretin Bedeli filminin başrol oyuncuları Tim Robbins ve Morgan Freeman, böylesine anlamlı bir projeye ilham kaynağı oldukları için gurur duyduklarını söylediler. Yer yer gözyaşlarını tutamadığı gözlemlenen Freeman, “Andy (Tim Robbins) büyük adamdı. Ben bile onun açtığı tünelden geçip, şöhrete kavuştum” dedi.

Trenlerin kalış saatleri ve hat güzerhagı için www.ham4.com.tr adresine bakabilirsiniz.

Haber: Enes Başeğmez, YHA

------------------------

Not: Bu haberin tamamı yalandır. Haberin içinde geçen Türkçe adları ben uydurdum. Bu adları taşıyan insanlar varsa gülüp geçmelerini temenni ediyorum. Haberde geçen oyuncular gerçek. Film hakkında bilgi almak isterseniz http://tr.wikipedia.org/wiki/Esaretin_Bedeli adresine bakabilirsiniz. (Bu ağbağı çalışıyor. Yukarıdaki gibi uydurma değil.)

Saygılar,

A. 

Türkiye'den Mektuplar 3

Vicdanları rahat olmayanlarla davranışlarına mantıksal bir dayanak arayanların hepsinde kendini haklı gösterme hastalığı vardır, bu durum onların düşünce biçimlerini de tuhaflaştırır.

                                                                        L. Durrell, Justine, s 122

Geçen yazıyı “Hayattaki en büyük ibadet başkalarının mutsuzluğuna neden olmadan mutlu olabilmektir.” diyerek bitirmiştim. Araya önce hafta sonu girdi, sonra da ev kiralama, mobilya alma, beyaz eşya bakma gibi benim hiç ama hiç haz duymadığım diğer hayat detayları üşüştü. Zaten hep böyledir. Hayatta aşktan sonra en sürekli, en kesintisiz güç hayatın kendisidir. En ufak bir boşluğu kaldırmaz, her deliğe girer, her boşluktan faydalanır. Bana da öyle oldu. Bir gün yazmayınca tembellik damarda dolaşan ılık kan gibi yayıldı bedenime. Önce hafta sonunu bahane ettim, ardından ev kiralamayla ilgili işleri. Hoş, genelde eve geldiğimde pestilim çıkmış oluyor, tüm gün yakıcı güneş altında yürümekten ve toplu taşı(ya)ma(ma) araçlarına binip inmekten. Bir de bunun üzerine yaşadığım türlü türlü hayal kırıklıkları, akla hayale gelmez fiyaskolar eklenince, zaten geriye heves de kalmıyor yazmak için. Eve gelip, duş aldıktan sonra birkaç sayfa okuyabilirsem kendimi şanslı görüyorum.

 Zaten bu derece yorulduğum ve gerginliğimin arttığı zamanlarda koşamıyorum da! Koşmak da yazmak gibi zihin dinginliği ya da en azından ağzımdan köpük çıkarmayacak derecede bir sinir durağanlığı gerektiriyor. İlginçtir ki koşmak ile yazmak arasında yakaladığım koşutluklar her geçen gün artmakta ve bu artışın ivmesi koşulmayan günlerin sayısıyla doğru orantılı. Mesela koşmanın da yazmanın da başlangıcı en zor kısmıdır. Bu eşiği geçtikten sonra her ikisi de kendiliğinden akmaya, yazamamanın ya da koşamamanın verdiği acı yerini zevke bırakmaya başlar. Koşarken de yazarken de zihinsel bir sağaltım söz konusu olur. Ve son olarak da koşmaya da yazmaya da ara verdin mi tekrar başlamak çok zor olur.

Gelelim sinirlerimi bozan, beni zaman zaman delirmenin eşiğine getiren, bir yazar ya da öğretmen olarak değil de bir vatandaş olarak öz-değersizleşmeme neden olan ve her nasılsa konuştuğum hemen herkesin “Alışacaksın, burası Türkiye” deyip, geçiştirdiği olaylara. Oysa ben alışmak istemiyorum. Alışmak, görmemezlikten gelmektir, bir çeşit vurdumduymazlıktır, umursamaz bir sivri burunla “banane” deyip geçmektir. İşin tuhaf olanı, ben Tayland’dayken absurd bir olay biz yabancıların başına geldiğinde, dillere pelesenk olmuş “This Is Thailand (TIT)” cümlesini kurardık. Bu Tayland’da yaşayan yabancılar için bir çeşit zırh idi, arkasına geçip korunacağımız, bir yandan batılı akılcılığımızı muhafaza edip, bir yandan da Taylandlıları “hoş”göreceğimiz bir alt-kimlik yaratma ve yaşatma çabasıydı. Bildiğim kadarıyla Taylandlılar TIT lafını pek sevmezler, bunu kendilerine yapılmış bir hakaret olarak görürler. Peki aynı olay Türkiye’de yaşayan bir Türkiyelinin başına gelince neden “This Is Turkey” demekten vazgeçmiyoruz? Yoksa yıllardan beri birbiri ardına geçirdiğimiz siyasi ve ekonomik dalgalanmalar karşısında, sokaktaki vatandaşın sahip olabileceği tek savunma mekanizması bu mu? Elinin tersiyle, tıpkı aymaz bir karasineği savurur gibi, gördüğümüz yanlışları savurmak ve kilim altına atıp unutmak. Sanırım bu tavrın ya da bu tavrı doğuran başka yalancı etik prensiplerin kıskacında yaşıyor toplumun büyük bir kısmı.

Geldiğimden beri insanları gözlemliyorum. Fark ettiğim ilk şeylerden birisi hemen herkeste gördüğüm aşırı özgüven. Sokaktaki insanlara bakıyorsun, “şu karşıki dağları ben yarattım.” diyen kabarık bir göğüsle yürüdüklerine şahit oluyorsun. Direksiyonun ardına geçen herkes Michael Schumacher oluveriyor, minibüs şoförleri kamikaze olmaya ezelden ant içmişler gibi sürüyorlar taşıdıkları canları hiçe sayarak. Hadi bunlar kişisel düzeyde, bireylerin kendilerini ve etraflarını yanlış algılamalarından kaynaklanıyor diyelim.

Peki ya şirketler ya da hükümet bazında takınılan kodaman tavırlar? O dağa taşa sığmayan firmaların bir anda süt dökmüş kediye dönmeleri, o suçu başkasına –genelde bilinmeyen bir heyulaya atarlar; sistem bozuk, şirket kararı, hükümet yasa çıkardı, patronun emri- attmaları...

 Mobilya dükkanının camında “Ertesi gün teslim” yazıyor kocaman Nuh tufanından kaçma kocaman harflerle. İçeri girip, alacakların konusunda anlaşıp, teslim tarihinin altı gün sonra olduğunu öğreniyorsun. Ama, fakat, lakin, camda, farklı, kem küm… İstediğinizi söyleyin. Reklam amacıyla sizin avantajınıza olduğu için öne konan bir özellik, sistem arızalarında ilk kurban oluyor. “Efenim, Ramazan ayındayız, çok yoğun çalışıyoruz, siz yine şanslısınız altı güne kavuşacaksınız –bir de böyle üste çıkma var-. Zil takıp, göbek atayım bari eşyalarım altı günde gelecek diye. Hem suçlu, hem güçlüler. Dayanamadım söyledim onlara, camdaki o yazıyı indirmelerini, tutamayacakları sözleri vermelerinin etik olmadığını. İşe yaradı mı? Yarın gidip göreceğim camı tekrar, yazıyı kaldırmışlar mı kaldırmamışlar mı!

Aynı mobilyacıda geçen başka bir gülünç diyalog:

- Cem Bey 4565 TL demişti. Sizin hesap neden 4580 TL oldu?

- Valla ben de bilmiyorum Alirıza Bey. Herhalde bir yerde hata yaptı Cem Bey.  

- Siz hata yapmış olmayasınız. Bir daha bakın isterseniz.

- Yok Alirıza Bey, benim hesabım doğru (yine aynı içi boş özgüven)

- Peki n’olacak şimdi? 15 TL fazla mı ödeyeceğim. Onu da indirin benim için.

- İndirmesine indiririm ama Cem Bey’in hesabından kesilir 15 TL. (Bak şimdi, emekçiyi emekçiye kırdırıyor. 

Satış elemanı olan Cem Bey işçi, ben de işçiyim. “Başka bir işçinin parasına mı göz koydun, bre hırsız” demeye getiriyor. Uğraşmaya değeceğini bilsem “Yok bacım, şirketin kârından kes o 15 TL’yi” diyeceğim ama tutuyorum dilimi. Bırakıyorum serbest düşüşe topladıklarımı…)

Bu iki örnek sadece bu sabah başıma gelenler. Daha neler neler var. Mesela, yurtdışından getirilen telefonları burada kullanabilmek için 100 TL vergi ödemek gerekiyor. İnternetteki yazılara ve bayilerde oturan somurtuk yüzlere göre, bu vergiyi ödedikten sonraki iş çok kolay ve pürüzsüz. Oysa hiç de öyle değil. Tam üç defa gittim, üçünde de “sistem arızalı” yanıtını aldım. Madem zırt pırt arızalanan bir sisteminiz var o zaman tanıtım yazılarınızda “Eğer sistem arızalanmazsa … “ gibisinden şartlar koyun ki biz de bilelim kaderimizin sıfırlar ve birlerden oluşan bir “Matrix”e bağlı olduğunu. Aynı şey banka hesabı açmak istediğimde de oldu. Maltepe’den çıkmışım, Yeniköy’e sırf banka hesabı açtırmak için gelmişim. Formları doldurmuşum, sıra numaramı almışım. Hoooooppp! “Kusura bakmayın Alirıza Bey, sistemimiz çöktü, yeni hesap açamıyoruz.” “Önemli değil” diyorum gülümseyerek. Ne de olsa suç sistemin, onların değil ki! “Herhalde kısa zamanda düzelir, değil mi?”. Kadın saatine bakıyor, bilgisayar ekranına bakıyor ve en sonunda bana bakıyor. “Onu hiç bilemeyiz Alirıza Bey. Siz iyisi mi başka bir gün gelin.” Ne yapacaksın? Bozulan sisteme meydan mı okuyacaksın? Hoş, okusan ne olacak? Bozulmuş zaten, hak yerini bulmuş, Allah müstahakkını vermiş. Etme artık beddua, etme…

Çocuk odası olarak kullanılan odadaki sticker. 

Bir de son birkaç gündür içine girip de çıkamadığım hafakanlar var. Malum, okula ve metroya yakın bir ev kiraladık. Hem ben okula rahat gideyim, hem de J Türkçe kurslarına yorulmadan gidip gelebilsin diye. Gel gelelim ev kiralama işi Türkiye’de bizim bildiğimizden çok farklı yapılıyor. Bir kere ev sahibi hiçbir şeye karışmıyor –sözleşmeyi imzalamak ve parayı almak dışında-. Evi bok mu götürmüş, duvarlara karınca yolu gibi çiviler mi çakılmış, oturma odasında kocaman bir klima deliği mi açılmış, sağa sola abuksubuk çizgiroman kahramanlarının resimleri mi yapıştırılmış! “Türkiye’deki sistem bu” diyor sorduklarım, “bundan daha iyisini bekleme.” İyi dedim, ev boşken her odanın, her kırık döküğün, duvardaki her bir çivinin fotoğrafını çektim. Yakında da göndereceğim kendilerine. Eve ne tek bir çivi çakacağım ne de evden tek bir çivi sökeceğim. Bulduğum gibi bırakacağım. İyi bir kiracı olarak bunu yapmam gerekmiyor mu zaten?  

Hadi kira neyse, ona zamanla alışırız. Peki ya faturaları üzerine alma saçmalığına ne demeli. Fellik fellik dolaşıyorsun farklı semtlerde, elinde kira sözleşmesi ve kimlik kartı. İşler tıkırında gitse ve halledilebilse, ona da bir şey demeyeceğim.  Sular idaresi bizim daireyi kayıtlarda bulamadı. Üç gündür eve gelecekler diye bekliyorum. Onlar gelecek diye ben Maltepe’den çıkıp Çamlıtepe’ye gidiyorum. Ne gelen var ne giden! Niye gelmediniz diye sormak için telefon açıyorum. Ne de olsa haklı olan benim, çemkireceğim. Yooook! Devlet dairesine çemkiremezsin. Memur her zaman haklıdır. “Bizi sabah dokuzdan önce niye aramadınız?” diye azar işitiyorum. “Ne araması? Aramam mı gerekiyordu? Kimse bana aramamı söylemedi?” diyorum. “Beyefendi, bir sürü işimiz var. Biz nereden bilelim sizin sorununuzu?”. Haydaaaa, gene üste çıkıyorlar. “Memur bey, ben iki gün önce geldim. Sorunu dosyaladınız. Şu, şu ve şu hanım ilgilenecek dediniz. İki gün içinde evinize gelinecek dediniz. Ben sizin yüzünüzden iki gündür boş evde bekliyorum.” Adam bu sefer sesini düzeltiyor, hakikate ermiş bir velinin vakurluğuyla “Eviniz niye boş? Siz orda yaşamıyor musunuz?”. Ben mantıksızlığı yakalamışım, sevinçliyim, “Memur bey, musluklarından su akmayan evde ben nasıl yaşayayım.” Bir süre sessizlik, sanırım adalet süzgecinden geçiriyor söylediklerimi. “Tamam, yarın geleceğiz keşfe. Evde olun.” Ben son bir umut soruyorum “Saat kaçta?”. Yine derin bir sessizlik, herhalde programa bakıyor, hesaplıyor falan “Onu biz bilemeyiz. Siz evde olun.” Telefon kapanıyor…

Bu ve benzer konuşmalar defalarca tekrar etti son günlerde. Elektrik sorunu için aradığım TEDAŞ Kalender şubesi, bir türlü yanıt vermeyince ben de merkezi aradım. Telefondaki ses “Buyurun, Halkla İlişkiler, nasıl yardımcı olabilirim?” dedi. Ben de bağırdım boş evin boş salonundan istifade ederek: Çok güzeeeeelll, ben halkım. Yardımcı olabilir misiniz?

Böyle geçti işte günler. Bir elimde Durrell’in melankolik aşk hikayeleri, bir yandan Artshop yayıncılığa ulaşamamanın içimde yarattığı ince sızı, bir yandan Beyoğlu’nda Troçkist devrimcilerle ayaküstü yapılan sohbet –onlara bahsetmedim henüz karnı beyaz Snow’un öyküsünden-, bir yandan adını bile bilmediğim bir adam için kitap imzalayıp verme…

Ama hiçbirisi, hem de hiçbirisi, günün en büyük fiyaskosunun önüne geçemedi. D-100’deki trafiğe kalmayayım diye Haydarpaşa’dan trene bindim. “Oh ne güzel, hem de klimalı, mis gibi.”  Bostancı’da elektrik kesildi. –Açtım tabii cenabet ağzımı, benim neyime gerek klimalı bir vagonda püfür püfür estirerek eve gitmek-. Tren bir 10 dakika, kapıları kapalı olarak bekledi rayların üzerinde. Sonra tekrar çalıştı sistem. Her zamanki gibi biraz bekleyince düzeliyor her şey. Tanpınar zamanında demişti, “Doğu beklemenin yeridir. Azıcık bekleyince her şey ayağına gelir.” Bizim yakada değişen bir şey yok anlaşılan.

Devam edecek: Kim daha batılı? Vietnam mı Türkiye mi?