Öğretmenlere Bahşiş Alma Yolu Açıldı

Milli Eğitim Bakanı Halil İbrahim Yavaş, 2012 – 2013 öğretim yılı için müjdeli haberi verdi. Artık öğretmenler de bahşiş alabilecek ve bu bahşişlerden dolayı kimseye hesap vermek zorunda olmayacak.

Milli Eğitim Bakanı Yavaş, dün öğleden sonra İl Milli Eğitim Müdürleriyle yapılan kongreden sonra basın mensuplarının önüne geçti. Gazetecilerin ve meraklı öğretmenlerin sorularını yanıtlayan Yavaş, özetle, yeni yürürlüğe giren kanunun gerekçesini ve eğitime getireceği dinamizmi anlattı.

Basın toplantısının başında Bakan Yavaş şunları dile getirdi: Bildiğiniz gibi hükümetimiz serbest piyasa ekonomi rüyasını Türkiye’deki her kurumda gerçekleştirmek için elinden geleni yapıyor. Dağa taşa, kuş uçmaz kervan geçmez çöllere üniversiteler açıp, parası olup da üniversiteye giriş sınavını geçemeyen her öğrenciye hayallerinin üniversitelerinin kapılarını açtık. İşlem sırasını bilmeyen öğrencileri mühendis, km/h birimini m/s birimine çeviremeyenleri mimar yaptık.  Şimdi de özelleştirmenin eğitime getirdiği bu hareketliliği bir adım daha ileriye götürüp, öğretmenlerin lehine bir icraatta bulunuyoruz.  Tüm ilk, orta ve yüksek öğretim kurumlarında öğretmenlere bahşiş alma hakkı tanıyoruz. Çıkardığımız yeni kanuna göre öğrenciler beğendikleri derslerde öğretmenlerin masalarının köşelerine koydukları bahşiş kutularına istedikleri miktarda parayı atabilecekler. Öğrenciler beğenmedikleri öğretmenlere bahşiş vermek zorunda değiller ve kesinlikle bu konuda hiçbir zorlamayla karşılaşmayacaklar.

Toplantıdan hemen sonra bazı öğretmenlerin olası yıllık bahşiş toplamlarını hesapladıkları görüldü. 

Bir gazetecinin “Peki toplanan paralardan vergi alacak mısınız?” sorusuna “Hayır, devlet nasıl ki garsonlara ya da otel çalışanlarına verilen bahşişlerden vergi almıyor, öğretmenlere verilenlerden de almayacak. Bu tamamıyla öğretmenliğin kalitesini arttırmak için uygulanan bir teşvik programıdır. Para tamamıyla öğretmenin cebinde kalacaktır. Yalnız, nasıl ki bahşişin mümkün olduğu mesleklerde çalışanların maaşları düşük olur, bahşiş kazancını da hesaba kattığımız için önümüzdeki aydan itibaren tüm öğretmenlerin maaşlarında %20’lik bir kesinti yapacağız. Bahşişlere üst sınır koymadığımız için öğretmenlerimizin büyük bir çoğunluğunun bu %20’lik kaybı kolaylıkla geri alabileceklerini düşünüyoruz.” şeklinde yanıt verdi.

Bakan Yavaş sözlerine şu cümlelerle devam etti: Ülkemizin muasır medeniyetlerle yarışabilmesi için iyi bir eğitim sistemi şart. İyi bir eğitim iyi eğitilmiş öğretmenlerle başlar. Yeni getirdiğimiz bahşiş sistemiyle her öğretmen kendi iç dinamizmine kavuşacak, her sabah işe giderken “Ne yaparım da öğrencilerime en iyi şekilde öğretebilir, en çok bahşişi koparabilirim.” sorusunu soracak kendisine. Bu soruyu devlet kurumlarında çalışan memurlarımız yıllarca sordular ve zamanın başbakanından “Benim memurum işini bilir.” sözleriyle, haklı bir övgüye mazhar oldular. Şimdi biz bu övgü fırsatını öğretmenlere tanıyoruz. Çalışın, çabalayın, hem siz kazanın hem milletimiz kazansın. Parlak, çalışkan, eli açık, harcamaya alışmış öğrenciler yetiştirelim.

Arka sıralara oturtulduğu için sesini duyurmakta zorluk çeken bir öğretmen, “Sayın bakanım, böylesi bir kanunla öğrencileri müşteri durumuna getirdiğinizi ve onları memnun edecek şeylerin; örneğin sınav sorularına benzer soruları derste çözmek, ders işlemeyip öğrencilerle film izlemek, sınıfta eğitim amacı olmayan oyunlar oynamak gibi eğitimin kalitesini arttırmaktan ziyade düşürecek etkinliklerin sıklıkla uygulanacağını söyleyebiliriz. Bu konuda ne diyeceksiniz?” sorusunu yöneltti. Soruyu büyük bir sükûnetle dinleyen bakan şunları söyledi.

Sayın öğretmen arkadaşım. Öğrencilerin neyin mutlu edip neyin etmeyeceğini ben de biliyorum. Biz mutlu öğretmenler ve mutlu öğrenciler istiyoruz. Amacımız budur, gerisi teferruattır. Ne olacak öğrenci integralleri öğrenmese de bir Bruce Lee filmi izleyip eve güzel anılarla gitse, ne olur sanki 10 metre yüksekten düşen taşın yere çarpma hızını öğrenemese de cep telefonuyla alışveriş yapsa! Matematik artık bilgisayarlarla yapılıyor, fizik desen her gün değişen, oynak bir disiplin. Önemli olan diplomadır, önemli olan ülkedeki lise ve üniversite mezunlarının oranını arttırmaktır. Çok kitap okuyup adam olunmayacağını başbakanımız zaten çeşitli vesilelerle söylemişti. Mutlu bir gelecek ve mutlu bir Türkiye için attık biz bu adımı ve bu tür adımları atmaya devam edeceğiz. Bakanlar kurulu gelecek haftaki toplantıda, cami cemaatinin imama ve müezzine bahşiş verebilmesine izin verecek bir kanun üzerinde çalışacak. Ayrıca okullarda, öğretmenler başlarındaki müdürlere ve müfettişlere, müfettişler başmüfettişlere, başmüfettişler ilçe eğitim müdürlerine, ilçe eğitim müdürleri de il eğitim müdürlerine bahşiş verebilecekler. Sizin anlayacağınız, bir saadet zinciri kurduk, herkes naiplensin diye.  Durmak yok yola devam.

Toplantı salonunun dışında protesto eden bir öğretmen: Bizi palyaço yapmayın.

Bu sırada söze giren bir başka gazeteci “Peki, bahşiş kutusu sabit bir yerde mi duracak yoksa öğretmen kutuyu eline alıp dersin sonunda gezebilecek mi?” dedi. Bu soruya hafiften gülerek dinleyen Bakan Yavaş, “Bu konuda insiyatifi öğretmenlere bırakıyoruz. Malûmunuz, serbest piyasada amaç kârı maksimize etmektir. Öğretmenler bu konuda her türlü yaratıcı çözümü üretmekte serbesttir. İsterlerse az bahşiş verenlerin ya da hiç vermeyenlerin adlarını ifşa ederler,  –tabii bu tehdit amacıyla değil bilgilendirme amacıyla olacak, yoksa kanun dışı olur.-  isterlerse televizyona kendi öğretmenliklerinin reklamlarını verirler. Bu bizi hiç ilgilendirmez. Biz son ürünle ilgileniyoruz. Biz eğitimin kalitesiyle, artan lise ve üniversite mezunu oranıyla, mezun olur olmaz ev ve araba almak için bankalardan kredi alma yarışına girecek yeni nesil çalışanlarla ve her şeyden önce öğrencilerin mutluluğuyla ilgileniyoruz.” dedi.

Toplantının hemen ardından bakan Yavaş, çantasından çıkardığı ve masasının üzerinde kesip, bantlarla yapıştırdığı karton bir kutuyu eline alıp, gazetecilerin ve diğer eğitim görevlilerinin arasında ağır ağır yürüdü. Bahşiş vermeyen öğretmenlerin kulağına eğilip bir şeyler fısıldadıktan sonra, bu öğretmenlerin ellerinin de arka ceplerine gittiği gözlemlendi. Bütün sıraları gezdikten sonra, masasına dönüp topladığı bahşişi sayan bakan Yavaş, alkışlar eşliğinde salondan çıktı.

Enes Başeğmez – YHA - 31 Temmuz 2012

Dipnot: Yazmama gerek yok ama ne olur ne olmaz diye yazayım. Yukarıdaki haber uydurmadır. Adı geçen kişilerle ve makamlarla ilgisi yoktur.
       

Bardak Tartışması Lince Dönüştü

 Bozboğa’da Dehşet Dolu Saatler. İnce Belli Bardak tartışması büyüdü. Belediye Başkanı: Şehri terk edin. Vali: Ağır tahrik var!

Çomasi ilinin Bozboğa ilçesindeki bir kafede çıkan ince belli bardak tartışması, taraflardan birinin arkadaşlarını ve akrabalarını toplayıp, karşı tarafın evini taşlaması ve ahırını yakmasıyla sonlandı. Olaya geç müdahale ettiği için eleştirilen jandarma bölgede geniş güvenlik önlemleri aldı. Tüm kavganın kendisine ince belli bardakla çay getiren kafe sahibine, Mehmet Bey'in çayını fincanda içmek istediğini söylemesiyle başladığı iddia edildi. 

Olayda mağdur olduğunu iddia eden Mehmet Fincancı (36) şunları söyledi: Kafeye gittim ve masaya oturdum. Çay istedim, bir süre sonra çayım ince belli bardakta geldi. Ben de çayımı ince belli bardakta değil de fincanda içmek istediğimi söyledim. Kafe sahibi bana çemkirdi. "Bizim dükkânda sadece ince bellisi var." dedi. "Hem Türk gelenek ve göreneklerine göre halkın %99’u çayını ince belli bardakta içer" dedi. Beni örf düşmanlığıyla suçladı. Ben kimseyi kırmak gibi bir niyetim olmadığını, ailem fincan işiyle uğraştığı için fincanda içmeye alıştığımı söyledim. İnce belli bardaklarda çay içemediğimi, hem madden hem de mânen rahatsız olduğumu ifade ettim. Bu arada kafe sahibinin oğlu belirdi arkasında. “Ya Sev ya Terk Et” dedi bana, kaşları neredeyse saçlarına değecek derecede yukarıda olan bakışlarla. Ben “Anlamadım, altı üstü fincanda çay içmek istiyorum” dedim. “Bunda büyütecek, kavga çıkaracak bir durum yok” diye de ekledim. Ama dinlemediler.

 Arbede çıktı… Kendimi kaybettim, kafe sahibine vurdum. Onlarda bana vurdular. Yoldan geçerken benim itilip kakıldığımı gören tanıdıklarım olaya müdahil oldular. Sonra ayrıldık ama iyi ayrılmadık. İnce Belli Bardak Sevenler derneğinin başkanı olayı nasıl duymuşsa hemen gelmişti kafeye. Biz kafeyi terk ettik, evimize gittik. Onlar halen devam ediyorlardı arkamızdan bağrışmaya, rahmetli anamıza babamıza küfürler etmeye.

Mehmet Fincancı’nın kardeşi Ahmet Fincancı (29) olayın buradan sonrasını söyle anlattı: Evimizde oturmuş, büyük büyük dedemden kalma fincanlarda çaylarımızı içiyorduk. Bir anda dışarıda bir gürültü duyduk. Ellerinde meşaleler ve bozuk Türkçe kullanılarak yazılmış pankartlar taşıyan bir kalabalık bağırarak, Millet caddesi üzerinden bizim eve doğru ilerliyordu. “Burası Türkiye, Fincan Senin Neyine!”, “Oraya geliriz, fincanını s.keriz”, “Ya İnce Belli Bardak Ya Hiç” gibi sloganlar atıyorlardı. Kısa bir süre içinde sayıları bini buldu. Biz ışıklarımızı kapattık, kapıların arkasına dolapları yerleştirdik, korkuyla bekliyoruz evin içinde. Bir yandan da jandarmaya ulaşmaya, koruma istemeye çalışıyoruz telefonda. Kalabalığın dağıldığı falan yok. Bir saat geçti ama on dakikalık mesafede bulunan jandarma komutanlığından çıt çıkmadı. Öylece oturmuş, bir yandan ağlaşan çocuklarımızı susturmaya çalışırken bir yandan da dualar ediyoruz kalabalığın eline düşmemek için. 

Sonra evimizi taşladılar, camları alaşağı ettiler. Çocukları penceresi olmayan banyoya gönderdik ablaları ve anneleriyle birlikte. Sonra dayanamayıp biz de gittik. Buna rağmen sesleri duyuluyordu.  Ağza alınmaz küfürler edip, hem ailemize hem de yüzyıllardır sürdürmekle gurur duyduğumuz fincan üretimi işimize hakaretlerde bulundular. Ardından da ahırı yaktılar. Ateş dansı yapan Kızılderililer gibi alevleri görünce heyecanları bir kat daha arttı. Az kaldı evi de yakacaklardı ama nasıl olduysa jandarma geldi, kalabalığı dağıttı.

Bu arada söze girmek isteyen kafe sahibi Cemal Bardakcan (51), olayı kendi sözleriyle özetlemeye çalıştı: Bu adam –Mehmet Fincancı’yı göstererek- bana hakaret etti, beni dövmeye kalktı. Önce ince belli bardaklarımıza, yani necip bir milletin necip adetlerini ayaklar altına almak istedi. Fincanda çayı kim görmüş, kim içmiş. Yüzyıllardır atalarımızdan neyi gördüysek onu yaparız biz. Bardakcan ailesi olarak vatanımıza, milletimize karşı kusur işlemeyiz, kusur edeni de affetmeyiz. %99’u ince belli bardakta çay içen bir milletin aziz evlatları olarak fincanda çay içmek isteyenler buyursunlar gitsinler ecnebi memleketlere, ztarbakslarında içsinler o zehir zıkkım çayı, o içi küflenmiş fincanlarda. Benim mahallemde, benim yaşadığım ilçede ben izin veremem geleneklerime hakaret edilmesini. Daha önce yakmıştık fincancıları, mahkeme aklamıştı bizi, mahkemenin aklamadıklarını da devlet affetmişti. Demek ki iyi bir iş yapmışız. Gerekirse şimdi de yakarız, adam olmazlarsa ileride de yakarız. Bu memleketin ekmeğini yiyip bu memleketin geleneklerini ayaklar altına alamazsınız.

Ahmet Fincancı, kafe sahibi Cemal Bardakcan’ın sözlerine aldırmayarak kaldığı yerden devam etti: Ben bu memlekette ileri demokrasi var zannediyordum, kimseyi rahatsız etmediğimiz sürece her istediğimizi yaparız zannediyordum. Ne var kardeşim? Bardakta çay içmek istemiyorum. Bizim de kafemiz var, ince belli bardakta çay isteyene istediğini veriyoruz. Tahrik olmuyoruz, kavga çıkarmıyoruz. Birisini ince belli bardakta çay içerken gördüğümüzde, akşam olunca adamın evine gidip çoluğunu çocuğunu ateşle tehdit etmiyoruz.

Kendisine, kavgayı ilk abisinin başlattığı hatırlatıldığında, Ahmet Fincancı şunları söyledi: Ağabeyim Mehmet biraz ateşlidir, çabuk kızar. Kavga çıkarmışsa, git polise ihbar et, şikayetçi ol. Çıkarız mahkemeye, veririz hesabını. Gelip evimizi taşlamanızın, ahırımızı yakmanızın, ailemizin yüzyıllardır sürdürdüğü fincan geleneğine saldırmanızın, çoluğun çocuğun huzurunu kaçırmanızın ne anlamı var? Hadi biriniz cahilsiniz, hepiniz de mi cahilsiniz? Ne o pankartlar öyle? O küfürler, o canice tavırlar, cadı avına çıkmış ortaçağ rahipleri gibi ellerinde meşaleler… Hepiniz mi insanlıktan bu derece nasipsiz kaldınız? Oysa belediye başkanı daha olayın soruşturması başlamadan bize ilçeden gidin, yoksa kan çıkar dedi. Hiçbir yere gitmiyoruz. Bu ülke onların olduğu kadar da bizim. Neden gidecekmişiz?  Hem mağduruz hem de suçlu muamelesi görüyoruz. Böyle adaletsizlik olur mu?

Kalabalığın dağılmasından ve ilçeye geçici huzurun hakim olmasından sonra, Çomasi valisi twitter hesabından açıklama yaptı: Ben şu anda Marmaris’te tatildeyim. Döner dönmez olaya karışan ayrılıkçılardan hesap soracağız. Buradan bakınca ağır tahrik olduğu gözlemleniyor. Büyütecek bir şey yok. Vatandaşlarımız evlerine dönsünler ve ince belli bardaklarda çaylarını huzur ve sükûnet içinde yudumlamaya devam etsinler.

YHA, Enes Başeğmez – 30 Temmuz 2012

Not: Yukarıdaki haber yalandır ama hayattaki her yalan gibi gerçeği saklamayı değil, hayata hizmet etmeyi amaçlar. Çünkü çoğu zaman bir makalenin, bir denemenin yapamadığını, uydurma karakterlerin canlandırdığı bir oyun, bir öykü yapar.

Not2: Çomasi adı Çorum, Malatya ve Sivas sözcüklerinden türetilmiştir. Bu üç ilde, yakın tarihimizde yaşanan ve ardından “ağır tahrik”, “yanlış anlaşılma” ya da “dış mihraklar” bahanelerine kurban edilen katliamları anımsatmama gerek yok sanırım.

Alternatif Metro Hattı Kartal H Tipi Cezaevi Tarafından Açıldı

27 Temmuz 2012, 17:22 - Kartal, İstanbul

Alternatif Metro Hattı Kartal H Tipi Cezaevi Tarafından Hizmete Açıldı

Uzun süredir açılamayan ve şimdiye kadar açılışı 29 defa ertelenen Kartal-Kadıköy metro hattına alternatif, Kartal H Tipi Cezaevi’nden geldi. Hasan Kazmacan (38) ve Hüseyin Kazmacan (35) adlı iki kardeş mahkûmun, bundan dokuz sene önce, bulundukları hücreden kaçmak için kazmaya başladıkları küçük tünel, bugün tüm İstanbul halkına hizmet verebilecek bir cezaevi projesine dönüştü.

Başlangıçta, "Esaretin Bedeli" filmindeki kaçış sahnesinden esinlendiklerini söyleyen abi Kazmacan şunları söyledi: Hedefimiz hapishanenin 500 metre ilerisindeki parka çıkan bir tünel kazmak ve bu hücreden kurtulmaktı. Biz de aynen Andy dibi cebimizde taşlar ve topraklarla bahçeye çıkar, ceplerimizi boşaltırdık. İki kişi çalıştığımız ve hücredeki diğer arkadaşların desteğini aldığımız için kısa sürede bitirdik. Tam tüneli bitirmiştik ki cezaevinin öteki köşesinden aynı parka doğru açılmış başka bir tünelin varlığını öğrendik. Fakat bu tüneli yapanlar tahliye olmuşlar. Dolayısıyla tünel uzun süredir kullanılmamıştı.

Heyecandan zaman zaman soluğu kesilen abi Kazmacan’a yardım eli kardeşinden geldi: Evet, dışardakilerle irtibata geçtik. Bıkmışlar sürekli ertelenen metro açılış tarihinden. Dediler ki “Madem bu kadar geldiniz, madem artık duble tünellerimiz oldu, hadi devam edelim, bu işi Kadıköy’e kadar sürdürelim. Biri gidiş, diğeri dönüş istikameti için iki uzun tünelimiz olsun.” Bundan sonrasında tüm cezaevi dahil oldu zaten. Geceleri 12 saat aralıksız, 3 vardiyayla, yine büyük bir gizlilikle çalıştık. Çıkan toprakları dışarıdaki arkadaşlar halletti. Rayların döşenmesi, durak yerlerinin merkezi yerlere getirilip, tünel genişliklerinin ayarlanması işlerini hep onlar evirip çevirdi. Ve sonunda da mutlu sona ulaştık. Mutluyuz, gururluyuz.

Tünel kazımı sırasında kardeş Kazmacan tarafından çekilen bir  fotoğraf

Tünelin varlığından iki yıl önce haberdar olan cezaevi müdürü Emre Taşdelen, aslında bu tünel işinin bir suç olduğunu ama bunu halka hizmet olarak gördükleri için mahkûmlara ek ceza verilmeyeceğini belirtti. Daha önce CHP’den İstanbul milletvekili olup, seçimi kazanamayan Taşdelen, yaptığı açılış konuşmasında şunlara da değindi: Bizim mahkûmlarımız dünyanın en çalışkan, en diğerkam, en akıllı mahkûmlarıdır. Ve biz başbakanın açmış olduğu çürük duble yollar furyasına çürük duble tüneller eklemiyoruz. Yeni bir çağın, İstanbul halkı için yeni bir şehrin başlangıcını yazıyoruz buraya. Tünelin varlığından haberim olur olmaz kimseyi suçlamadım. Öncelikle işi başlatan sevgili Kazmacan kardeşlerin yanına bizzat gidip kendilerini tebrik ettim. Ardından da tüm mahkûmlara dışarıdaki duraklarda çalışma ve çevre düzenlemesi işleri için gereken programı ilettim. Hepimiz canla başla, kazmayla kürekle, sıcağın yıldırıcılığına ve özgürlüğün albenisine rağmen çalıştık ve bugünlere geldik. Tek bir mahkûm bile kaçmadı. 29 defa açılışı ertelenen Kartal-Kadıköy metrosuna inat, biz tek bir açılış tarihiyle başardık bunu. Vatana, millete hayırlı olsun.

Adını orijinal metro hattı olan M4’dan alan, HAM4 (Halkın Alternatif Metrosu 4), Kadıköy Altıyol’daki boğa heykelinin altından Kartal H Tipi Cezaevine kadar olan mesafeyi 44 dakikada alıyor. Toplam 26 durağı olan HAM4, günde 242.500 yolcu taşıma kapasitesine sahip, ve metrobüs ve banliyö trenleriyle kesişme noktaları sayesinde kesintisiz ulaşıma büyük bir katkı sağlıyor. Vatandaşlar son durak olan Cezaevi durağından, gardiyanlar eşliğinde güvenli bir şekilde dışarı çıkarılıyorlar. 

HAM4 hattının uzun süredir açılamayan M4 hattından önce açılması konusunda İstanbul Belediye'sinden henüz bir açıklama gelmedi. Belediye'nin bu suskunluğu yazılı bir brifing ile bugün öğleden sonra bozacağı sanılıyor. 

Tünele ilham kaynağı olan Esaretin Bedeli filminden bir sahne: Andy dinleniyor.

Açılışa misafir katılımcı olarak gelen Esaretin Bedeli filminin başrol oyuncuları Tim Robbins ve Morgan Freeman, böylesine anlamlı bir projeye ilham kaynağı oldukları için gurur duyduklarını söylediler. Yer yer gözyaşlarını tutamadığı gözlemlenen Freeman, “Andy (Tim Robbins) büyük adamdı. Ben bile onun açtığı tünelden geçip, şöhrete kavuştum” dedi.

Trenlerin kalış saatleri ve hat güzerhagı için www.ham4.com.tr adresine bakabilirsiniz.

Haber: Enes Başeğmez, YHA

------------------------

Not: Bu haberin tamamı yalandır. Haberin içinde geçen Türkçe adları ben uydurdum. Bu adları taşıyan insanlar varsa gülüp geçmelerini temenni ediyorum. Haberde geçen oyuncular gerçek. Film hakkında bilgi almak isterseniz http://tr.wikipedia.org/wiki/Esaretin_Bedeli adresine bakabilirsiniz. (Bu ağbağı çalışıyor. Yukarıdaki gibi uydurma değil.)

Saygılar,

A. 

Türkiye'den Mektuplar 3

Vicdanları rahat olmayanlarla davranışlarına mantıksal bir dayanak arayanların hepsinde kendini haklı gösterme hastalığı vardır, bu durum onların düşünce biçimlerini de tuhaflaştırır.

                                                                        L. Durrell, Justine, s 122

Geçen yazıyı “Hayattaki en büyük ibadet başkalarının mutsuzluğuna neden olmadan mutlu olabilmektir.” diyerek bitirmiştim. Araya önce hafta sonu girdi, sonra da ev kiralama, mobilya alma, beyaz eşya bakma gibi benim hiç ama hiç haz duymadığım diğer hayat detayları üşüştü. Zaten hep böyledir. Hayatta aşktan sonra en sürekli, en kesintisiz güç hayatın kendisidir. En ufak bir boşluğu kaldırmaz, her deliğe girer, her boşluktan faydalanır. Bana da öyle oldu. Bir gün yazmayınca tembellik damarda dolaşan ılık kan gibi yayıldı bedenime. Önce hafta sonunu bahane ettim, ardından ev kiralamayla ilgili işleri. Hoş, genelde eve geldiğimde pestilim çıkmış oluyor, tüm gün yakıcı güneş altında yürümekten ve toplu taşı(ya)ma(ma) araçlarına binip inmekten. Bir de bunun üzerine yaşadığım türlü türlü hayal kırıklıkları, akla hayale gelmez fiyaskolar eklenince, zaten geriye heves de kalmıyor yazmak için. Eve gelip, duş aldıktan sonra birkaç sayfa okuyabilirsem kendimi şanslı görüyorum.

 Zaten bu derece yorulduğum ve gerginliğimin arttığı zamanlarda koşamıyorum da! Koşmak da yazmak gibi zihin dinginliği ya da en azından ağzımdan köpük çıkarmayacak derecede bir sinir durağanlığı gerektiriyor. İlginçtir ki koşmak ile yazmak arasında yakaladığım koşutluklar her geçen gün artmakta ve bu artışın ivmesi koşulmayan günlerin sayısıyla doğru orantılı. Mesela koşmanın da yazmanın da başlangıcı en zor kısmıdır. Bu eşiği geçtikten sonra her ikisi de kendiliğinden akmaya, yazamamanın ya da koşamamanın verdiği acı yerini zevke bırakmaya başlar. Koşarken de yazarken de zihinsel bir sağaltım söz konusu olur. Ve son olarak da koşmaya da yazmaya da ara verdin mi tekrar başlamak çok zor olur.

Gelelim sinirlerimi bozan, beni zaman zaman delirmenin eşiğine getiren, bir yazar ya da öğretmen olarak değil de bir vatandaş olarak öz-değersizleşmeme neden olan ve her nasılsa konuştuğum hemen herkesin “Alışacaksın, burası Türkiye” deyip, geçiştirdiği olaylara. Oysa ben alışmak istemiyorum. Alışmak, görmemezlikten gelmektir, bir çeşit vurdumduymazlıktır, umursamaz bir sivri burunla “banane” deyip geçmektir. İşin tuhaf olanı, ben Tayland’dayken absurd bir olay biz yabancıların başına geldiğinde, dillere pelesenk olmuş “This Is Thailand (TIT)” cümlesini kurardık. Bu Tayland’da yaşayan yabancılar için bir çeşit zırh idi, arkasına geçip korunacağımız, bir yandan batılı akılcılığımızı muhafaza edip, bir yandan da Taylandlıları “hoş”göreceğimiz bir alt-kimlik yaratma ve yaşatma çabasıydı. Bildiğim kadarıyla Taylandlılar TIT lafını pek sevmezler, bunu kendilerine yapılmış bir hakaret olarak görürler. Peki aynı olay Türkiye’de yaşayan bir Türkiyelinin başına gelince neden “This Is Turkey” demekten vazgeçmiyoruz? Yoksa yıllardan beri birbiri ardına geçirdiğimiz siyasi ve ekonomik dalgalanmalar karşısında, sokaktaki vatandaşın sahip olabileceği tek savunma mekanizması bu mu? Elinin tersiyle, tıpkı aymaz bir karasineği savurur gibi, gördüğümüz yanlışları savurmak ve kilim altına atıp unutmak. Sanırım bu tavrın ya da bu tavrı doğuran başka yalancı etik prensiplerin kıskacında yaşıyor toplumun büyük bir kısmı.

Geldiğimden beri insanları gözlemliyorum. Fark ettiğim ilk şeylerden birisi hemen herkeste gördüğüm aşırı özgüven. Sokaktaki insanlara bakıyorsun, “şu karşıki dağları ben yarattım.” diyen kabarık bir göğüsle yürüdüklerine şahit oluyorsun. Direksiyonun ardına geçen herkes Michael Schumacher oluveriyor, minibüs şoförleri kamikaze olmaya ezelden ant içmişler gibi sürüyorlar taşıdıkları canları hiçe sayarak. Hadi bunlar kişisel düzeyde, bireylerin kendilerini ve etraflarını yanlış algılamalarından kaynaklanıyor diyelim.

Peki ya şirketler ya da hükümet bazında takınılan kodaman tavırlar? O dağa taşa sığmayan firmaların bir anda süt dökmüş kediye dönmeleri, o suçu başkasına –genelde bilinmeyen bir heyulaya atarlar; sistem bozuk, şirket kararı, hükümet yasa çıkardı, patronun emri- attmaları...

 Mobilya dükkanının camında “Ertesi gün teslim” yazıyor kocaman Nuh tufanından kaçma kocaman harflerle. İçeri girip, alacakların konusunda anlaşıp, teslim tarihinin altı gün sonra olduğunu öğreniyorsun. Ama, fakat, lakin, camda, farklı, kem küm… İstediğinizi söyleyin. Reklam amacıyla sizin avantajınıza olduğu için öne konan bir özellik, sistem arızalarında ilk kurban oluyor. “Efenim, Ramazan ayındayız, çok yoğun çalışıyoruz, siz yine şanslısınız altı güne kavuşacaksınız –bir de böyle üste çıkma var-. Zil takıp, göbek atayım bari eşyalarım altı günde gelecek diye. Hem suçlu, hem güçlüler. Dayanamadım söyledim onlara, camdaki o yazıyı indirmelerini, tutamayacakları sözleri vermelerinin etik olmadığını. İşe yaradı mı? Yarın gidip göreceğim camı tekrar, yazıyı kaldırmışlar mı kaldırmamışlar mı!

Aynı mobilyacıda geçen başka bir gülünç diyalog:

- Cem Bey 4565 TL demişti. Sizin hesap neden 4580 TL oldu?

- Valla ben de bilmiyorum Alirıza Bey. Herhalde bir yerde hata yaptı Cem Bey.  

- Siz hata yapmış olmayasınız. Bir daha bakın isterseniz.

- Yok Alirıza Bey, benim hesabım doğru (yine aynı içi boş özgüven)

- Peki n’olacak şimdi? 15 TL fazla mı ödeyeceğim. Onu da indirin benim için.

- İndirmesine indiririm ama Cem Bey’in hesabından kesilir 15 TL. (Bak şimdi, emekçiyi emekçiye kırdırıyor. 

Satış elemanı olan Cem Bey işçi, ben de işçiyim. “Başka bir işçinin parasına mı göz koydun, bre hırsız” demeye getiriyor. Uğraşmaya değeceğini bilsem “Yok bacım, şirketin kârından kes o 15 TL’yi” diyeceğim ama tutuyorum dilimi. Bırakıyorum serbest düşüşe topladıklarımı…)

Bu iki örnek sadece bu sabah başıma gelenler. Daha neler neler var. Mesela, yurtdışından getirilen telefonları burada kullanabilmek için 100 TL vergi ödemek gerekiyor. İnternetteki yazılara ve bayilerde oturan somurtuk yüzlere göre, bu vergiyi ödedikten sonraki iş çok kolay ve pürüzsüz. Oysa hiç de öyle değil. Tam üç defa gittim, üçünde de “sistem arızalı” yanıtını aldım. Madem zırt pırt arızalanan bir sisteminiz var o zaman tanıtım yazılarınızda “Eğer sistem arızalanmazsa … “ gibisinden şartlar koyun ki biz de bilelim kaderimizin sıfırlar ve birlerden oluşan bir “Matrix”e bağlı olduğunu. Aynı şey banka hesabı açmak istediğimde de oldu. Maltepe’den çıkmışım, Yeniköy’e sırf banka hesabı açtırmak için gelmişim. Formları doldurmuşum, sıra numaramı almışım. Hoooooppp! “Kusura bakmayın Alirıza Bey, sistemimiz çöktü, yeni hesap açamıyoruz.” “Önemli değil” diyorum gülümseyerek. Ne de olsa suç sistemin, onların değil ki! “Herhalde kısa zamanda düzelir, değil mi?”. Kadın saatine bakıyor, bilgisayar ekranına bakıyor ve en sonunda bana bakıyor. “Onu hiç bilemeyiz Alirıza Bey. Siz iyisi mi başka bir gün gelin.” Ne yapacaksın? Bozulan sisteme meydan mı okuyacaksın? Hoş, okusan ne olacak? Bozulmuş zaten, hak yerini bulmuş, Allah müstahakkını vermiş. Etme artık beddua, etme…

Çocuk odası olarak kullanılan odadaki sticker. 

Bir de son birkaç gündür içine girip de çıkamadığım hafakanlar var. Malum, okula ve metroya yakın bir ev kiraladık. Hem ben okula rahat gideyim, hem de J Türkçe kurslarına yorulmadan gidip gelebilsin diye. Gel gelelim ev kiralama işi Türkiye’de bizim bildiğimizden çok farklı yapılıyor. Bir kere ev sahibi hiçbir şeye karışmıyor –sözleşmeyi imzalamak ve parayı almak dışında-. Evi bok mu götürmüş, duvarlara karınca yolu gibi çiviler mi çakılmış, oturma odasında kocaman bir klima deliği mi açılmış, sağa sola abuksubuk çizgiroman kahramanlarının resimleri mi yapıştırılmış! “Türkiye’deki sistem bu” diyor sorduklarım, “bundan daha iyisini bekleme.” İyi dedim, ev boşken her odanın, her kırık döküğün, duvardaki her bir çivinin fotoğrafını çektim. Yakında da göndereceğim kendilerine. Eve ne tek bir çivi çakacağım ne de evden tek bir çivi sökeceğim. Bulduğum gibi bırakacağım. İyi bir kiracı olarak bunu yapmam gerekmiyor mu zaten?  

Hadi kira neyse, ona zamanla alışırız. Peki ya faturaları üzerine alma saçmalığına ne demeli. Fellik fellik dolaşıyorsun farklı semtlerde, elinde kira sözleşmesi ve kimlik kartı. İşler tıkırında gitse ve halledilebilse, ona da bir şey demeyeceğim.  Sular idaresi bizim daireyi kayıtlarda bulamadı. Üç gündür eve gelecekler diye bekliyorum. Onlar gelecek diye ben Maltepe’den çıkıp Çamlıtepe’ye gidiyorum. Ne gelen var ne giden! Niye gelmediniz diye sormak için telefon açıyorum. Ne de olsa haklı olan benim, çemkireceğim. Yooook! Devlet dairesine çemkiremezsin. Memur her zaman haklıdır. “Bizi sabah dokuzdan önce niye aramadınız?” diye azar işitiyorum. “Ne araması? Aramam mı gerekiyordu? Kimse bana aramamı söylemedi?” diyorum. “Beyefendi, bir sürü işimiz var. Biz nereden bilelim sizin sorununuzu?”. Haydaaaa, gene üste çıkıyorlar. “Memur bey, ben iki gün önce geldim. Sorunu dosyaladınız. Şu, şu ve şu hanım ilgilenecek dediniz. İki gün içinde evinize gelinecek dediniz. Ben sizin yüzünüzden iki gündür boş evde bekliyorum.” Adam bu sefer sesini düzeltiyor, hakikate ermiş bir velinin vakurluğuyla “Eviniz niye boş? Siz orda yaşamıyor musunuz?”. Ben mantıksızlığı yakalamışım, sevinçliyim, “Memur bey, musluklarından su akmayan evde ben nasıl yaşayayım.” Bir süre sessizlik, sanırım adalet süzgecinden geçiriyor söylediklerimi. “Tamam, yarın geleceğiz keşfe. Evde olun.” Ben son bir umut soruyorum “Saat kaçta?”. Yine derin bir sessizlik, herhalde programa bakıyor, hesaplıyor falan “Onu biz bilemeyiz. Siz evde olun.” Telefon kapanıyor…

Bu ve benzer konuşmalar defalarca tekrar etti son günlerde. Elektrik sorunu için aradığım TEDAŞ Kalender şubesi, bir türlü yanıt vermeyince ben de merkezi aradım. Telefondaki ses “Buyurun, Halkla İlişkiler, nasıl yardımcı olabilirim?” dedi. Ben de bağırdım boş evin boş salonundan istifade ederek: Çok güzeeeeelll, ben halkım. Yardımcı olabilir misiniz?

Böyle geçti işte günler. Bir elimde Durrell’in melankolik aşk hikayeleri, bir yandan Artshop yayıncılığa ulaşamamanın içimde yarattığı ince sızı, bir yandan Beyoğlu’nda Troçkist devrimcilerle ayaküstü yapılan sohbet –onlara bahsetmedim henüz karnı beyaz Snow’un öyküsünden-, bir yandan adını bile bilmediğim bir adam için kitap imzalayıp verme…

Ama hiçbirisi, hem de hiçbirisi, günün en büyük fiyaskosunun önüne geçemedi. D-100’deki trafiğe kalmayayım diye Haydarpaşa’dan trene bindim. “Oh ne güzel, hem de klimalı, mis gibi.”  Bostancı’da elektrik kesildi. –Açtım tabii cenabet ağzımı, benim neyime gerek klimalı bir vagonda püfür püfür estirerek eve gitmek-. Tren bir 10 dakika, kapıları kapalı olarak bekledi rayların üzerinde. Sonra tekrar çalıştı sistem. Her zamanki gibi biraz bekleyince düzeliyor her şey. Tanpınar zamanında demişti, “Doğu beklemenin yeridir. Azıcık bekleyince her şey ayağına gelir.” Bizim yakada değişen bir şey yok anlaşılan.

Devam edecek: Kim daha batılı? Vietnam mı Türkiye mi?

Türkiye'den Mektuplar 2

Bu kenti zihnimde yeni baştan kurmak için buraya gelmem gerekiyordu, yaşlı adamın (Kavafis) yaşamının “kara yıkıntıları”yla dolu gördüğü bu yürek karartıcı taşraya.

                                       Lawrence Durrell, Justine, s 17

Vietnam’dayken bazen arkadaşlar sorardı. “Demek Türkiye’ye dönüyorsun ha! Heyecanlı mısın?”. Benim bu soruya yanıtım ise soruyu yanıtlamaktan ziyade soruyu düzeltme amacı taşırdı. “Evet heyecanlıyım, ama ben Türkiye’ye dönmüyorum, Türkiye’ye gidiyorum. Türkiye benim için herhangi bir ülke; Japonya gibi, Fransa gibi Tayland’ın ya da Vietnam’ın dışında bir toprak parçası.”

Daha önce de dediğim gibi, başkalarını kandırmak, kendini kandırmakla başlıyor. Israrla inanıyorum Türkiye’ye dönmeyeceğime, ısrarla üzerine basıyorum aradaki farkın benim için önemine. Türkiye dönülen bir yuvadan çok tadına bakılacak bir ülke, bir kültür, farklı bir insan coğrafyası. Çünkü dönmek bir yenilgi düşüncesini barındırıyor içinde, bir tükenmişliği, bir bıkkınlığı. Yıllarca yurt dışında yaşadıktan sonra tıpkı gittiğin gibi geriye dönmek, o geçen yılları kaybolmuş gibi algılamana neden oluyor, ister istemez. Sonuçta; dışarıda edindiğin deneyimlerin, yaptığın güzel işlerin, yakaladığın başarı grafiklerinin bu topraklarda yankısını aramak beyhude bir çabadır. Türkiye’deki pek çok insan Vietnam’ı haritada bile bulamaz. Tayland deyince akıllarına neyin geldiği de herkesin malûmu. Durum böyle olunca insanın geçmişine “kayıp” gözüyle bakması kaçınılmaz oluyor. Ama yine de bütün bu olumsuzca –hatta haksızca- içimi kemiren, yenilgi muhabbetini bir yana bırakıp, ilk soruya –dönmek mümkün müdür?-  tekrar yönelirsem, gereksiz labirentlerden uzakta, yapılması gereken tespitlere ulaşabilir, gidilmesi gereken denizlerde yeni keşiflerin altına imza atabilirim.

Türkiye benim için yeni bir ülke olabilir mi? Hadi ben çok değiştim, eskiden hayatımı çevreleyen önceliklerimin yerlerini şimdilerde çok farklı şeyler aldı. Eskiden hiç önem vermediğim şeylere önem verir, eskiden hayatımın merkezine koyduğum pek çok değere sırtımı döner oldum.  Peki ya Türkiye değişti mi? –Bu soruyu Türkiye’de yaşayan birisine sorarsanız, yanıt kesinlikle evet olacaktır ama benim değişimden kastım siyasi ve ekonomik değişimler değil, toplumun özündeki tavırlar, insanlar arası ilişkiler, genel ahlak felsefesi, dinin hayattaki konumu ve gücü.-  Gittiğim yerde karşılaşacaklarım bana yeni bir başlangıcı mı yoksa üstü külle örtülmüş bir unutulmuşluğu mu getirecek? Bu kuşkular ve endişeler sanırım her dönüşte vardır. 

Bunu dönen de dönülen de bilir, alışma sürecine bırakılır bir dönem. Dile, iklime, yollara, konuşmalara, hayatı sarmalayan gündelik hayatın normlarına, görünmez kurallara ve o görünmez kuralları kollayan kodamanlara alışma dönemi…

Dönmek ve gitmek konusunda uzun uzun düşündüm Vietnam’dayken ve kendimi iyice kandırdım ama İstanbul’a varır varmaz, daha köprüye bile varmadan ayrımına vardım yaptığım hatanın. Trafikteki bildik hokkabazları ve bencillikleri görür görmez, tıklım tıklım otobüslerde havası alınmış paketlerdeki kara mantarlar (Tayca: het hoğm) gibi büzülmüş halde ayakta duran insanların yüzlerine bakar bakmaz, aç köpeğin ete saldırması gibi sağa sola savrularak sürülen bir minibüse biner binmez, ufak bir özürle çözülecek sorunların bıçaklı kavgalara dönüşmesine tanık olur olmaz, kadınların erkeklere namus düşmanı, erkeklerin de kadınlara yenilecek ceylan gözleriyle baktıklarını anlar anlamaz;  “Tamam” dedim, “Ben döndüm. Artık kaçacak kelimeler de kalmadı. Ne sığınacak bir dehliz var, ne de tırmanılacak bir fildişi kulesi. Buradasın ve buraya aitsin. Darwin’in üç şıkkından başka şık yok: Migrate, Die or Adapt (Göç et, öl ya da adapte ol) .”

* * *

Babam, ben ve ikiz yeğenler

İlk günler çabuk geçiyor yeni bir ülkeye gelince. Çünkü her şey ilk ya da uzun aradan sonra ilk olma özelliğini taşıyor. Dolayısıyla deneyimleme payına bırakılıyor bir sürü zaman kaybettirici şey. Bir kere aile var ihmal edilemeyen. Anne, baba, kardeşler, yeğenler… Hem sorumluluk hem de eğlence. Aslına bakılırsa; ilk üçü eğlenceden çok sorumluluk, sonuncusu sorumluluktan çok eğlence olarak değerlendirilebilir. Alıştığım yalnız hayatın artık sonlandığını anlamak için bu ortama girmek şart. En basitinden bir kararda bile ailenin her üyesi söz sahibi. Yeni iş yerime yakın bir ev mi kiralamak istiyorum. Birileri buradan gider gelirsin diyor –Günde 4 saat yollarda geçecek, halbuki. Ben Vietnam’dayken yollarda 10 dakikadan fazla geçmezdi. Tayland’dayken de öyleydi. Önce iş, sonra ev, sonra kültür/sanat. İşe gidip gelirken harcanan vakitten nefret ederim.- , birileri önce bir dene olmazsa taşınırsın diyor, birileri ev tut git diyor, birileri de sen bilirsin diyor… Bütün bu curcunadan şikayetçi değilim aslında, uzun zaman görmediğim ya da uzaklarda olduğum için farkında olmadığım bir ilgi taşkınlığı bu. Sen kardeşimizsin, oğlumuzsun; sana yardım etmek boynumuzun borcu tarzında ailevi bir sorumluluk ortaya konan.

Belki de bu ilgi taşkınlığından ya da sokaklarda gördüğüm tuhaflıklardan dolayı defterime şu notu yazmışım, daha geldiğimin ikinci ya da üçüncü gününde: Bu ülkede bir yabancı gibi yaşamak istiyorum. Ülkede zorla tutulan bir gezgin gibi ya da gördüğü her saçma (absurd) durum karşısında gülüp geçen ve ardından da fotoğraf çekip yüzlerkitabına (feysbuk) koyan, burada geçici bir süreliğine görevlendirilmiş, Japon bir mühendis/öğretmen/doktor… Buraya saplanmamış olduğuma kendimi inandırmak istiyorum, bir çıkış kapısının her zaman var olduğuna ve o kapıdan istediğim zaman “ceketimi omuzuma atıp” çıkabileceğime inanmak istiyorum. Daha baştan tuş olmayı kabul etmiş bir pehlivanın sözlerine benziyor. Ama zaten defter bu işler için. Anlık hisleri not alabilmek, onları daha sonra bir süzgeçten geçirip, iyice bir kırptıktan sonra yazılara, öykülere bölüştürerek çoğaltmak için…

Mangal çılgınlığı: Bu daha başlangıç.

İlgi taşkınlığı içeriye doğru ne kadar fazlaysa dışarıya doğru da o derece az ya da eksiktir. Türkiye’de insanlar evlerinin içlerini –mutfaklarını, banyolarını, oturma odalarını- tertemiz, pırıl pırıl tutuyorlar. Bunun yanında evinde tozun üzerine toz kondurtmayan kadınlar, sokakta birer çevre canavarına dönüşebiliyorlar. Otobüste -otobüs zangır zangır sallanırken, düşme riskini de göze alıp, oturduğu yerden kalkıp, birkaç adım yürüdükten sonra- elindeki kağıt tomarını camdan aşağıya fırlatan başı örtülü orta yaşlı teyzeler mi dersiniz, sokaklarda gördükleri kedilere köpeklere pet şişeleri savuran çocuklar mı dersiniz, yediği çekirdeğin kabuğunu oturduğu bankın etrafına atıp adeta bir çekirdek kabuğu denizinde tahtına kurulmuş günebakan güzeli gibi etrafa gülücükler saçan genç kızlar mı dersiniz, yaktığı mangalla tüm Maltepe sahilini dumana boğan beceriksiz erkekler mi dersiniz, çöpten buldukları şişeleri birbirlerine atıp sahildeki güzelim koşu/yürüme yolunu kırık cam cehennemine dönüştüren serseriler mi dersiniz –bu konuda kedilerle yarışıyorlar ama kimin kimden öğrendiğini kestiremedim henüz-, parklardaki heykellerin üzerine abuk subuk aşk mesajları yazan –“bu akşam verecenmi zehra, vermezsen bu heykeli götürecem eve” gibi yaratıcı olanları da var, haksızlık olmasın!-… Liste uzar gider. Evlerimiz ışıl ışıl, sokaklarımızı bok götürüyor.

Çekirdek kabuklarının üzerinde bir taht, kraliçesini bekliyor.

Örneğin bizim sokakta yüzlerce kedi ve onlarca köpek var. Kedilerin görevi üstü asla kapatılmayan –Neden kapatılmazlar? Çünkü kapaklar çok ağır/kirli ve pek çok kadın/çocuk kapağı açamıyor ya da kirli oldukları için el sürmek istemiyor- çöp kutularındaki çöpleri alıp, yolun kenarında kemirerek açmak, çöpleri etrafa saçmak ve yiyebildiklerini yedikten sonra bir gölgelik bulup bir sonraki öğünü beklemek. Köpeklerin görevi, yol kenarlarında ya da apartman önlerinde nöbet tutmak ve iyiliksever komşuların verdikleri kemiklerden nemalanmak. Yaz aylarını “hiçbir şey yaparak” geçiren çocukların görevi ise daha çetrefilli. Kedilere şişe atmak, köpeklere taş atmak ya da onları birbirlerine kızıştırmak, hayvancıklar sıcaklarda susuzluktan ölmesin diye apartman önlerine konan sulakları devirmek ve kaçmak. Benim bildiğim kadarıyla çocuklar ve evcilleştirilebilir sokak hayvanları arasında uyumlu bir sevgi olurdu.  Çocuklar onları severler, onlar çocukları severler. En azından bu Tayland’da böyleydi. On iki yıl boyunca bir çocuğun ortadan hiçbir neden yokken bir köpeğe taş attığını görmedim ben. Ondan sonra, gittikçe yalnızlaşan ve kötü muameleye maruz kaldığı için insanlara güvenini kaybeden köpekler çocuklara havlar ya da saldırırlar. Ardından mahalleli birlik olur, köpeği linç eder. Masum bir köpeği canavar haline getiren biz, ardından da o köpeği vahşice öldüren yine biz… İnsanın lehine işliyormuş gibi görünen bir kısır döngü.

Ve bütün bu karmaşaya rağmen tanıdık bir ülkede yaşıyor olmanın verdiği özgüvenle, ben her sabah erkenden uyanıyor, balkonda kahvemi içiyor, defterime yaptığım listedeki işleri halletmek için kimi zaman Kadıköy’e, kimi zaman Taksim’e, kimi zaman da Maltepe'ye gidiyor, akşam vakit olursa evin yakınında bulduğum bir tarafı orman patika yolda bir aşağı bir yukarı 40-45 dakika koşuyorum. Koşmadığım günlerde de Maltepe sahiline inip, yanımda bir kitap –Lawrence Durrell’ın “Justine”ini okuyorum bu aralar. Bu kitap ada manzarası olmadan okunmamalı zaten*. En azından bir deniz olmalı etrafta, ada mümkün değilse bile.- , bir şişe su ve çimenlere sermek için bir bez, uzanıyorum bir ağacın gölgesine. Güneşin batışına, balık tutan gençlerin kahkahalarına, sahilde yürüyüşe çıkmış aşıkların kırılgan bedenlerini saran sevgi çemberlerine, çimenlerin üzerinde ilk adımlarını atan bebeklere, buldukları kuytu köşelerde saklı saklı bira içmeye çalışan ayyaşlara bakarak akşamı ediyorum.   

Devam edecek: Hayattaki en büyük ibadet başkalarının mutsuzluğuna neden olmadan mutlu olabilmektir.

* Bazı meşrubatların üzerinde olur “Soğuk İçiniz” diye. Elbiselerin etiketlerinde de yazar “Şu sıcaklıkta yıkayınız, sıkmayınız” falan. Keşke kitapların üzerlerine de yazsalar nerede ve nasıl okunmaları gerektiği, belki birer şart olarak değil de birer tavsiye olarak. Hani kitap en iyi etkiyi bıraksın diye okuyucunun üzerinde:  Mesela Durrell’ın kitapları için “Bu kitabı deniz kıyısında, sıcak günlerde okumanız tavsiye edilir.”, Pamuk’un kitapları için “Bu kitabı penceresiz, ışığı yetersiz bir odada okumanız tavsiye edilir”. Murakami’nin kitapları için “Kalbiniz kırık değilse ya da depresyonda değilseniz, hiç okumayın. Aksi takdirde bir şey anlamazsınız.”. Mc Ewan için “Soğuk bodrum katlarında okunmaları iyi olur. Yanınızda arkadaşlarınız olsun, yalnızken okumamanız şiddetle tavsiye edilir. ”. Auster’ın romanları için “Yağmurlu ve rüzgarsız günlerde okunmaları tavsiye edilir. Yanınızda dekoratif amaçlı bir şemsiye taşırsanız yağmur durduğunda da okumaya devam edebillirsiniz.”… 

Maltepe sahilinde gün batımı ve balıkçılar

Türkiye’den Mektuplar 1

Bugün 19 Temmuz 2012. On yedi gündür Türkiye’deyim. Bu on yedi gün boyunca ne yaptın diye birisi soracak olsa; verecek yanıtım yaratıcılıktan tümüyle uzak olacaktır. Belki hayata ve içindekilere sırtını dönmüş bir ruhun serzenişlerini dile getiren kara bir tablo çizeceğim kelimelerle, belki harc-ı alem laflar sarfedip, umuttan ve hayatın her şeye rağmen –nedir bu kendisine rağmen her şey olabilen?- güzel olduğundan söz edeceğim. Belki şu an oturduğum balkondan iki-üç saniyede bir yaptığım gibi, denize bakıp, zamanı durdurmanın tek yolunun denizlerin ortasında birer çıban gibi fışkıran adalara gitmek ve oralarda kalmak olduğunu iddia edeceğim –bizim balkondan üç ada görünüyor hava puslu olmadığı zamanlarda, o kadar yakın görünüyorlar ki aradaki mesafeyi bilmesem her sabah koşarak gidip geleceğim sırf ada havasını ciğerlerime doldurup, gün boyu kullanmak için-, zamanın bir aldatmaca olduğunu düşünüyor olsam bile.

 İnsanın kendisini aldatmasının yollarının ve yöntemlerinin sınırı yoktur. Öyle ki kendimizi kandırmak daha kolay, daha masrafsız ve bir o kadar da suçluluk duygusundan uzaktır. Evimiz, şehrimiz, ülkemiz ve hatta dünyamız kendini kandıran ve bir sonraki adımda etrafındakileri kandıran insanlarla doludur. Çünkü hepimiz mutluluğa inanırız, bizi mutlu eden neyse ona bağlanır, o bağlandığımızın kölesi oluruz. Bu öyle bir köleliktir ki –mutluluğun kölesi olmakta ne beis görüyorsun bre cahil?- yayılmak ister, şehrin en karanlık dehlizlerine girmek, en ulaşılmaz zihinlerine dokunmak ister. Amaç kendisini mutlu eden şeyin herkesi mutlu edeceğine olan inancı hem pekiştirmek hem de denemektir. İnsan kendiliğinin bilincine vardığı anda mutluluk sırrını yayma içgüdüsüne de kavuşur. “Ben nasıl yaşıyorsam, başkaları da öyle yaşamalı.” der etrafında sözünü geçirebildiklerine. Anneyse kızını benzetir kendine, babaysa oğlunu, öğretmense öğrencisini, büro şefiyse bürodaki diğer çalışanları, peygamberse ümmetini, filozofsa okuyucularını…

Mutluluğun iksirini bulduğunu iddia eden herkes, hemen bunu yaymanın yollarını aramaya başlar. Çünkü o, kabına sığmayan bir heyuladır, bir melek de olabilir bir şeytan da.  Hatta “Kendi hikayeni yaz.” diyen varoluşçu söyleme yakın post-modern fetvalar bile kaçamaz bu “mutluluk yayma” histerisinden. Modern insanın çıkmazlarından birisidir bu ikilem. Bir yandan bilime ve teknolojiye inanır, hayatı cennete çevirecek yegane yöntemin bilimsel yöntemlerle geliştirilen eğitimden geleceğini savunur. Bunun yanında, işten yorgun argın çıkıp ertesi günün kaygılarından uzaklaşmak için, kendisini Beyoğlu’nda 10 liraya kahveyi ve falı birlikte satan “modern” kahvehanelerde bulur.  Kahve fincanının dibindeki tortuların arasından, kahin görünümlü bir kadının, ona güzel haberler vermesi; bir anlık olsa da ona geleceğini –gideceği baba evini, toplumsal baskıyı, televizyonun taksitlerini, aşktan emin olamayan kalbini-  unutturması, adeta morfin yiyen hasta gibi beyninin uyuşup işe yaramaz hale gelmesi, sadece ve sadece mutlu olmadığını unutmanın getirdiği geçici sarhoşlukla mutlu olabilmesi tüm dünyalara bedeldir.  Falcılar ve onların keskin gözleri aslında içimizdeki ada özleminin bir yansımasıdır. Kent okyanusunun dev ve düşman dalgalarından sıyrılıp, sığınacak bir liman arayışımızın sonucudur falcılar –ya da tüm diğer mutluluk guruları-. Ada zamanın durduğu, mekanın katmanlarına ayrılıp, insana her adımda farklı bir meyvenin tadını deneyimleten bir “yitirilmiş cennettir” şehir insanının gözünde. 

Çünkü ada uzaktır, erişilmezdir, rest çekmişliğin ya da affedilmez bir hata yapmışlığın simgesidir.  Ada denizin üzerinde, baktıkça eski ama unutulamayan bir aşkı anımsatan, derin bir yaradır. Uzaktan sakin görünür, bir ortaya çıkar bir kaybolur ama yanına gidince artık görmemezlikten gelemezsiniz yeni uyanmış devi. Üzerine çıktığınız anda da kanamaya başlar. Oluk oluk, sanki ucu sivri ok yeni çıkarılmıştır etten. O derece zamanı yok eder ada, o derece acımasızdır belleğin içindeki boşluklara karşı. Altı kan kaynayan, üstü kapanmış derin bir yaradır denizin ortasında…

Evin balkonundan görünen üç adadan birisi.

Adalarda zaman duruyor olsa bile –bu da bir mutluluk yanılgısıdır oysa, yine “her şeye” rağmen-, kentin keşmekeşinde hayat; suyun yatağını bula bula akması gibi, devrilerek çoğalan ve çoğalarak devrilen dev bir kartopu gibi, hepsinden öte insanların şikayetten ekşileşmiş yüzlerine rağmen, devam ediyor, çetrefilleşiyor, evriliyor. İçimizdeki sınırlara sığmayan bu küçük dünya, başka bir hayata gebeymişçesine sabahlarını keskin bir bıçak ağzı gibi açıyor, sıcaktan mayışmış yorgun bir aslan gibi gün boyu esniyor ve çürük diş kokan akşamıyla geceye varıyor ve bitiyor. Bir devr-i daim tünelindeymişçesine asla akıllanmayan, asla öğrenmeyen, asla ders almayan roman kahramanlarıyız biz. Salıncak bir oraya, bir buraya vuruyor, zamanın geriye döndürülemeyen kadranları derimizin üzerinde işkence makineleriyle gezinirken, bizler adanın sarhoşluğuyla mutlu, kahve fincanının dibindeki harfler arasında kayıp, bilmem kim gurusunun peşinde zombi, bilmem ne filozofunun arkasında şakşakçı oluyoruz. Mutlu olamıyoruz belki ama mutlu olmaya çalışıyoruz ve yolunda olmakla geçiyor ömür.

Zaten hayatın kendisi de bir yoldan başka nedir ki? Tek hedefi yolda olmak ve yolda ölmek olan bir seyahat bizimkisi. Bunu on iki yıl aradan sonra “yaşamak” amacıyla Türkiye’ye geldiğimde daha iyi anlıyorum. “Yaşamak” kelimesini tırnak içinde yazdım çünkü hak etti böyle bir muameleyi. Geçtiğimiz on iki yılda Türkiye’ye altı defa geldim ama “yaşamak” için değil, tatil için. Tatil, kelimesinin kökenine inersek ataletten geldiğini görürüz. Yani hareketsizlik, tembellik, durgunluk anlamında -bu durumda “tatilde seyahate çıkmak” ifadesi güzel bir oksimoron oluyor- bir kelime. Bu yüzden bazı edebiyatçılar “tatil” yerine “dinlence” kullanıyorlar. Neyse, boğulmayalım etimolojik girdaplarda.

Demek istediğim,  o geldiğim altı yaz boyunca yaşamadım ama soluk almaya devam ettim, bir gezgin gibi gördüklerimin fotoğrafını çektim geri dönünce paylaşabilmek için, az zamana çok şey sıkıştırmış olmak adına hâlâ irtibatım olan dostları tek tek gördüm, bildiğim tüm aile üyelerine ve ben yokken eklenenlere hediyeler getirdim, daha önce gitmediğim şehirlere gittim. Yabancı bir ülkeyi gezer gibi gezdim, zevk aldım, eğlendim ve sürem dolduğunda çalışıp, ekmek parası –pirinç parası demek daha doğru olur benim gibiler için- kazandığım ülkeye döndüm.

Oysa şimdi durum biraz farklı. Ya da ben bunun “biraz farklı” olduğunu düşünüyordum. Oysa “biraz” değil, “çok” farklıymış, bunu anladım. Geri dönüşü olmayan bir biletle geldim Türkiye’ye. Tekrar vatandaş olmaya, tekrar Türkiyeli olmaya, tekrar o on iki yıl önceki Ali olmaya. Kaldığım yerden devam etmem olanaksız, bunun farkındayım. Ne on iki yıl önce ülkeyi terk eden Ali’yim artık ne de Türkiye benim on iki yıl önce terk ettiğim Türkiye. Bu olanaksızlık başka bir soruyu getiriyor yanında, kaçınılmaz olarak: Hangi hayatı, kimin hayatını yaşayacağım? Türkiye’yle tek bağlantım TC Kimlik numaram olduğu için aslında her şey oradan başlıyor. Biraz matrak, biraz hercai, biraz kolaya kaçan, ama doğru olan bu. Sayılarla başlamak, sayarak başlamak…

11 basamaklı bu sayı içinde her şeye kadir cini olan sihirli bir lamba gibi. İkametgah mı istiyorsun? TC Kimlik Nonuz ne? –görevlinin diliyle-. İyi hâl belgesi? TC Kimlik Nonuz ne? Sağlık raporu? TC Kimlik Nonuz ne? Telefon kaydettireceğim. TC Kimlik Nonuz ne? Hesap açtıracağım. Kimliğinizi görebilir miyim? Evlilik cüzdanı? TC Kimlik Nonuz ne? Bu ülkede yaşayacağım. TC Kimlik Nonuz var mı?

İşte böyle; 11 basamaklı bir sayıdan bir insan yaratıyor sistem. Geçtiğimiz 17 günde ne yaptığım da açıklık kazanıyor böylece. İstanbul kazan ben kepçe, sürekli dolanıyorum cebimde kimlik kartımla. Kendimi yaratmak, sistem içinde var olmak için bu şart. Artık işleyen bir banka hesabım var. Birkaç gün içinde ATM ve kredi kartım da gelecek. İkametgahım yaşadığım evde, savcılık şimdiye kadar bir suç işlemediğimi onayladı, yani kanun önünde masumum –masumiyet füzesi yapıp uzaya göndermeliyim belki de-, faturalı bir telefon numaram var, yurtdışından getirdiğim telefonu burada kullanabiliyorum, bir aile hekimim var –onun adı da Deniz, adıyla iyi ediyor beni adam- , iş yerimin adresini sorduklarında yanıt verebiliyorum, dergilere abone olabiliyor, taşıma kaygısından uzak kitaplar alabiliyorum, ehliyet almak ve okula yakın bir ev kiralamak için çalışmalara devam ediyorum, bir yandan da eşya bakıyorum ucuzundan. Kısacası var oluyorum yeniden, belki küllerinden dirilen bir zümrüt-ü anka kadar değil ama Kundera’nın “Kimlik” ve “Bilmemek”  adlı romanlarında yarattığı “geri dönen” karakterler gibiyim. Afallamış, şaşkın ve durgun.

Devam edecek: Geri dönmekle gitmek arasındaki fark ve geri dönmüşlüğe ikna olmak. 

Letters from Thailand 5

After the dinner, I move back and sit at my usual spot, a place a bit higher than other chairs and also a bit outside the circle of relatives. I watch one of the aunts –she is a nurse at the district hospital- talking to two kids, one boy and one girl. A few seconds later I notice that she was telling a ghost story to them. Even though I could not hear the words, the way she explained the things and used her body language to depict ghosts or monsters was remarkably successful. I thought she must have done the same thing to her own sons when they were kids. I think it was a kind of story with a moral lesson which will be somehow connected to Buddha’s thoughts or at least the way to be a good Buddhist in modern Thai society. Before the end of the story, the boy left the chair he was sitting on for the entire session and found himself a different company: a bucket of soil which is full of ants. However, the girl didn’t leave her chair. She started crying at the end –afraid of being a bad girl who doesn’t drink milk or doesn’t wai to elders or doesn’t go to the temple for offering her help- and finally found her consolation in the very same aunt’s arms. When the boy sees the girl crying, he leaves the bucket of soil in order to see what made her friend cried. However, his lesson was very soon as well. The ants in the bucket started biting his sensitive skin and soon he too started crying. Aunt nurse hugged him and cleaned his arms, hands and legs from the invasion of ants while talking to him like a prophet, “If you don’t listen to elders, you get punished like this. Next time, stay where you are until the end of the story.”

Kids in İsan are like the kids in any other rural areas in the world. They are poor-looking, prettily-dressed and full of opportunities of fun with their environment: earth, water and air. They don’t know computers yet, no iphones or ipads ever touched their fingertips, no video games yet spoiled their natural life. They usually wander near their houses, play with their peers on the village roads or in the rice fields, swim in a dam or a lake, ride bicycles with their brothers or sisters, climb the trees, play with dogs and cats which are usually friendly in the brutal heat of Thailand. More physical it is, their skin is darker than those who grow up in Bangkok although Bangkok is located about 400 km south of Isan region. However, the same thing cannot be said for the young boys and girls in the villages. The allure of the city life and colors of the modern life style attracts many youth and make them alienated to their own self-beings without giving them much back. I heard many young boys join the local gangs to make easy money so that they can buy those sparkling mobile phones. Although the crime rate is significantly low in İsan region, many of these young people spend their days at internet cafes playing violent computer games or chatting with imaginary friends/girlfriends.

The day I arrived to KK, I saw some fireworks thrown to air from outskirts the village. I asked J about the significance of the fireworks and she told me that originally the fireworks are shot in the air to ask for rain. The peasants did this for hundreds of years during the hot and dry summers. But like everything else, fireworks are also used for pure entertainment for those who cannot find enough ecstasy-provoking activities. Today’s youth uses fireworks to bet for money. They bet on the time that the firework will get back to ground. The one stays in the air longest wins the money.

After finishing with two kids, the nurse aunt comes near to me and talks to me in Thai about my future plans. She seems sad about our going far away. She asks about Turkey, how far is it, how long does it take by airplane, how many people live there, do I have a job etc… I answer them one by one and at the end tell her that “Don’t worry, we will come back next year.” However, my words do not make her convinced. She keeps asking me why I am not working in Bangkok or why I left my work in Vietnam. I have no answers for these questions. I cannot tell her that I need to go to Turkey because I feel my country is getting away from the world of science and freedom. I cannot explain her that we have a government which does everything to make people religious but not moral, not intellectual, not free people.

Then she leaves my desk to help others. Night becomes darker, people get involved in deep conversations about farming, debts, government jobs etc. I take some more photos, watch the differences in people (the men who work in the farm usually have fit body and the veins in their arms are quite visible, the men who work in government offices are usually chubby, it is impossible to spot the veins in their arms)  and then go into the house for reading.

Next day is J’s birthday. We go to KK to have some different air. After doing some shopping, we go to a cinema. Before the movie starts, we are forced to stand up for the King’s anthem. I personally don’t like the idea of standing up for a king. Not for this king or any other kings. If he personally comes to the room where I am sitting, I will definitely stand up and greet him but I would do this to anyone no matter how rich or poor or important or ignorable that person is. I have respect for all humans regardless of his/her class, sex, race, religion and/or nationality. However, being forced to show respect does not really reflect the real respect. It just shows conformism. I can hear from some people saying that “King in Thailand is not only a king, he is a good person and also he is the unifying power for the country”. I fully understand this objection and I also fully object this objection because I believe that a person cannot and shouldn’t be a unifying power for a nation. People in a country should have better reasons to look forward in order to live together in peace. If democracy needs to be balanced by a king whenever it is out of control, then it cannot be called real democracy and surely it won’t be different from the ones “fixed” by the army generals in many other countries including Turkey.

After the movie –It was a postmodern version of Snow White and Seven Dwarves but it was even worse. When will Holywood filmmakers stop enjoying re-making old stories with stupid ends and stripping them to barely visual show? I would rather to see the original story and the jokes so at least it will have some archaic meaning. This way, the result becomes an attempt to create a modern epic but failing with a postmodern shit (cliché) – we went back home. The street going to our house in the village is empty and there is no one around, it is as empty as a desert. 

No one walks on the village roads. Even the shortest distances are taken by motorbike or bicycles. Kids go to school either by motorbike or bicycle, adults go to their offices by their cars… Walking is the sign of poverty and only those who cannot afford any vehicle walk. This is why when I run from village to the district, everyone looks at me as if I am an alien. According to my father-in-law, I am the only person who traveled on feet from village to the district and came back (8 km only) in the known history of the village.

At the weekend, we travel to Kao Ko mountains and stay in a hotel for one night. Then we come back I spend more time on reading and taking notes for stories. Nothing special happens in Thailand since I leave Thailand on 1^st of July. Even the time we spent in Bangkok was so usual, so ordinary.

We arrived to İstanbul on 2^nd of July at 6 am. From now on, I will write “Letters from Turkey” as right now I am in İstanbul and still trying to settle things in order to catch up a life 12 years behind. Hopefully, I will be able to write enough to make 100 letters (1000 words each) till the end of the year. 

Letters from Thailand 4

I wake up early in the morning with the songs of birds and the ugly voice of a rooster. Interestingly, the very same rooster started his serenade as early as 4 am in the morning so my sleep, no matter how tired I was, has been interrupted a few times. Despite the noise, I feel rested. The air is fresh and the weather is perfectly cloudy and dry. I wouldn’t want to wake up to a rainy morning only to see a wet ground or to a sunny day only to see no one walking around. I like cloudy rainless days. Although they are still hot and humid, they let me walk around comfortably without the worry of getting so much perspiration. A morning in an Isan village is probably same as a morning in any village somewhere else in the world. Children wearing purple uniforms go to school on bicycles, adults go to work or walk along with the herd of buffaloes, teachers/civil servants drive their cars to their schools/offices, chickens and ducks wander around the empty lands, stray dogs run on the streets to find friends or at least some shade for a good sleep, and those who have nothing to do just stand by the road and watch the flow of the auras before their eyes.

Isan, Northeast part of Thailand, is hardly known to the tourists who visit Thailand. Foreigners usually come to Thailand to see the cities like Bangkok, Phuket, Pattaya, Krabi, Chiang Mai, Chiang Rai etc or the islands like Koh Samet, Koh Chan, Koh Samui, Koh Pipi etc. Historical ruins can be found in Ayutthaya and Bangkok, pristine beaches are in Phuket and Kho Samet, bars and pubs offering all kinds of fun are in Bangkok and Pattaya, mountains and cultural tours are in Chiang Mai… There is nothing in Isan which can attract foreigners. This is why it is very hard to see non-Thai people in this region. Those who come here are mostly married to Thai nationals whose home towns are in Isan therefore it is an obligation for the spouse to visit in-laws time to time (I am also in this category). Other than a few dinosaur bones found near KK area, there is not much to see here anyway. Those dinosaur bones gave idea to the city developers to make huge statues of dinosaurs on the highway, at the main junctions and even in the children parks. I was quite surprised to see those huge carnivore animals at first time, looking over me when I drive car on the high way. But the impression does not stay long. I also went to the museum once and took a lot of pictures with the kids (nephews, nieces etc…). In the museum, there are only a few bones and all we need to do is to have faith to the paleontologists that these bones really belong to dinosaurs lived a few millions years ago.

It is true that there is not much to see in Isan but it is easy to see Isan people in big cities. Many move to Bangkok to find jobs at constructions, at big factories or at hotels. They are a major work force for the Thai economy. I am sure everyone who came to Thailand has tasted the guy yang, som tam and kao niyo which are sold almost in every soi in Bangkok. There are usually two types of work here: Government officer (teacher, civil servant, appointed doctor, dentist, veterinarian etc… or the farmer who mainly grows rice, corn, sugar cane, several kinds of fruits. One of  J’s uncles who usually grows sugar cane bought coffee trees from Kao Ko high lands to plant in his field but I don’t have much hope. Coffee trees need breeze, some cool misty weather. In Isan, those trees will get dry and die quickly unless you cover the plantation with certain materials and create an artificial environment for them. However, in that case the cost will be higher and the competition with nearby markets like Vietnam will be impossible. This reminds me a conversation between a Kurd and Turk politician. The Turkish one says to the other one: You see, there is no discrimination in Turkey. Kurds also can enter parliament. The Kurdish politician answers: Yes, only when they leave their Kurdishness behind and pretend to be a Turk. I am not sure if there is a similar discrimination in Thailand but the recent red t-shirt movement and the ongoing problems in the south tell me that there are people who are not truly represented in the parliament, or at least not represented in a right way.

 There are no big businesses in this region, no large factories to accommodate thousands of workers, no large hotels to employ maids, receptionists, cleaners. This is why those who cannot find a job at government offices will have two options: work at a rice farm or move to Bangkok to work at a factory/hotel/service industry etc… Although the tourists who visit Thailand hardly come to this part of the country, they see a lot of Isan people wherever they go. The woman who changes their bed sheet in hotel room is probably from Chaiyapum, the man who works at Toyota factory is probably from Udon, the girl who serves you beer at the bar is probably from Chumpae, the boy who waits as a cashier at the nearest 7-11 shop is probably from Khon Kaen and the smiling chubby woman who sells som tam with kao niyo at the corner is probably from Korat…

Isan is also the major farmland for Thailand as they grow almost all vegetables here. From this point, there is no wonder why the red t-shirt movement has a lot of supporters in this region. They are the ones who work the most but they are still the poorest. Many don’t have land and work at others’ land for a portion of the rice they grow. Those who work away from home can earn respect from society but the cost is leaving home behind and setting up a new life in which they speak Thai, not their native language. In here, people speak Isan, a language which is closer to Lao than to Thai. This is why J can speak Lao fluently with Laotians in Vien Tien. I know only a few words in Isan but since almost everyone here speaks Thai, I have no problem in communicating with people.

After having breakfast (coffee, bread and egg), I walk around the house, play with Tok Chai a bit, lay down on one of the deck chairs and read a few pages from Bora’s book. Both in-laws go to work so J and I stay at home for the entire day. In the evening, there will be a party for all uncles, aunts etc so we need to prepare a few things. I want to use internet but like everything, internet is painfully slow here. Just to get into the gmail’s inbox takes 15 minutes, reading each e-mail takes about 5 minutes. I don’t even dare to answer the e-mails. Things are slow so I have to adapt to the slowness otherwise I will be having trouble with myself. In fact, sometimes slowness has a lot to teach us, a lot to say. Keep moving slowly, you will be able to see a lot more than what you see when you move swiftly. Keep moving slowly and sometimes stop moving at all, enjoy the motionlessness of your body, enjoy the static dynamism (an oxymoron, isn’t it?) inside you… I gave up on the internet and postpone my internet work to the daily internet café visits. There is one in the district which is 4 km from the village so there is no need to have the stress over the slowness of the connection. With good planning, things can be arranged and the damage can be minimized.  

Life in the village is not only slow, it is also a multi-layered picture of the family history. They throw nothing away in the village so when you walk in the garden or in the house, you see things you have not seen in the cities for long long time. I saw a floppy disk and a fat computer screen next to the stairs. Neither of them are used but also neither of them are thrown away. In the dusty shelves, there are things –wedding cards, toys, medicines, old pictures, car advertisements, tea bags, some old primary school textbooks, matchboxes, powder containers, rusty pins, batteries, combs, coins, hats, broken hammers, blind saws, non-functioning measures, expired well-being products, chess pieces, gecko shit, pillow cases etc – which are totally useless. If we throw them now, nothing will be missing except for the mystical aura of the house. Layer after layer, things are kept as if they had been put there yesterday. People in the village have the habit of keeping everything and throwing nothing because they have seen the bad days, the days of deprivation of food and other necessary things, the days of poverty and hunger. We, the new generation cannot comprehend this as in our time, things are found abundantly. We throw easily because we can replace easily.

After the breakfast, I walk in the garden to see the fruits in the trees. I could spot guava, custard apple, coconut, lamyay (what is it in English?), tomatoes and bananas. There are also a few dragon fruit plants but there are no fruits yet. Around lunch time, I get back to the house to take shower and get ready to go to town. Right before climbing the stairs, I see the little mouse trapped in the cage –who put it there?-, next to the TV console. The little animal with black popping eyes, with a shaking body as if it is wet in the rain, with a short furless tail curved under its legs but protruded near its feet, is staring at me with a demanding message. The mouse is probably one of the many who are responsible of gnawing some pages of my books. I have almost 1,000 books in this house and I consider them as my treasure in Thailand. Most of the books are in English and I bought them in Thailand or in Vietnam. Some I brought from Turkey. Almost all books are in the literature category although a few of them can be put in science fiction, history, memoirs, math/physics textbooks,… Since they eat my books, it should be my privilege to kill this little animal and feel better after the inevitable act of revenge.

I asked J what they plan to do with the mouse. She says “My father takes them outside the village and releases them to empty fields.” I nod with an understanding fashion and see how my father-in-law could be so weak in front of these little monsters. I joke “Why don’t you release them to a house of a neighbor whom you dislike?” Not aware of his/her future freedom or the funny conversation about him/her, the mouse keeps his/her eyes on me, asking for mercy or planning for revenge. When I get close to the cage, s/he attacks, first showing teeth and making some scary sounds and then jumping towards me only to hit the metal wall of the cage.

In the afternoon, we spend some time in the town, at the internet café and at a nearby restaurant to buy food. When we come home in the evening, I sleep in the living room –using the opportunity of no roosters and Tok Chai is still at school-  for a few hours. I woke up with the noise of the preparations for the party. I go to the bedroom to get my camera and my notebook so that I can be the official record-keeper of the event. A party in the village means several things to me:

1. I can take photos of their faces, their gestures only to decipher them later. Photographs are very rich sources for short stories.
2. I can take notes about the people’s behaviors, their reactions to certain things, their laughter and their way of sitting/standing/eating etc...
3. Unfortunately, they speak Isan with each other so I cannot understand anything but if I get involved in conversations, they gently turn to speak in Thai. Therefore, I can get involved in the conversations and perhaps learn a few new things.

The food comes from another town. It is a noodle soup with beef/pork and vegetables. They heat up some other food, bring rambutans, guavas, pepsi and beer and prepare some very spicy sauce. It is a simple food for people who live simple lives. One bowl of food and then drinks, desserts and fruits are all we have. In western standards, this is not even called a party, maybe a family reunion or simply a family gathering. Uncles and aunts come one by one, everybody brings something, a bag of fruit, some drinks or vegetables, desserts. Once they come, they also start helping the hosts for the preparation of dishes. When the oldest uncle arrives, the serving starts. It seems everybody is hungry so eating commences quickly. I sat at one corner of the mat and eat slowly, without putting much spicy color to my noodle soup. People are chatting and eating at the same time. I am listening to their conversations like I am listening to rumbles coming from a happy machine. They speak Isan and I enjoy listening to their local language.

At some point during the dinner, I found a little worm in my food. Taking it out from the soup, although I try not to show it to anyone, one of the aunts sees it and tells me in Thai “Don’t worry! It is only a worm. This means the vegetables do not have any chemicals in them. Healthier than the vegetables you can buy from the supermarket in Bangkok.” Hearing this, I laugh and continue eating, only not knowing whether I should feel lucky to find an entire worm in my soup. It would have been worse –or healthier according to J’s wise aunt- if I found a half worm, wouldn’t it?

Letters from Thailand 3

I am not a travel writer, never wanted to be. It seems to me that every genre in literature requires a special training, if not special skills. I like writing fiction and my blog entries are just a way of discharging my mind when I cannot write fiction. They are written in “stream of consciousness” so I just let my mind float adrift and talk about whatever comes to my mind at the moment of writing. Although I am not a travel writer, I enjoy reading the books written by travelling wordsmiths. For me, it is important that the writer uses a beautiful and impressive language when s/he explains his/her feelings towards new cultures, peoples, cities, towns etc. I don’t really enjoy the style which directly tells me what the traveler sees/does. I guess this is a preference and there might be some other readers who enjoy reading things simple and plain.

While J was driving the car, I take one of the few books from the big back pack and read a few pages. It is Bora Ercan’s second travel book, called “Odysseus Islands, A Journey in Mediterranean Sea”. I know Bora from www.izinsizgosteri.net where some of my writings have been published. I met him a few years ago in Istanbul at his yoga school and gave him one my books. This book is signed by him for my name so I guess he gave me his book on the same day. Although he studied Mathematics at METU, he is currently one of the prominent yoga teachers in Turkey. In his book, he wrote this sentence that took my attention: Yol bana soyunur, ben yola soyunurum. Bir kadının bedeninde dilimin dolaşması gibi dikkatli hareket etmeliyimdir. Yolculuk bir aşka başlangıç gibi heyecanlandırır insanı. Yekvücuttur yol ve yolcu, sevişen iki insan gibi. (The road undresses for me and I undress for the road. I should be moving very carefully as if my tongue is dancing on a woman’s body. Travel excites me as if I start a new love. The road and the traveler became one, like two people making love.)  

The last sentence is the one impressed me the most and made me contemplate the opposite. We can think the traveler and the travelled as dialectical poles. Traveler’s main job is to change the travelled and/or to be changed by the travelled. This way we can explain the effect of the road on people better. We set on roads to change our well-rooted thoughts, to challenge our prejudices, to see the other possible worlds and perhaps to replace the ones we thought as the “only one” with the newly discovered one. If we travel with a narrow mind, we only see what we want to see, we only taste what we want to taste, we only hear what we want to hear.

I remember my arrival to Thailand first time, 12 year ago. With all those religious and nationalistic dogmas in my head, for long time, I kept looking down on people simply because of their religion or their culture. However, the more I lived here, the more I realized that life is possible by believing in different things as well. For a person who never imagined a breakfast can be possible without tea, cheese, olive, jam etc, seeing people eating rice in the morning and not using salt for cooking was the first blow. Then I saw the motorbikes, saw the girls not living a conservative life, saw the boys living freely without the pressure from the religious leaders… Then Buddhism made a big difference in my mind. I noticed that people can behave morally without the fear of hell or without the promise of heaven. Seeing millions of people living peacefully –at least not more violently than the people in my country- and happily, without needing the idea of God, made me think that it cannot be true that God will punish these people just because they don’t believe in Him. If He does, then He shouldn’t be called “Merciful” at all. As Russell puts it nicely “My mother is more merciful than God because she will never put me in infinite fire just because I deny her.”

I start questioning many things after leaving my home country because it wasn’t possible to feel the life of others when I only sit in front of TV and watch the anchor telling me their stories. Road changed me and I believe it can change anyone as long as the person is not carrying his/her prejudices with him/her. If you travel the entire world and come back home with the same dogmatic, narrow mind set, then it means you didn’t travel at all. The revolution needs the right mind set to be materialized in reality. This is probably why they say “You need to revolutionize your language (mind set) before you revolutionize your work.”

Road must change us and the way it changes us is the most natural, the most alluring. It does not brainwash us, does not force us, does not rush us into a deep dark well. It does its duty slowly and patiently. Seeing people on TV, eating fried cockroach, can only make us believe that how more advanced our culture is, how better we are at eating and how dirty/filthy the other people are. But when you sit with a friend and seeing him eating fried cockroaches in front of you, laughing loudly and enjoying his life it will make a big change in your thoughts.  At least you will no more look at those people with disgust. It will sound/look more natural and perhaps one day you too will eat fried cockroaches, taste their crispy skin together with the bitter taste of beer.

With these thoughts rolling in my head, we arrive home. It is almost sunset but the dark blue of the night hasn’t arrived yet. Tok Jai sees me even before I get off the car and attacks me with his dirty feet. I hardly open the door and try to control him but it is impossible to control a happy dog –if he was angry, I can be harsh on him but you cannot punish a dog because he is excessively happy to see his first ever master- . I touch his head, let him lick my hand and arm. He then starts running around me like a planet orbiting sun, apparently he wants to play. I start running around the garden, moving back and forward a few times until losing his attention. I sometimes wonder what makes Tok Chai loves and remember me this much. I see him for one or two weeks a year and even in these weeks I don’t stay home much. However, when I am in the garden, he only comes to me, follows me everywhere and when I go out running he runs with me till the end of the village road. I think he is afraid of leaving the village as the road has many speeding cars. When he sees me busy with something else, he comes and troubles me with his dirty fur, almost like a cat. Perhaps, he has some genes from the felix family as he hates water like the cats do. This is also the reason why he is the dirtiest dog in the universe. As far as I know, he did not take a bath for the last 8 years. We used to wash him when he was a little puppy but after he grows up, he is too stubborn and aggressive to anyone who wants to take him to the bath.Plus, we don't know how to train a dog at all. 

After getting rid of Tok Chai, I can have proper time to greet my in-laws with a Thai “wai”. I also hug my mother in law –first time since I married to J- . Normally, I stay within the limits of the cultural boundaries but this was something I always wanted to do so I did it: I gave her a warm hug. This is another interesting thing I learnt from “the road”. J never touches her mother and her mother never touches her in public. This is partly due to the Buddhist teaching and partly due to the reasons beyond my comprehension. Their way of showing their affection to each other is limited to a wai. This is why J was so surprised when she met my mother. In Turkey, mothers love their kids with extreme display of affection like kissing, hugging, squeezing, pinching etc so my mother did to J all she did to me when I was a little boy. It must have been very scary –in a positive way- for J as this kind of display of affection was totally “out of universe” for her. 

After all the greetings are over, we sit for the dinner. It is set on the wooden table behind the house as it is always done. We never eat inside the house; in fact we never sit in the house under normal conditions. The house is a nice place to sleep in but not to live or to have conversations. When neighbors come, they never come to the front door. They directly come to the behind the house because they also know that people will be sitting and chatting –sometimes eating fruits or snacks- there. Kitchen is outside so cooking is done outside. Washing machine is outside so laundry is done outside. My in-laws sit in the house only when they watch TV, usually after taking shower and before sleeping. They both have their spaces in front of TV so they stay there till the moment they fall in sleep.

I also stay with them a bit at my first night in the village but I am too tired for watching TV –only if I like these soap operas which are always superfluously dramatized, stupidly written, terribly acted by beautiful and handsome models, copied and pasted from the previous ones- . I go to bed as early as 9 pm and fall in sleep fast as if I haven’t slept for many days.