Open Magazine - April Issue

Suzhou'da yayımlanan Open Dergisinin Nisan sayısında hakkımda çıkan yazı :) 

Diary of a Return

Of all returns, returning to the routine is the hardest... 

Feb 19th 2020, Chaiyapum

I bought my flight ticket to Changzhou for this Friday. This time I will go. My first and second tickets were wasted but I don’t want to waste one more ticket. Money is not the issue as the tickets are quite cheap (about 700 RMB for one way) but I don’t like staying in limbo for a long time, it affects my productivity. Any uncertainty ahead of me makes me anxious, keeps me sleepless and prevents me from concentrating on real work. Besides, W rented an apartment for herself and moved already. I need to get back to my routine life, the one which has no surprises, no question marks, no unnecessary stress.

Today I called my father. He sent a message earlier, saying “Your mother is worried about you.” He is 75 years old but he still cannot say “I am worried about you.” So, I called them back, turned on the video as well so they can see me in the garden with Tuck and her parents. A big show to calm my mother’s tumultuous heart. I will not tell them I am going to China this Friday. It would be unfair to my mother. It is like I will never be able to tell my mom that I am an atheist. As a son, I am responsible for making or keeping my parents happy. Truth hardly makes parents happy so it is better to hide my return from them for a while. Besides, throughout my life, all the good things I have done are the things I have done without telling them or without asking for their permission. Families exist to worry about their children, they feel the fear with the worst-case scenarios all the time. If the sons and daughters always worry about what their parents would be thinking about them, no great historical figure we would be seeing now. I am not saying that I am a courageous person but I know the situation in China is not dangerous as well. 1.3 billion people live in China and 75,000 of them are infected by a virus. So? And most of these people are living in or somehow related to Wuhan area. Then as a teacher who teaches statistical significance to his students for the last 14 years, I should know more than others that the chance of getting infected by the virus is extremely low provided that one takes the necessary precautions like wearing a mask outside, staying away from people showing symptoms and not touching things/people unless it is necessary.  

 Tomorrow I will take some more photos around the village and after I return to China, I will share them one by one on Facebook so my father won’t be suspicious of my silence. I need to warn a few friends as well so that they will not comment under the photos like “Aren’t you in China now? Why are you sharing photos of Thailand?” This part should be easily manageable. In the end, I don’t have many friends who could make that kind of comments. Then there is the part of the travel itself. I somehow worry about it. Not that I worry about catching the virus, -The probability of catching coronavirus if you are not in Wuhan is lower than dying in a traffic accident and even if I catch the virus, it is quite likely that I will survive.- I worry about not being able to complete the journey and reach home on time. I feel like there will be so many checkpoints, so many hurdles before my destination… What if they stop me because I cleared my throat loudly or I had a short cough when I face the cold air of CZ airport? What if they want to keep me in quarantine for 14 days? All I want is to go home, play with the cats, sleep long hours and write whenever I have a chance. This village proved itself that it is not very suitable for writing, at least not for this vacation time. So many things to worry about, my mind is never at ease here. I need my routine, my simple lifestyle in which I feel uneasy when I don’t write. This place is too comfortable for me, I don’t feel guilty at all when I do not produce any good work. Imagine a place where when you want to eat mangoes, you just take the long bamboo stick behind the tree and fetch a good yellow one from the high branches. Keep it in the fridge for one hour and then eat! Sounds like heaven, right? The comfort is a bad thing for a writer, very bad. I need to get back to my routine life in which I have a fixed time interval for writing. Otherwise, why am I living? Isn’t it pointless enough to waste this earth’s precious oxygen for teaching math, running along the lake or making love? I know the answer, I always know…

Feb 20^th 2020, Chaiyapum

I packed my things. More than half is food. It looks like I am going to a place where there is a scarcity of food and cleaning supplies. Yeah, I am going to the land of famine! The luggage is full, the backpack will carry my new computer and a few books. Then I have a small bag for my passport and phone. I hope there will be no flight delay and there will be no other problems. I will safely and timely arrive home, start my 14-days self-quarantine.

The more I think about the self-quarantine concept the more I accept the deal. Now I feel like it is something I have to do, a kind of moral imperative or duty that a citizen has to complete for his/her country. I have no intention of finding an easy way of it, no intention of avoiding it. Quite the opposite, I sometimes find myself making plans in my head about how I should be spending my time, how I should be dividing my day between cats, work, cleaning, cooking, reading and writing. Even if there is no restriction of movement, I am not very keen on moving anyway. I had many weekends in which I did not leave home for a second. However, those days were free choices. When there is a restriction beyond my free will, when someone else puts the boundaries or the barbed wires around my existence; things may not be the same anymore. This reminds me of the third story of my unpublished collection “A Morning in September”.  The story is titled “Signs and Symbols”, same as Nabokov’s famous story but it does not have a relationship with that piece.

To move, one needs to get excited; to get excited, one needs to have boundaries. Freedom, unlike many others think, is not the absence of the boundaries. It is to be aware of your boundaries and when necessary having the ability to jump over them. Yes, freedom is to be aware, of the boundaries, of the boundlessness and everything exists in between them.

I am certainly aware of the fact that nothing beautiful comes out from the absolute freedom. One needs to restrict himself/herself to achieve valuable things. Even life, the highest achievement of the natural world, starts with creating its own shell. Know your limits, know both outsides and insides of your limits, know when and how you can push those limits, know why good things require patience and patience means adding one brick a day on that amorphous wall. I have been lazy for almost two months. It is time to return my ordinary life and start being productive again. If barbed wires, shackles to the table and hidden keys are going to make me work harder and force me to do the things that I am supposed to do, then I am happy to be confined within the boundaries of a small apartment and take a deep dive into the waters which I have been avoiding for a long time. One cannot have both width and depth at the same time. Vacation is time for going wide, time for discovering what is out there. When it is over, one should go as deep as possible to compensate for the loss accrued during the time of vacation.

Feb 21^st 2020, Bangkok

I am at the airport now. Almost everyone is wearing masks. At gate 3, I expected many more Chinese travelers but it seems they are not here yet. Will they come? It is too early to say. There are other flights before the Changzhou flight so people here may not be going to China at all.

I have stomachache since last night, I went to the toilet three times already. I hate having stomach problems during the flights -Who doesn’t? -. It is not only physically challenging; it is also mentally tiring. What if I have to use the restroom during the flight? What if my temperature rises or I show signs of sickness? Then my dream of returning home this evening will be shattered. They will take me to the quarantine -so-called designated hospitals- and I won’t be able to sleep on my own bed tonight.

Other than my personal issues, I don’t see any negative scene at the airport. Since everybody is wearing masks, it is a kind of an interesting experience to look at people’s masks -quality, shape, color etc- and imagine things about the personalities of the people wearing them. I saw a few people with double masks and a few were using expensive-looking masks, like the ones people would be using during nuclear wars. And those who do not wear masks are the ones defying all the fear. They are either ignorant or careless! I am wearing a simple one. I will need to change it when I arrive in Changzhou.

Normally I like walking at the airports, spend the remaining local currencies in my pocket for snacks and small presents. Besides, it is a good exercise before getting into a small tube where you are forced to sit for many hours, bend your knees and suffer. This time I don’t move. A small practice of immobility for the coming days? Or just the bad stomach? I read Durrell’s Justine a bit, a short story from Behçet Çelik and a few news articles... Time flies. It is almost 12 o’clock, no flight delay and here we are, boarding on time. Next time when I turn on this computer I will be home, Boncuk will be sleeping next to me, Fındık will be complaining about something and Pamuk will be playing with the paper balls.

February 22^nd 2020, Changzhou

I am at home now. Sitting at the dining table and writing these lines. Yesterday, almost everything went very smooth so without a major problem I reached home. To give the entire picture of it, I should go with chronological order. It is gonna be a long piece but right now the time is the most abundant thing I have. Then why don’t I use it for something I like.

About 11:30, they started calling us. At that time, I finally realized that the airplane will be half-empty. The queue was very short and many of the seats in the waiting area were unoccupied. At the counter where they check the tickets, there were two ladies measuring passenger’s body temperature and write the number on the ticket. My number is 35.5. Isn’t it quite low? I thought I would be about 36-36.5. Then we took the bus to the airplane. I suddenly realized how hot outside was and I am still wearing the jersey that I put on in the morning. When we climbed the stairs to the airplane, our temperatures have been checked again. The Chinese boy right before me -his long hair was closing his forehead so the lady asked him to move his hair away so she can point the gun-looking a medical device to his head- They checked him twice and then told him to wait aside. While he was waiting -he might have been very scared- I passed the checkpoint and proceeded toward my seat. 32 F, at the back of the airplane. “Damn it!” I say to myself. “I checked in so early, why did they give me a seat at the back.” Grumpy and frustrated, I walk along the aisle but when I see my seat, I realize how lucky I am. The check-in lady had put me at the emergency exit door so there is no seat right in front of me. A lot of space for my legs! Another good thing is the seat next to me is empty. So, I can put my bag there… On top of these two, later on, I realized that one of the hostesses has a seat next to the emergency exit. Still far from me. During the takeoff, she sits and smiles at me. Knowing that I am one of the three foreigners in the airplane -there is a young western couple-, she asks me if I work in China. I answer yes. Then we have a short conversation in half English half Thai. Why am I here? I came to visit my wife’s parents. Where? Chaiyapum… Ohh, I am from Chaiyapum too. Which district? Ban Thaen. Ohh, I am from Pu Kio… Wow, I was in Pu Kio a few days ago…  How lovely, how divine! If God wants to make you happy, He first makes you lose your camel and then helps you find it. After takeoff, she left and did not come back until the landing time. This time we don’t talk. Once the airplane stopped moving, we had to wait in the aircraft for a while. I thought the health officers would be coming inside and measuring everybody’s temperature. Nope, nothing happened! We just waited! A young Chinese man came near her and asked for her phone number. She kept telling the man she does not speak Chinese well and he does not speak English at all. Plus, she told him that she does not use WeChat. But the man kept insisting, using his phone to translate what he wanted to tell her. She looked at me a few times with complaining eyes! “What the hell is wrong with this man?” I do feel her complaint because I know men, I know how stupid men could be when they start daydreaming about things that they should not daydream! They are shortsighted. They don’t think the long-term side of a relationship. Once the testosterone starts controlling the brain, that beautiful organ that builds cities, introduces laws, develops science etc., evaporates; leaving an organ whose existence and presence are inversely related to the quality of a civilization…  So, I spoke to her in Thai and advised her to give him a wrong number. He will be happy for a few days until he realizes that the number isn’t yours. She did what I told her, and the man left. I also left at that time, saw neither of them again.

March 4^th, 2020 - Changzhou

What happened? Why didn’t I write for the last 10 days? I have no idea! One thing I know is every day I thought about writing and every day I went to bed without writing a word -I carried the shameful feeling to the bed with me, that feeling of incompleteness-. However, I could not sit and write. Maybe because of the work, grading math papers on the screen, the never-ending house chores, having meetings after meetings at the same table on which I eat meals, drink coffee, teach math, grade papers and sometimes watch movies or reading news. Anyway, today I bought my dinner from a nearby restaurant so that I can have some time to write. Besides, I took a 1-hour nap in the afternoon, so I don’t feel so tired now. Before writing about my last 10 days -it will be short anyway-, I should first finish the story of my return.

At the airport, they first made us pass a thermal camera checkpoint (That thing must have a special name!). After that, one by one they checked our temperatures. All went fine. There was a middle-aged officer who noticed me right before I enter the immigration queue and asked to see my passport. I showed him my passport. Without opening the cover, he told me to wait at the corner. I did what he said assuming they do this to all foreigners. Maybe because foreigners will have a different line or will have to be asked more questions (on top of our self-declared health form). But no, it didn’t take long for me to realize that I am the only one who had been asked to wait. The other foreign couple passed me and got in the queue without a single question. Then it finally hit my head. It is the same shit happening. My Turkish passport is the reason behind this uncomfortable situation again. I got used to it and normally I don’t object to anything they say as long as they let me in at the end. In the past, they checked my luggage, they put a soldier with a rifle next to me, they took my phone and returned it to me after 5 minutes… I am ready for all these but probably not today, not in a day when I am willingly returning to a country which is the center of a recent outbreak, not on a day I am doing it because I respect my students, I value education and I think that learning mathematics is one of the most important features that make us different from other living organisms.  I got angry, how the hell they think that I will be returning to China with a fake passport in terrible times like this? When another officer -I know him from the last time- came and asked me where I work, I tried to calm myself. I spoke gently and answered his questions. I work at … school, for the last 6 years, almost 7 years. No, I don’t have any evidence to prove it. You can see my bank cards, my health insurance card. Look, it has the school’s name here. You can call my boss. Use my phone! What? You want to see my luggage, go and see it! You don’t let me go there anyway. Photo? What photo? So, the visas given by your own institutions in Changzhou city are not enough evidence to prove that I work in this city for the last seven years but a photo on my own phone will be! What kind of idiot do you think I am? I showed him my photo with the school director. Then I did not stop, raising my voice more and more. I showed him my photo with the mayor! Nope, he does not know the mayor. I showed him the news article mentioning I received Changzhou Honorary Citizenship Award.  It is in Chinese! He can read it. When he saw it, he took a photo of my phone’s screen. Then I showed him a photo of my citizenship award. He took a photo of the screen again. But now I am officially angry! I am shouting and saying things like “When will you learn how to register names of the Turkish people who keep entering from this airport? When will you learn how to do your job properly?” He answers me saying “We are just doing our job.” Then I raise my voice even more.  “No, you are not doing your job. If you do your job properly, you would have had a list of the people whom you have already checked once.  You would have a list of the Turkish people who officially got their work permit through the immigration office in Zhonglou district. How difficult is it to get a list? I bet it won’t be very long, maybe 30 names, not more than 50.” Then he started to apologize and showed me the queue. But I could not control myself anymore. I kept talking… I said “I don’t need an apology; I need to be treated like other foreigners. I have been serving this country for the last 7 years, educating the young minds of this country, helping them go to good universities, trying to teach them morals and manners, writing about your people and introducing the real China to the outside world. As a result, all I got is being treated like a terrorist. Other foreigners, most do nothing other than working, drinking and traveling can pass the immigration without being asked a single question. But once you see my passport you treat me like I am a criminal. I am tired, do you understand? I am tired of your laziness, the way you don’t do your job properly, the way you don’t think about the dignity of the people who serve to your country…” I probably said more things, some very loudly, some quietly. The officer did not understand much English anyway. Many of the other officers there were staring at me without saying a word. Nobody knew what was going on. I was a clown in the middle of the stage and pouring my anger to amuse the audience. That is probably how I looked like from a distance. Even the young officer who spoke a few English words did not care what I was saying. He was just smiling like he did something wrong and smile will undo it. He did not even know the word “mayor” so what could I expect from him? I walked slowly, passed the immigration and then went outside. Once outside, I calmed down a bit although I was still talking to myself.

The airport was unusually quiet and there was no one in the taxi line. I got on the first taxi and told the driver my address. The road was empty too. However, the traffic lights were still functioning. We could not go very fast. I got off the taxi on Zhao Ke Fang street, went to Lawson supermarket first to buy beer and some snacks before entering the building. At the entrance of the building, the guards -one of them knows me well- stopped me. I told them where I come from, but they asked more questions. I had to call G so that he could explain to them my situation. After the conversation, they checked my temperature and then let me in. About 7 pm on February 22^nd, I was home. The cats were not very welcome to me on the first night. They behaved like “Why did you come back? We got used to aunty W!” Only Boncuk, my first cat, the one who loves me the most, stood behind me a few times that evening. Whenever I wanted to pet her, her soft fur slipped away under my hands. I think she was trying to say “I sent you to buy cat food five weeks ago, where the hell have you been? And where the hell is the cat food?”

---

 -To be continued with my observations on Changzhou in the last 10 days.- 

Corona Virüsü Salgını Üzerine Notlar

Çin hükümeti salgını kontrol altına almak için olağanüstü bir çaba sarfediyor. Çin halkı da bu çabaya destek veriyor. Herhangi bir taşkınlık, isyan veya yasadışı bir olay yok. Salgının başlangıç yeri olarak kabul edilen Wuhan ve civarındaki birkaç şehir dışında, Çin'in kalan kesimlerindeki yerleşim yerlerinde gündelik hayat cüz'i seyahat kısıtlamalarına ve sıkı sağlık kontrollerine rağmen olağan şekilde devam ediyor. Marketlerde gıda, su, temizlik malzemesi gibi ürünlerde genel anlamda bir kıtlık yok. Hastalığın (Kolaylıkla zatürreye dönüşebilen bir grip virüsü) insandan insana bulaşıcılık seviyesi yüksek olduğu için doğal olarak halkta panik var ama sağlık uzmanları, doktorlar ve hemşireler insanüstü bir çabayla hem bu paniği hem de hastalığın kendisini yenmek için gece gündüz çalışıyorlar. Böyle zor bir zamanda, hastalığa yakalanmış ya da bir şekilde karantinaya alınmış masum insanlara en büyük iyiliği asılsız haberleri yaymayarak, kaynağı belirsiz videoları/fotoğrafları dikkate almayarak ve virüs konusunda etrafınızdakileri doğru şekilde bilgilendirerek yapabilirsiniz. 

Changzhoulu (Çancolu) bir arkadaşım şehirde tespit edilen corona virüsü vakalarının ayrıntılarını sosyal medyada paylaşıyor. Bilgiler valiliğin resmi sayfalarından alınıyor, sanırım o da bu bilgileri İngilizceye çeviriyor ve yayımlıyor. Tabii ki hastaların kimliklerini değil, hangi gün hangi saatte hangi otobüse bindiklerini, metroda hangi istasyonda indiklerini, saat kaçta hangi süpermarketten alışveriş yaptıklarını, hangi taksiye ya da otobüse bindiklerini vb bilgileri geçiyor ki o güzergâh üzerinde bu hasta (taşıyıcı) ile karşılaşmış olanlar kendilerine dikkat etsinler, gerekiyorsa doktora görünsünler. Peki tüm bu bilgiyi nereden alıyor? Onun yanıtı da Big Data denilen, kimi zaman bizlere öcü olarak tanıtılan kimi zaman da pek çok değerli teknolojik uygulamayı bizlere bedavaya (verilerimizle ödüyoruz) getirdiği için kendisine müteşekkir olduğumuz bulutsu muamma. Çin gibi mobil uygulamaların en ileri seviyede kullanıldığı bir ülkede attığınız her adımdan devletin ya da devletin kolaylıkla sözünü geçirdiği özel teknoloji firmalarının haberi oluyor. Çünkü taksiyi (ya da Uber'in muadili olan Didi'yi) telefondaki uygulamadan çağırıyorsunuz, süpermarkette (hatta seyyar satıcıda bile) ücreti telefondaki mobil ödeme sistemiyle (wechat veya alipay) yapıyorsunuz. Ulaşım için kullandığınız kart (telefonla da binilebiliyor) adınıza kayıtlı dolayısıyla metroda, otobüste, trende nereye gittiğiniz her zaman kayıt altında, yemek siparişini Meituan denilen uygulamayla yapıyorsunuz dolayısıyla saat kaçta hangi kuryeyle konuştuğunuz biliniyor. Kısacası Big Data böylesi bir salgın döneminde halk sağlığı için kullanılabiliyor. Tabii ki aynı Big Data başka zamanlarda bireylerin özgürlüklerini kısıtlamak ya da aykırı fikirleri olan bir bireyi kırmızı ışıkta (yüz tarayıcılar var kavşaklarda) geçtiği için hapse atmak için de kullanılabilir. Ayrı bir konu olduğu için şimdilik değinmeyeyim.

Görünen o ki son otuz yılda ortaya çıkan salgınların çoğunu anlamak için insanların kendisi dışındaki hayvanlarla kurduğu çarpık ilişkiye bakmamız şart. Meseleyi sadece yabani hayvan ticaretiyle izah etmek isteyenler kuş gribi, domuz gribi gibi salgınları göz ardı ediyorlar. İşe dini açıdan bakıp "Siz de Allah'ın yeme dediğini yemeyin." diyenler ise hem kuş gribini hem de MERS salgınının develerden insanlara geçtiğini unutuyorlar. Sekiz milyarlık insan nüfusunu beslemek için her gün yüz milyonlarca hayvan kesiliyor. Bu hayvanlar, endüstrinin giderlerini düşük tutmak amacıyla en ucuz koşullarda, bazen bir kafeste bazen kafalarından başka bir yerlerini oynatmalarına izin vermeyen cenderelerin kıskacında, kimi zaman güneş ışığını bir kere bile görmeden ömürlerini geçiriyorlar ve zamanları gelince mezbahalarda acı içerisinde son nefeslerini veriyorlar. Öyle hijyeni sağlamakla olmuyor iş çünkü hangi hayvandaki hangi virüsün ne zaman mutasyon geçirip insandan insana geçecek şekle bürüneceğine siz değil, birbirine doğal olmayan bir şekilde yanyana yetiştirilen milyonlarca hayvanın rastgele karşılaşmaları karar veriyor. Sonuçta bütün bu çiftlik hayvanları mutsuz bir ömür geçirip yine mutsuz bir şekilde ölüyorlar. Bütün bu acı ve ıstırap insanın koşullandırılmış lezzet arayışının (et yemezsem ölürüm!) ve kurulu düzendeki kâr güdüsünün bir sonucundan başka bir şey değil aslında. Bilinçli bir canlı olarak, eğer samimi bir niyetle istersek hayvan dostlarımızın bu acı dolu sesine kulak verebilir ve bu ıstırabı sonlandırabiliriz. Evet, günlük faaliyetler için gereken proteinler bitkilerde (baklagillerde mesela) fazlasıyla var. Vitamin, karbonhidrat, kalsiyum, mineral falan desen zaten bunların asıl kaynağı bitkiler. Bir düşünün, bir günde ne kadar proteine ihtiyacınız var? Taş mı taşıyorsunuz inşaata, ekin mi ekiyorsunuz güneşin altında, bacaklarınız kalınlığında kol kasları gerektiren kapı bekçiliği mi yapıyorsunuz? Ne olur sanki, etten gelecek lezzetten ve proteinden feragat edip milyarlarca hayvanı acıdan ve ıstıraptan uzak tutsak? Fena olmaz mı? En azından vicdanımız temiz kalmış olur. Araştırmalar (gözlemler) hayvan eti yememekle daha uzun ve sağlıklı yaşamak arasında pozitif bir ilişki olduğunu da gösteriyor, yani sanılanın tam aksine et yememek sizi daha iyi hissettiriyor, ortalamada daha uzun yaşamanızla ilişkilendirilebiliyor (neden oluyor demiyorum çünkü kapsamlı bir bilimsel deney yok ortada, korelasyon var ama nedensellik için gerekli kanıt yok). Hem kısa erimde hem de uzun erimde kazançlı çıkabilirsiniz... Bir deneyin derim, birkaç haftalığına. Özlerseniz geri dönersiniz sucuklu salamlı günlerinize. Kaybedecek bir şeyiniz yok ne de olsa. 

Şu konuda hemfikir olabiliriz. Çin hükümeti, yani ÇKP ve onun kontrolü altındaki tüm sivil ve askeri birimler, şu anda devam eden virüs salgınını idare etme konusunda müthiş bir iş çıkarıyor. Doktorlar, hemşireler, inşaat işçileri, bekçiler, muhtarlar ve gönüllüler; hepsi devam etmekte olan salgını durdurmak için gece gündüz demeden çalışıyorlar. Maske dağıtımının karneye bağlanması, gıda fiyatlarının çabucak stabilize edilmesi, altmış milyonluk bir nüfusu ev hapsine mahkum ederken bunun lojistiğinin ihmal edilmemesi, cenazelerin hijyenik yöntemlerle kaldırılması, hastalık belirtisi gösterenlerin Büyük Veri kullanılarak titizlikle belirlenmesi ve durumu kesinleşenlerin karantinaya alınması ve benzeri yüzlerce zor işin çabucak rayına oturması kolay bir görev değildir. Bu salgın başka bir ülkede olsaydı büyük bir olasılıkla halk isyan eder, yağma ve talanı durdurmak için silahlı güçler devreye girmek zorunda kalırdı. Kocaman bir hastanenin on günde inşa edilmesi ve evlerinde sıkılan milyonlarca insanın film izler gibi inşaatı izlemesi, hatta sözde de olsa denetleme görevi üstlenerek bir işe yaradıklarını hissetmeleri ("People need to be needed" demişti bir öykü kahramanım yıllar önce.) azımsanacak bir örgüt gücü ve sistem iradesi değildir. Fakat, bütün bu güzellikleri takdir ediyor oluşumuz şu soruyu sormamızı engellememeli. Gerçek gelişmişlik ve uygarlık zorunluluktan dolayı on günde hastane inşa etmek midir yoksa on günde hastane inşa etmeye gereksinim bırakmayacak, geçmişten ders almayı bilen temiz/bilinçli bir toplum yaratmak mıdır? SARS virüsünün de canlı hayvan pazarından insanlara bulaştığını bilen yetkililerin on yıl boyunca bu pazarlara ciddi anlamda bir müdahalede bulunmamış olması kriz zamanındaki örgütlenme gücünü övdüğümüz partinin eleştirilmesini gerektiren bir durum değil midir? Ya da salgının ilk ortaya çıktığı günlerde Pekin'in tepkisinden çekindiği için durumun vahametinin üstünü kapatmaya çalışan Wuhan valisinin (Kendisine bu konudaki tutumundan dolayı 100 üzerinden 80 veriyor haşmetmeab!) ihmalini görmezden mi geleceğiz? Ya da salgın daha başlamadan bunun bir salgın olacağını tahmin eden ve tedbir alınmasını talep eden doktorların gereksiz panik yaratmak suçundan ceza yemiş olmalarını... (Bir benzerini Çernobil'de görmüştük!). Örnekler çoğaltılabilir ama asıl incelenmesi gereken bu örnekleri var eden sistemdeki yozlaşmaya yer bırakan açıklardır. Sürekli üstlerini övmeye veya üstleri tarafından övülmeye, haklı olduğu halde eleştirilmekten ya da sistem içindeki konumunu yitirmekten korktuğu için sesini çıkarmamaya, bütün iyilikleri parti (liderler, başımızdakiler, yetkililer...) adı verilen o sisli muammaya, kötülükleri ise münferit hatalara atfetmeye programlanmış günümüz Çin toplumunun mülayim zihinlerini hiç konuşmayacak mıyız? Konuşmazsak, bir on yıl sonra yeni bir felaketle Çin karşımıza tekrar çıktığında sadece buna izin veren yetkililer değil de yıllar içinde önceki felaketlerin hesabını sormamış olan bizler de suçlu olmayacak mıyız? 

Dr. Li Wenliang’ı kim/ne öldürdü? Neredeyse bir haftadır kafamı meşgul eden bir soru bu. Kendisini tanımayanlar için giriş mahiyetinde Dr. Li’yi anlatayım önce. Sıradan bir doktor, Wuhan’da yaşıyor. 34 yaşında, evli, bir oğlu var. Aralık ayında tedavisini üstlendiği bazı hastalarda rastladığı virüsün SARS virüsüne benzerliğine şaşırıyor. Sonra bu benzerliği, kendisi gibi doktorların dâhil olduğu bir sohbet grubunda paylaşıyor, önlemler alınmasını salık veriyor. Ne oluyorsa bu paylaşımdan sonra oluyor. Bir gece yarısı evine polisler geliyor ve Dr. Li’yi karakola götürüyorlar. Karakolda önce azarlanıyor, aslı astarı olmayan bir dedikoduyu yaydığı için suçlanıyor. Ardından da bir daha böyle kanunsuz eylemlerde bulunmayacağına dair bir belgeye imza atması isteniyor. Dr. Li devletin bu sarsılmaz otoritesi karşısında boynunu eğiyor ve imzayı atıyor. Geçen günler ise hem o otoriteyi hem de o imzayı sorgulamamızı gerektirecek türden gelişmelere sahne oluyor. Dr. Li’nin hastasında karşılaştığı virüs SARS virüsü değildi belki ama SARS’a %70 oranında benzerlik gösteren, daha önce tanı konmamış yeni bir virüstü. Hastalık çok hızlı bir şekilde yayılıyor, sadece Wuhan’ın değil, Çin’in sınırlarını da aşıyor. Bu arada Dr. Li salgınla mücadelede ön saflarda yerini alıyor, canla başla çalışıyor hastaları iyi etmek için. Bu süreçte kendisi de hastalığa yakalanıyor ve 6 Şubat 2020’de hayata gözlerini yumuyor. Şimdi bu kısa girişten yola çıkarak Dr. Li’yi (ve onun şahsında sorgulanabilecek tüm diğer salgın kurbanlarını) kimin ya da neyin öldürdüğünü bulmaya çalışalım. Elimizdeki şüpheliler şunlar:

1. Dr. Li’yi öldüren yerel yönetimlerin yozlaşmış tutucu tavırları, üstlerinin korkusuna gerçeğin üzerini örtme çabası, işlerini doğru dürüst yapmamaları ve her şeyin ötesinde alanında uzman kişilere bile çocuk muamelesi yapıp onları korkutarak sorunları çözmeye çalışmasıdır.
2. Dr. Li’yi öldüren, o yerel yönetimlerin bu derece tutucu hale gelmesinde büyük rolü olan aşırı kontrolcü, aşırı sansürcü ve aşırı otoriter olan mevcut sistemdir. Sadece doktorların dâhil olduğu bir grupta paylaşılan mesajdan devletin nasıl haberi olmuştur, değil mi? Durumdan haberi olsa bile “Panik yapıyorsun, halkı galeyana getiriyorsun!” demeden önce “Dur bakayım, bu doktor doğru söylüyor olabilir mi?” demesi gerekmez miydi?
3. Dr. Li’yi öldüren, karakol olayından sonra yapmış olduğu seçimdir. Diğerkâm bir doktor olarak hastalıkla mücadelede ön saflarda yer almıştır ve bu mücadelede şehit düşmüştür. Devlet de ona hak ettiği unvanı vermekte gecikmemiştir. Birkaç hafta önce işlediği elim hatayı örtmek istercesine Dr. Li’den rejimin işine yarayacak bir kahraman çıkarma işine girişmiştir.
4. Dr. Li’yi öldüren, karakolda yapmış olduğu seçimdir. Eğer o gece polislerin karşısında boynunu eğmeyip, “Siz katılmasanız bile bu benim bildiğim doğrudur.” deseydi, yani Galileo efsanesinde olduğu gibi Engizisyondan çıkar çıkmaz “İşte hâlâ dönüyor.” diyebilseydi, durum belki de hem kendisi için hem de hastalıktan mustarip olan diğer binlercesi için farklı olabilirdi.
5. Dr. Li’yi öldüren, ona karakoldaki seçimi yaptırtan, rejimin ve partinin çok ötesinde Çin topraklarında bin yıllardır varlığını sürdüren, yeri geldiğinde kökleri Konfüçyüs’e kadar dayandırılabilecek olan konformist – Gerçek kimin umurunda. Yeter ki huzurumuz kaçmasın.- anlayışıdır. Onun ölümünden sonra “ifade özgürlüğü” adına düdük öttürerek evlerinin balkonlarından protestoya katılanların hemen hepsi, eğer Dr. Li’nin karakola çağrıldığı gece orada olsalardı, Dr. Li’nin değil de polisin / devletin tarafını savunacaklardı.

Yaklaşık yedi yıldır Çin’de yaşayan ve çalışan bir öğretmen olarak yanıtımın en çok 5 numaraya yakın olduğunu söyleyeyim. Aslında 3 numara hariç hepsinin katkısı var sonuca ama zaten 1, 2 ve 4 numaralar 5 numarayı bir şekilde kullanan, onun naifliğinden /mülayim görünüşünden istifade eden seçenekler.

Bu konu üzerinde düşünmeye ve yazmaya devam edeceğim. Bir doktorun ölümü değil bu, bir milletin damarlarında bin yıllardır gezinen ortak bir kodun sorgulanması. Lu Xun’un ömrünü yetirip tedavi edemediği hastalık, kendisinin tabiriyle neşteri vurup çıkaramadığı tümör…

Dust (1)

“Look, the autumn is entangling my feet.” said Wen Tao, with a chirping voice. 

He was pointing the large leaves on the pavement and without much hope, trying to gain Yi Ling’s attention. However, Yi Ling did not seem pleased with the scene of stinky rotten leaves as her mind was occupied with the homework that she was supposed to complete before next Monday.  She stared at Wen Tao through the edge of her left eye and watched him like a scientist watching sick monkeys in the lab. Being oblivious to the prying eyes monitoring him, Wen Tao was enjoying the moment, the only moment of the day he feels free, blissful and enchanted; the time he leaves the school, walks under the dim street lights and takes bus to his house which is located in the northern outskirts of Changzhou. This was the only time he was left to himself, do things as they purely please him and not feel guilty of any pleasure that is created by the friction between his lonely soul and the empty streets. When the entire world goes in non-responsive mood, he always knew how to find little games to entertain himself. There exists only himself and the others in this world, but most of the times it was just himself, the rest did not matter. His shoes were carving into the pile of the yellow-black leaves, disappearing sometimes and appearing again only to reveal that their round tips got wet and now had a dirt-looking color somewhere between indigo and purple. While staring at the tall xyz trees’ skeleton-like bodies and the light elaborating the ramification of the branches toward the black sky,  he was walking with deep and reverent awe, like the southern tourists who witness the winter first time ever in their lives. Yi Ling in contrast to him, looked suspicious whenever she sees his delusioned face. She thought that the excessive joy that he shows was all fake, a direct result of being deprived of happiness elsewhere, like eating hotpot with family or scoring three-points in the game. She imagined that, in Wen Tao’s  young and restless heart, there was some kind of euphoria which, only he himself believed that, cannot be expressed by the words. If he didn’t know that the ground was hard and wet, she was sure that he would roll on the leaves like a fat cat or he would simply swim in the yellow pool of swishing sounds.

“Stop talking nonsense and tell me what I will do with the writing homework. That crazy woman asked us to write a short story. What does she think? Does she think we are Lu Xun or something?”

They have just passed through the first junction and now walking along the residuals of the metro construction. On their right, there was the so-called Cultural Palace which was actually a ghost house as there was no one inside, day and night it was completely empty. Workers were still putting new tiles on the sidewalks, making new holes at the middle of the road and moving a crane backward while at the same time trying not to hurt anyone. The only good thing about this construction was it made his way back home longer, therefore he had more time with himself or sometimes with Yi Ling. Neither home nor the school was his friends. He felt like his chest is being crushed by large pressing machines anywhere other than the streets where no one asks him about his math or science grades. The trees, the wind, the invisible moon, the abandoned dogs , the hungry cats and the homeless people were his best friends for the last few years. It was hard to explain but he thought that if he observes things closely and patiently, the inner stories of those things will reveal themselves to him. Everything speaks, he often thought, even the rocks and the clouds, even the falling leaves, we just need to adjust our ears to receive the frequencies that they emit. People around him were full of themselves so all they spill were again their own selves. Yi Ling is one of them but –yes, hard to admit- she is a girl and a very pretty one. The way she moves her fingers to put her hair behind her right ear, the way her eyes become like incision marks when she laughs, the way her cheeks shine when the tired winter light reflects on her face… It was all magical for him, all heavenly and therefore sacred.  This is why he could never tell her no, no matter how much he knew that the unfairness is slowly becoming a routine in their friendship, the word Yi Ling started using more often recently. She only wants to get good grades in writing class and she likes to use him. He knew it since the beginning, so what? If this is what makes her happy and keeps her close to him, let it be!

“We can do like we did last time. I can do your writing homework. No one will notice it.”

She felt a big relief as the offer she was expecting finally came so now she can apart from him and go to her own way. Yes, it is not very nice to use him but she needed a high GPA to please her parents and her counselors. Wen Tao enjoys writing anyway, it cannot be so bad to make someone happy, right? He said himself, he feels happy when he sits quietly in his room and writes random sentences to depict ordinary objects. Didn’t he write a paragraph describing a salt shake a few days ago and asked her to read? So he is happy and she is the one who makes him happy. Then she herself is happy too!

“Ok then, deal! I gotta go this way now. I will take the bus number 11”

She ran towards the edge of the construction wall where a broken pipe has turned the road into a small lake. He watched her from behind untill she disappeared by the traffic lights, like watching a skipping stone till it sinks into the phosphorescence after four five leaps.  Once she becomes completely out of sight, he turns right and walks by the construction wall, along the Yan Ling Road. Putting his hands in his pockets, covering his head with the hoot, he suddenly felt like he became invisible. This is probably why the little white dog with very short legs –he first thought it might be cotton candy drifted away by the wind- almost crashed his legs and rolled on the ground like an e-bike in an accident. When he reached the underpass for the Gong Yuan BRT Stop, he hesitated a bit, should he keep walking till the Tong Jien Lu and take the bus B1 directly or take B12 here and then switch to B1 later? When he does not have a lot of things to do at home, he usually kept walking and enjoyed talking to himself. He stood at the entrance of the underpass, like a pre-historic man standing in front of his cave, thinking of his next hunt. After a short period of time, he decided to hurry up as he might be able to start doing Yi Ling’s homework tonight right after the dinner.  He already had his weekly argument with his mother and he got slapped by his father two days ago for not getting a good score in Math quiz so this evening should go smooth, as far as the frequency of his parents’ outburst do not change due to an unusual excuse.

He descended the stairs, the smell of mold and stale water hit his nostrils as soon as he arrived at the bottom of the stairs. The underpass –sometimes he likened it to a secret passage to the world of imaginary things- was not sufficiently lightened. The bearded homeless man who keeps playing the same melody with his flute was not there tonight. He wondered where he might be as this was the first time he did not see him in the underpass. Did he get sick? Or did he move to a warmer city because the winter started showing its bitter face in Changzhou? There were only colored photos on the walls, advertising Changzhou to the people of Changzhou by mentioning the achievements of the local government. People on the photos were all happy, the sky was all blue and the air was clean. “Yes”, he told himself, “the world of imaginary things” and smiled while taking the first step of the stairs up to the BRT stop.

                                                               *             *             *

To be continued...

Şanghay Edebiyat Günleri - Changzhou Ziyareti

İki yılı aşkın bir süredir devam ettirdiğimiz Şanghay Edebiyat Günleri'nin 17. toplantısını Changzhou'da yaptık. Şanghay'da ikamet eden üyelerimiz üşenmediler, trene atlayıp geldiler. Onlara önce Changzhou'yu gezdirdim. Yazmış olduğum öykülerin geçtiği yerleri, karakterlerin kavga ettiği ya da kaza geçirdiği sokakları gösterdim. Öğleden sonra da buradaki Türk lokantasına gidip yemeğimizi yedik, toplantımızı (Ali Teoman'ın "Aşk Yaşama Çok Uçuk" adlı öykü seçkisi.) yaptık. Hava çok soğuk değildi, yağmur da yağmadı. Güzel bir gün geçirdik.

Aşağıya gezi günü çektirdiğimiz fotoğrafları ve gezilen yerlerde geçen ya da o yeri betimleyen öykü parçalarını ekliyorum. Bir de bugüne kadarki toplantılarda okuduğumuz yazarların listesi.

Şimdiye kadar 17 toplantı yaptık. Bir sonraki toplantıda Füruzan'ın "Benim Sinamalarım" adlı öykü kitabını konuşacağız. 

Ç yaşanası değil, yarım gün gezilip arkada bırakılası bir kentti buraya sonradan gelen herkesin gözünde. O da nihayetinde üniversite okumak için gelmişti; denizi, kumu ve güneşi yılın üç yüz altmış beş günü eksik olmayan bir güney kentinden. “Özlemek iyidir, uzak kalırsam değerini daha iyi anlarım.” demişti Ç’ye ilk geldiğinde. Oysa özlediği şeyin, geride bıraktığı güneşli kent değil de oparlak kubbenin altında yaşamaktan mutlu olan kendisi olduğunu fark ettiğinde iş işten çoktan geçmişti. Kendini özlemekti özlemenin aslı. Sevgiliyi özleyen insan da aslında sevgilinin varlığını değil, kendisinin sevgilinin yanında duyduğu mutluluk ve tatmin olmuşluk ânını özlemiyor muydu sonuçta? Özlemenin en bencil yanı demişti genç buna, bir türlü kabul etmek istemediğimiz en sefil ve en gerçek yüzü. (Yağmurun Durmasını Bekleyen Adam)

Hong Mei Parkında.

Metro inşaatı yüzünden trafik allak bullak, ne hangi ışığın kime baktığı belli ne de hangi yolun nereye gittiği. Bölünen, parçalanan, ortalarından ikiye ayrılan yollara alelacele çizilmiş beyaz işaretler var gözüme çarpan; bir genişleyip bir daralan asfaltın insanın ruhunu sıkıştıran kararsızlığı, Çanco’nun ortasında soğuk bir keşmekeş; ayaklarımın altından akıp giden, alışık olmadığım, alışık olmayı istemediğim türden kül rengi bir huzursuzluk. Güneş, yolun öteki ucunda, tembel bir kedi gibi -sanki doğmaktan vazgeçip, kaldığı yerden devam edecek uykusuna- uyanmış. Havada da nazlı bir pus var; yağmur buhar olmuş, kentin üzerine ince ince yağmak yerine havaya sündürmüş kendisini. Öyle basık, öyle boz, öyle murdar bir yoğunluk kentin ortasında! Islak, kirli bir battaniye gibi şehrin üzerine çökmüş sabahın puslu aydınlığı. Uzaklara, hayranı olduğum uzaklara bakınca fark ediliyor ancak, içimize doldurduğumuz havanın da bir renginin olduğu. (Kaza)

Tianning Tapınağı

 Geriye döndü. İçlerinde süs biberleri, minik limon ve nar ağaçları bulunan saksıların arasından geçip 3 numaralı binanın ön tarafına yürüdü. Dodo’nun en çok sevdiği yer burasıydı  aslında.  Qu  Qiubai  ve  Zhong  Tailei heykellerinin önüne uzanır, yan yatar, sırt üstü dönüp karnını yalar, patilerinin altına alıp uyur, hava çok ısınırsa heykellerin  hemen  yanındaki  sık  ekilmiş  bambu ağaçlarının gölgesine ya da asfalt yolun kenarındaki büyük ağacın dibine sığınırdı. Buradaki sınıflarda derslere giren atletizm öğrencileri de Dodo’ya ara sıra sosis ve süt verirlerdi. Sütü içmezdi Dodo ama küçücük ağzıyla kemire kemire mideye indirirdi kocaman sosisleri. Böyle zamanlarda unuturdu merdiven altında bıraktığı hazineyi, kendisine yeni bir ev bulmuş gibi şımarırdı. Buradakilerin hevesi sönüp kendisiyle uğraşmayı bıraktıklarında da dönerdi yine ait olduğu yere. (Simgeler ve İşaretler)

Sözü edilen heykeller solda kalıyor. 

Çalıştığım okulun ana kapısının önünde. 

Yan Ling Lu’nun görünmeyen ucunda B12’ler ve B2’ler ardı ardına dizilmişlerdi. Belli belirsiz ama yine de iddialı bir gösterişle yükselen güneşin körpe ışıkları, tam karşılarında dingin bir şekilde oturan Xu Zhimo heykeline vurup  yumuşak  bir  sıçramayla  onların  yüzlerine yansıyordu. Ming Che, kızın avucunun içini ışığın kaynağı olan doğuya değil de genç yaşında uçak kazasında ölen romantik şairin heykeline doğru çevirdi. Aşırı ışık da zifiri karanlık gibi zararlıydı fal okuması için. Çizgileri görünmez yapan, onları anlamsızlaştıran, eli bembeyaz bir kartopuna çeviren güneş değil; yorumları mümkün kılan, çizgileri konuşturan, önemsiz noktaları karanlığa boğan ve her zaman için söylenecek bir şeyleri ışığın dokunmadığı noktalarda bırakan ikincil bir yansımaydı falcıya gereken. Heykelin yıpranmış bir ayna gibi ışıldayan metal yüzeyi bu işlevi fazlasıyla görüyordu onun için. Hem oğlunun sesinin de bu heykelin derinliklerinden geldiğine dair birkanı oluşmuştu yüreğinde. O da böyle hep elinde kitapla gezer, dışarıda gezerken bulduğu taşların üzerine oturup etrafını izler, ara ara uzaklara bakıp dalardı. Onun elleri de Xu Zhimo’nun elleri gibi hep yere doğru kapalı olurdu. (Bir Avuç Hayat)

Xu Zhimo Heykelinin önünde

Park ıssız, kimsecikler yok. Hem akşam, hem soğuk; kim neden gelsin parka! İşi gücü olmayan birkaç genç dışında sadece park bekçileri ve temizlikçiler var ortalıkta gezinen. Çıplak ağaçlar, akşamın alacakaranlığında yol kenarına bırakılmış iskeletlere benziyorlar. Yanımda dev bir hayalet gibi dikilen Tianning Pagodası’na şöyle bir bakıyorum, kaplumbağayı havaya kaldırıp ona da

gösteriyorum. “Bak bu pagoda, dünyanın en yüksek pagodası. Aynı zamanda dünyanın en yüksek ahşap yapısıdır kendisi. Bak gör, madem yaşadığın küçük göletten sıkıldın, dünyayı görmeye niyet ettin. Bir gün geri dönersen doğup büyüdüğün sulara, oradakilere anlatırsın dünyanın en yüksek pagodasını gördüğünü.” Ahşap  köprüyü  geçip,  köprünün  altındaki  kaya parçalarının birinin üzerinde duruyorum bir süre. Issızlığı, yandan belli belirsiz bir şırıltıyla akan suyun sesini ve insanların uzaklığını düşünüyorum. Kentin merkezinde olup, insanlardan bu derece uzak olabilmek ne güzel bir şey! Hava sıcak olsaydı, bu park bayram yerine dönerdi, çocuklarla ve kentin dışından yeşil görmeye gelen anne babalarla dolardı. Adım atacak yer kalmazdı parkın patikalarında. Tadını çıkarmalıyım bu ânın. (Uçurum)

Hong Mei Parkının girişinde

 Köprünün zirvesine varınca da kanalın doğu kısmına doğru bakıyor. Güneş iyice yükselmiş, kanalın yüzeyi milyonlarca kırık aynayla dolmuş gibi ışıl ışıl. Akıntının ter yönünde ilerleyen bir kum teknesinin arkada bıraktığı dalgalar uzun bir V harfi çizdikten sonra kanalın duvarlarına çarpıp yansıyor ve birbirine giren dalgalar suyun yüzeyini sonsuz boyutlarda bir satranç tahtasına dönüştürüyor. Kanalın sol kısmında ise, küçük kırmızı bir kayak var. Küreğini büyük bir hınçla bir sol tarafına bir sağ tarafına saplayarak yol alan genç kadın, teknenin oluşturduğu bu sonsuz metrik uzayda çaprazlamasına yol alan bir fil gibi ağır ağır ilerliyor. (Yüzsüz Bir Adamın Portresi)

Wenheng Köprüsünün Üzerinde. Arkamızda Tarakçılar Sokağı. 

Geniş merdivenler yer yer ıslak, basamakların bittiği yerde büyükçe bir platform var. Yerlerde balıkçılardan kalma kanca, yem ve misine parçaları hemen çarpıyor göze. Birkaç parça da çerçöp merdivenin dibine sıkışmış. Bir köşeye de kanaldan toplanan ağaç dalları toplanmış. Platform neredeyse su seviyesinde, parkta gezinen birisinin eğer dikkatli bakmıyorsa burada oturan bir insanı görmesi pek mümkün değil. En alt basamağa oturup kanalı izliyor Si Han. Karşıdaki söğüt dalları nasıl da sarkıtmışlar uzun ince dallarını kanala doğru, ışıltılı bir öğlen vaktinde nehrin sığ kısmında saçlarını yıkayan genç kadınlara benziyorlar. İleride, kanalın genişlediği yerde iki beyaz kuş suyun üzerinde daireler çizip karşıdaki binalara doğru uzaklaşıyorlar. Daha yukarılarda kırlangıçlar var, her
zamanki gibi gökyüzüne ânında yok olan resimler çizmekle meşguller. Ağaçlar ise iki tarafta da kanala eşlik ediyorlar, sessiz bir ordu gibiler, birbirleriyle konuşan ama kendileri dışında kimseye sır vermeyen erler ordusu... “Keşke” diyor içinden, “keşke bizimle de konuşsalar da şu cesedin kim olduğunu, suya düştüğünü mü yoksa atıldığını mı söyleseler.” Bu düşünce aklından geçer geçmez de gençlik yılları geliyor gözlerinin önüne. (Yüzsüz Bir Adamın Portresi)

Kanalın ve parkın 32. kattan görünüşü. 

Hiçbir şey demeden parkın bitip yürüme yolunun başladığı noktaya doğru ilerliyor, Si Han. Güneş ışıkları yerleri süpüren park görevlisinin havalandırdığı tozlara çarpıp gittikçe genişleyen tayflar halinde zemine vuruyor. Toz parçacıkları ürkmüş kuşlar gibi dağılıyorlar her bir yöne doğru. “Kanalın burası” diyor Si Han içinden, “Çanco’da yeşilin ve neftinin en sık görüldüğü yer olsa gerek.” Tüm yapaylığına rağmen kentin diğer kısımlarındaki parklar kadar kötü görünmüyor burası; ağaçlar nizami beton kutuların içinde, ışıkların kabloları taş duvar boyunca ip gibi uzayıp gidiyor, çalılar küp şeklindeki otların üzerinde yükselen kubbeler halinde, hepsi aynı boyda ve sıra sıra
dizilmişler.  Buralarda  gezinenlere  onlar  ne  kadar istemeseler de asla yalnız olmadıklarını hissettiren hoparlörler ise eski bir şarkının melodisiyle durmaksızın çınlatıyorlar  kulakları.  Bambu  ağaçlarının  arkasına gizlenmiş arıtma tesisi binasının –Si Han’a göre dünyanın en süslü çöp arıtma tesisi binasıdır bu.- yanından geçer geçmez arkasından seslenen Zi Hao’nun bağrışıyla tekrar
kendisine geliyor başkomiser. “Hallettim başkomiserim. Kamera kayıtları hazırlanacak.” diyor kırgın bir sesle. Sonrasında da ekliyor, sesindeki kırgınlığı izah etmek istercesine, “Neden beni beklemiyorsunuz? Ben de sizi parkta,  suyun  kenarında  beni  bekliyorsunuz zannediyorum.”
Birlikte yürümeye başlıyorlar; çalı altlarına atılmış irili ufaklı çöplere, iğne yapraklıların hastalıklı gövdelerine, osmantus ağaçlarının dallarında biriken tomurcuklanmış sarı çiçeklere, su kenarına inen merdivenlerin likenli köşelerine, merdivenlerin bittiği yerdeki soğan başlıklı küp sütunların diplerine, su içmek için kanala eğilmiş uzun tüylü hayvanlara benzeyen bodur ağaçların altlarına tek tek, en ufak bir ayrıntıyı bile atlamadan, her biri birkaç kilometre aşağıda bulunan ceset hakkında gizemli bilgiler verecekmiş gibi uzun uzun bakıyorlar. İki saat boyunca sağlı sollu kanalın iki yanını da geziyorlar ama kayda değer bir şey bulamıyorlar. Çardağın etrafına astıkları kuş kafeslerinin altında kâğıt oynayanlara –Bunları görünce Zi Hao, “Bakın başkomiserim, kuşlar sahiplerini gezmeye
çıkarmış!” demişti pişkinliğine yandaş bulmaya çalışarak-, sabah yürüyüşüne çıkmış emekli çiftlere, erkenden gelip suyun kenarındaki yerlerini tutan yaşlı balıkçılara, çalıların kısmen örttüğü oturaklara tünemiş genç âşıklara, otuz saniyede bir elindeki telefonun ekranına bakan müzmin yalnızlara, yürüme parkurunun biraz içerisinde kalan kısımda Tai Chi yapan altmışlık delikanlıya tek tek
soruyorlar olay hakkında bilgileri olup olmadığını. Sonuç hep aynı olumsuz yanıt! Ne onların ne ağaç dallarına asılmış kırmızı fenerlerin altında ısınma hareketleri yapan koşucuların ne de köprünün altındaki kuytulukta salaş bir bisiklet tamirhanesi işleten yaşlı ustanın bir bildiği var kimliği ve yüzü belirsiz bu ceset hakkında. Belki bir şey çıkar diye fotoğrafını çektikleri yumurta kabukları var bir
tek. Yürüyüş yolunun yanındaki yükseltinin kenarına, küçük mavi bir kutunun içine konmuş kabukları ilk önce Zi Hao görüyor. (Yüzsüz Bir Adamın Portresi)

Yürüyüş Yoluna girmeden önce

Köşeyi dönüp kaldırıma adımını atınca sola döndü. Doğu Tai Hu Caddesinin görünmeyen ucundan başını uzatmış olan soluk benizli güneş, sabahın telaşlı saatlerinden arta kalan çirkinlikleri teftiş etmekle meşguldü. Yola ya da dükkânlara doğru eğilmesin diye tahtadan kafesler içine alınmış ağaç gövdelerine bakınca içerledi. “Şu ağaçları bile zapturapt altına alan, gövdelerini beyaza boyayıp
koruyan hükümet görevlileri neden bir yıldır peşimde dolanan ve özel hayatımın tüm inceliklerini benden izin almaksızın öğrenen adama tüm bunları yapmasına izin verir?” diye sordu önünde hazır bekleyen boz boşluğa doğru. Kaldırım taşlarındaki siyah oyuklar ve tırtıklı çıkıntılar, kimi yerde birbiri ardına dizilmiş bozuk fermuarları kimi yerde de iyice yıpranmış eski bir paltonun üzerine işlenmiş dev yamaları anımsatıyordu Lai’a. (Takip ya da Taciz) 

Doğu Taihu Caddesinin başında, yemekten hemen sonra. 

Saydam tavanın üzerinde; buharlaşmış yağmur sularından arta kalmış, içine hapsettiği güneşi sıkıştırdıkça büzülmüş ışık demetlerini aşağıya doğru salan dev lekeler var. Kafasını yukarı çevirip bakanların ilk görüşte ne olduklarını anlayamadığı, yeşil sularda sinsi sinsi gezinen denizanalarına ya da karanlık bir ormanda uğuldayarak av arayan baykuşun gözlerine benzettiği; ortası boz, kenarları
bulanık, dış kısımları saydam görüntüler bunlar. Bu lekelerin ortasındaki koyu öbekler boncuk boncuk gölgeler halinde siyah beyaz tuşlarımın üzerine düşünce içim kıpır kıpır oluyor, birazdan güzel bir şeylerin gerçekleşeceğine dair mesnetsiz bir umut beliriyor on yıllardır esaslı bir müzik çalmamış gergin tellerimde. Sevgilisini her düşündüğünde dudaklarının kaşındığını hisseden genç bir âşıktan pek farklı değilim aslında. Yeni silindiğim, sağımın solumun sabunlu bezlerle baştan aşağıya ovulduğu, kimi yerlerimin özenle parlatıldığı, kimi yerlerimin de ince işçilikle tamir edildiği ilk bakışta belli oluyordur herhalde. Rutubetten dolayı, vakti gelmiş yaranın kabuğu gibi kalkan cilalı boyalarımın, acemi bir ustanın kirli tırnaklarıyla söküldükten sonra mükerrer fırça darbeleriyle kapatıldığını da anlayacaktır, ömründe üç beş piyano görmüş herhangi bir acemi. Hatta asansöre
sığmayan gövdem merdivenlerin basamaklarına çarpa çarpa  ikinci  kata  çıkarıldığı  için  bacaklarımdaki tekinsizlikten pekâlâ belli olur genç ve heyecanlı değil de yaşlı ve yorgun olduğum. (Piyano)


Aşağıya da farklı zamanlarda çekilmiş Çanco fotoğraflarını koyuyorum. Tren İstasyonunun fotoğrafını şimdiye kadar hiç çekmemişim sanırım.

Fahri Vatandaşlık

Altı senedir yaşadığım Changzhou kenti, yazdıklarımla (Changzhou'da geçen 16 uzun öykü, bir roman ve Changzhou'yu anlatan pek çok makale) ve yetiştirdiğim öğrencilerle kente yapmış olduğum katkılardan dolayı bana fahri vatandaşlık vermeye karar vermiş. Öykülerin ilk sekiz tanesi Puslu Kentin Mavisi adını verdiğim seçkide Türkiye'de yayımlanmıştı. Bir tanesi buradaki bir edebiyat dergisinde Çince olarak yayımlandı. Benim bizzat çevirdiğim bir tanesi de İngilizce olarak buradaki yerel bir dergide yayımlandı. Kalanlar da yayımlanmayı bekliyor, er geç okuyucunun eline düşecekler. Zaten bu vatandaşlık haberinin beni sevindiren tek yanı, eğer becerebilirsem, doğru kişilere ulaşıp bu kent hakkında yazdıklarımın hepsini Çinceye çevirtmek ve yayımlatmak.  

Aşağıya ödülle ilgili gazete kupürünü geçiyorum. Ödülü Ocak ayının 15'inde validen alacakmışım. Vali Bey'le fotoğraf çekilebilirsek, onları da aşağıya eklerim. 

Bunlar da ödül töreninden fotoğraflar...

Changzhou valisiyle :) 

Üniversite öğrencileriyle

Validen plaketleri aldıktan hemen sonra.

Ödül

Bir de vazo verdiler. 

Yüzsüz Bir Adamın Portresi

                                              

                   YÜZSÜZ BİR ADAMIN PORTRESİ 

Sandal ağacından oyulmuş taraklar, püsküllü iplere takılmış yeşim kolyeler ve renkli boncuklarla çevrelenmiş küçük bilezikler satan dükkânların yan yana dizili olduğu sokağı temizlemekle sorumlu olan yaşlı kadın gördü ilkin, suyun üzerinde kaplumbağa sırtı gibi duran ve utangaç bir kirpi gibi sığındığı köşede rüzgârın etkisiyle kıpırdayan siyah parlak çıkıntıyı. Boyası dökülmüş meşin bir top, ters dönmüş bir çamaşır leğeni ya da kırık bir mobilya parçası olabilirdi pekâlâ. Kenara vurmuş, suya inen merdivenin en alt basamağına dayanmış, akıntının yavaşlığından olsa gerek girdiği kuytuluktan bir türlü kurtulamamıştı. Zayıf bir damar gibi belli belirsiz atıyordu alttan vuran dalgaların dokunuşuyla. Yaşlı kadın kanal boyunca turist gezdiren yolcu teknesinin bağlandığı iskeleye yanaştı, elindeki maşayı ve çöp sepetini, dibine çöp atılmış ağaca yasladı ve suya doğru daha dikkatlice baktı. Bir an için suyun dibinden, balçığın ve çamurun pençelerinden kurtulup gelmiş olabileceğini de geçirdi aklından. Belki de yüzlerce yıl önce suya düşürülmüş değerli bir eşyaydı ve bunca zamandır suyun yüzüne çıkacağı, güneşi tekrar göreceği, insanların arasına tekrar karışacağı günün hayalini kurmuştu. Hayır, bir kaplumbağa ya da kanalın derinliklerinde yaşadığı söylenen canavar değildi bu! Değerli bir eşya olma ihtimali de oldukça düşüktü. Kadın eğildi, suyun üzerinde erimiş gümüş gibi parıldayan taze yakamozlara gözlerini ovuşturarak baktı.  

Aslında, kanalın temizliğinden kendisi sorumlu değildi. Kanalı temizlemekle sorumlu olanlar tekneyle gezerler ve ellerinde fileli kepçelerle suyun üzerinde gördükleri çöpleri toplayıp teknenin içindeki büyük sepetlere yığarlardı. Sonra da bu çöpleri parkın başındaki arıtma tesisine bırakırlardı. İyi ama, bu kocaman siyah çöpün kanalda mı yoksa iskelede mi sayılacağına karar verememişti temizlikçi kadın. İskelenin duvarına değdiğine göre sokağa dâhil edilebilirdi ya da suyun içinde ve merdivene uzak olduğu için kanalda sayılabilirdi.  Su seviyesinin yüksek olmadığı zamanlarda basamakları temizlediği oluyordu gerçi. Bu sabah, çamurla karışık yeşil rengini almış olan su, beş basamaklı beton merdivenin en alttaki iki basamağını yutmuş, okşayan dokunuşlarla üçüncü basamağın dibini serinletiyordu, tıpkı yazın bunaltıcı sıcağında ıslak bir dilin kurumuş dudakları sık sık yalaması ve bundan bıkmaması gibi. Saat yedi bile olmamıştı, geceden kalma sessizlik ve uyuşukluk henüz terk etmemişti kenti. Yer yer yosun tutmuş taşların üzerine uykucu bir köpek gibi yayılmış olan gölgeler, kenti, güneşin azgınlığına bırakacakları saati bekliyorlardı sabırsızlıkla. Eski bir reklam broşürünü, soyulmuş bir sosisin turuncu ambalajını ve çürümeye başlamış bir muzun kabuğunu görmezden geldi yaşlı kadın. Seyrek kaşları, dolgun yanakları ve yuvarlak yüzü aynı anda gerildi. En üst basamakta dikilip, bir eliyle kanal duvarından iskeleye bağlanmış kalın halatı tutarak suya doğru eğildi. Islanmış siyah kütlenin yüzeyinden yansıyan turuncu güneşin göz kırpışlarını kirpiklerinin uçlarındaki renkli baloncuklar sayesinde canlı canlı hissedebiliyordu.  Kanalın genişlediği ve sonradan tekrar daraldığı yukarı kısımlarda aynı güneş zor geçecek bir günün haberini verircesine, geçmişte susuz ütülendiği için parlayan gri bir kumaş parçası gibi pırpır titriyordu. Hayır, maalesef hayır, değerli bir tarihi eşya değildi bu, olsa olsa suya düşmüş büyük bir araba lastiği ya da su çektiği için şişmiş dev bir oyuncaktı. Kedi tarafından köşeye sıkıştırılmış zavallı bir fare gibi duvarın dibinden kurtarılmayı, kanal boyunca kaldığı yerden yoluna devam etmeyi bekliyordu. Kadın biraz daha eğildi, tehlikeli bir şey yaptığını bile bile suyun yüzeyine yüzünü iyice yanaştırdı. Siyah tümseğin suya değdiği yerde beyaz bir açıklığın olduğunu fark etti. “Yoksa!” diye geçirdi aklından, olasılıkların en kötüsünü. “Yoksa bir ceset miydi bu?”

Geriye dönüp çöp toplamak için kullandığı uzun saplı maşasını aldı eline. Aynı halata tutunarak parlak siyah nesneye maşanın ucuyla dokundu. Tahta gibi sert değildi ama sünger kadar yumuşak da değildi. Havası kaçmış top gibiydi en çok, dokunulan yer üzerine bastırıldıkça tepki veriyordu ve baskı ortadan kalkınca yüzey eski hâlini alıyordu. Hafifçe itti kütleyi basamağın dibine doğru. Sandığından da kolay oldu bu iş ama maşanın ucu kütlenin tam tepesine dokunamadığı için küçük adacık hem dönmeye hem de dengesi bozuk bir sal gibi yalpalamaya başladı. Minik dalgaları yararak kadına doğru ilerleyen kütle basamakların dibine vardığında neredeyse ters dönecekti. Yaşlı kadın gözünün önünde debelenen şeyin alabora olmuş bir kayığın dibi olduğuna ikna olacaktı ki, suyun güneş ışınlarını tek parça halinde yarıp net bir şekilde ikiye böldüğü yarıkta açık renkli bir cisim gördü. Suya batıp çıkan bu şeyi dikkatlice incelemek için biraz daha eğildi, o kadar ki suyun serinliğini hissedebiliyordu yüzünün görünmeyen tüylerinde. Bir balık ya da suya atılmış bir meyve kabuğu değildi, hayır hayır bu şey siyah kütlenin bir parçası, onun yalpalamasıyla görünüp kaybolan bir canlıydı. Belki bir fare ölüsü, bir sincabın kuyruğu ya da suya düşmüş beyaz bir kuşun kafası… Yaşlı kadın arkasına dönüp etrafında kimse olup olmadığını kontrol etti. Eğer suya düşerse onu kim kurtaracaktı? Sokak bomboştu, geceden kalma lambaların yarısı henüz sönmemişti, sokağın bittiği yerde başlayan köprüden tek tük bisikletler ve e-bisikletler geçiyordu. Sol tarafında kalan tarihi köprünün ve onarılmış kent duvarlarının üzerindeki mavimtırak sis, çözümsüz bir labirenti andıran kentin içlerine doğru usul usul çekiliyordu. Kadın cesaretini topladı, derin bir nefes aldı ve suya birkaç milim daha yaklaştı. Siyah kütleyi elindeki maşayla biraz daha güç harcayarak salladı. Az önce gördüğü beyaz parçayı görebilmekti amacı, hatta mümkünse başka parçaları da. Ve o anda, ipekle ilk defa tanışan tenin hissettiği türden bir ürpertiyle kendisine geldi yaşlı kadın. “Ay, ay, ay” diye bağırdı olduğu yerde. Kısa ve kesik çığlıklar attı birilerine keşfini duyurabilmek için. Evet, yanlış görmüyordu. Bir kulaktı bu, bildiğimiz insan kulağı; ortası pembe dışı beyaz, içi bir mağara ağzı gibi kıvrımlı küçük sevimli bir kulak.

*** Devamı yayımlanacak kitapta...