11-16 Haziran: Notlar...

 11 Haziran 2024 – Ev - Akşam 9:05

 Bugün çok doluyum. Değil 500 kelime, 1500, bilemedin 2500 kelime bile yazabilirim. Dün akşam yatağa girdiğimde iki şey düşünüyordum. Birincisi Tanpınar’ın öyküsünde geçen ve Fatma’nın yangında öldüğünü söylediği kedi “Çavuş”. Yangını fark edince korkup bir köşeye sığınmış yavrucak. Oradan da çıkamamış işte. Büyük olasılıkla dumandan zehirlendi önce, sonra da alevlerin ortasında küle dönüştü. Öyküde bu kısım anlatılmadığı halde, öykünün yazılmasının üzerinden 80 yıl geçmiş olmasına rağmen ve adı geçen kedinin bir hayal ürünü olduğunu bildiğim halde yine de onu alevlerin arasında canlı canlı bırakamıyorum. Dumandan zehirlensin, ölsün ve sonrasında ateş onun hissiz bedenine ne yapacaksa yapsın diyorum. Ben yatakta uyumaya çalışırken, her gece olduğu gibi Boncuk yanıma gelmişti. Karnımın hizasında bir noktada, yatağın kenarına oturur ve benim onu sevmemi, başını karnını kulaklarını okşamamı bekler. İstediğini aldıktan sonra da gtmez, aynı kenarda uzanır, benden önce uykuya dalar. Bazen horlamasının sesini duyarım. İnce, ıslık gibi bir ses çıkarır. Eskiden bu ses beni endişelendirirdi ama zamanla alıştım. Herhalde normal karşılamam gereken bir durum dedim. Hayvan bu haliyle yaşayıp gidiyor sonuçta, bir sağlık sorunu da yok. Onu öyle uyurken, kendimi de uykunun uçurumuna bakıp bakıp geri çekilir halde bulunca ister istemez yine aklım Çavuş’a gitti. Nasıl da güveniyor hayvanlar bizlere? Aynı evi paylaşırken, aynı odalarda yaşayıp aynı havayı solurken karşılıklı bir güven yeşeriyor. Hayvan büyük olasılıkla, bu ev benim de evim, birlikte yaşıyoruz burada diyor içinden. O beni tehlikelerden korur, karnımı aç, boğazımı susuz komaz diyor. Kışın üşümemem için ısıtıcıyı açar, yazın sıcaktan bunalmamam için klimayı. Hiç büyümeyen çocuğuyuzdur biz evin. O yüzden seviliriz, katlanılırız ve türlü sakarlıklarımıza rağmen çabucak affediliriz...

Sabah uyanınca K’nin mesajını gördüm ilkin. Kedisi ölmüş. Benim kedim ölmedi ama kedim ölseydi durumu kabullenmekte ne kadar zorlanacağımı çok iyi bildiğim için ağır bir külçe yutmuşum gibi durgunlaştım. K ile yazıştık biraz. O kedinin son ânını betimledi, ben hüngür hüngür ağladım. Aklıma Fındık’ın ölümü geldi. Kendim yazmış olmama rağmen kitabın o kısmını ne zaman okusam gözyaşlarıma hakim olamam.

 “Kafasını bile kaldıramıyordu, Ali. Ama birden zorladı kendini, kalktı pencerenin önüne. Çok uzun süre dışarı baktı. Kaldırıp pencere pervazına koyduk. Gökyüzünü izledi gücü yettiğince. İçgörü sanırım. N’nin (kızının) yarın doğum günü. Söyleyemedik daha...”       

 Neyse, sabahın ilk kötü haberi böyle geldi ama benim kötü haberler tek tek gelmezler, toplaşıp bir anda gelirler hipotezimi doğrularcasına WhatsApp’ten de abim babamın durumu hakkında mesajlar göndermişti. Babamın durumu fenalaşmış, acile götürmüşler. Yani en azından mesajdan ben bunu anlamıştım. Hemen abimi aradım, yanıt alamadım. Diğer abimi aradı, o da açmadı. Babamı aradım açan olmadı. Mesajlar gönderdim, geri dönen olmadı. İyice telaşlanmaya başladım. Bir yandan çok kötü bir şey olsaydı bana bildirirlerdi diyorum içimden ama diğer yandan da çok kötü bir şey olursa benden bir süreliğine saklayabilirler de diyorum. Dışarıdan birisi ağır, nağmeli, cenaze marşını anımsatan bir trompet sesi geliyor. Oha diyorum içimden, nasıl böyle, her şey üst üste... Kimseden bir yanıt alamayınca bekleyeyim bari diyerek duşa giriyorum. Çıkınca telefona bakıyorum, bir hareket yok. Jaruwan’a bir şey çaktırmıyorum. Okula gelince annemi arıyorum, açmıyor ama beş dakika kadar sonra o beni arıyor. Konuşan babam. Saat orada sabahın üç buçuğu. Saat beşte abim gelecek, birlikte acile gideceklermiş. Bacağı balon gibi şişmiş. Nefes almakta çok zorlanıyormuş. On gündür bir şey yiyememiş. Yemek bana bakıyor, ben yemeğe bakıyorum dedi bir ara. Sonra annemle konuştuk. Ne yapalım yavrum dedi, mücadele ediyoruz. Sesi biraz kırgın mıydı anlayamadım. Az kaldı anne dedim, dokuz gün sonra oradayız. İnşallah yavrum dedi, gözlerinden öpüyorum dedi. Her zamanki iyimserliği, yüreğini on kat büyüten imanı ve iradesi... Biraz rahatladım ama tabii hâlâ soru işareti çok. Doktor ne diyecek, daha ne kadar zamanımız var, haftaya perşembeyi beklemeden uçağa atlayıp gitsem mi? Öğleden sonra abim yazdı. Doktor bir gece hastanede kalmasını salık vermiş. Hastaneden kalacakmış. Yanında da annem kalır herhalde. Bu akşam diğer abim şehir dışından geleceğini söylemişti. İki gün sonra da bayram tatili başlıyor. Şu iki günü atlatsalar, sonrasında abilerim ve yeğenlerim hastanın bakım işleriye ilgilenirler. Biz de haftaya Perşembe, planladığımız tarihte bineriz uçağa. Bakalım, haberleri bekliyoruz. Her gün yeni bir şey oluyor.

  

13 Haziran 2024 – 21:31 – Ev

 

Bugün okuldan çıkarken Lise 3’lerden CX ile karşılaştım. Bir öğretmenin sınıfında görüp görebileceği, dersinde olmasını isteyeceği en mükemmel öğrencilerden birisidir CX. Zeki, çalışkan, terbiyeli ve saygılı, meraklı, sakin... Dört dörtlük bir öğrenci. Aramızda şöyle bir konuşma geçti. Daha sonrasında yazacaklarımla ilintili olacağı için aramızda geçen konuşmayı hatırladığım kadarıyla aşağıya geçiyorum:

-        Selam C, nereden geliyorsun böyle?

-        Ohh, NHS bilmem nenin (tam anlayamıyorum bu kısmı) toplantısı vardı. Orada gönüllüydüm.

-        Güzel, çok güzel.

-        Bu sizin bisikletiniz mi? İlk defa görüyorum. (Beni bisikletin kilidini açarken görüyor.)

-        Evet, Çin’deki en iyi ikinci arkadaşım.

-        Ohh, en iyi arkadaşınız kim?

-        Bu (Kafamla sepetteki e-kitap okuyucuyu işaret ediyorum.)

-        Ohh, anladım. Kitap okumayı sevdiğinizi biliyorum.

-        Yaz tatili için bir planın var mı? (Başımla onun cümlesini onayladıktan sonra)

-        Evet, çok meşgul olacağım yazın. (Ben şaşkın. Karşımdaki 15-16 yaşında bir çocuk nihayetinde)

-        Meşgul mu olacaksın? Tatil kelimesinin anlamını biliyorsun değil mi? Meşgulün tam tersidir. (İngilizce vacation, vacant’den gelir. Vacant müsait, meşgul olmayan demektir. Uçaklardaki tuvaletlerin kapısında içeride kimse yoksa vacant, varsa occupied yazar. Türkçe tatil kelimesi de atalet kelimesinden gelir. Atalet; eylemsizlik, hareketsizlik demektir.)

-        Biliyorum ama başka seçeneğim yok. 23 Haziran’da Hong Kong’da olacağım. İki hafta boyunca gönüllü olarak çalışacağım.

-        Gönüllü derken? Para vermeyecekler mi?

-        Verecekler. Aslında ben istemedim ama kural gereği vereceklermiş.

-        Versinler tabii. Şu hayatta hiçbir şey kendi kazandığın parayı harcamak kadar tatlı ve huzur verici değildir. (Gözlerinin içiyle gülüyor. Ardından söyleyeceklerimi merak ediyor.)

-        Öyle mi?

-        Evet, ben ilk maaşımı ortaokuldayken çalıştığım bir çaycı dükkânından kazanmıştım. Bana haftalık öderdi ve birkaç haftalığımı biriktirip hesap makineli bir kol saati almıştım. O zamanlar modaydı. Bende de sayılara merak var tabii. Hiç unutmam saati koluma takıp sokakta gezerken içimde kaynayıp duran ve yeri gelince taşan gururumu... Dünyanın en mutlu, en zengin, en başarılı çocuğuydum ben.

-        Ne kadardı saat?

-        O kadarını hatırlamıyorum. Yaklaşık 35 yıl öncesinden bahsediyorum.

-        Anladım. Ben Hong Kong’dan sonra ABD’ye gideceğim. Orada iki hafta yaz okuluna katılacağım. Ardından Kenya’ya gitmem gerekecek. Bir proje için orada olacağım. Geri dönünce de Şanghay’da bir mahkeme simülasyonuna katılacağım. (İçimden bir ses “senin yaşadığın hayatın tamamı simulasyon, haberin yok” diyor ama bu sesi içimde tutuyorum.)

-        Ha ha, ben bol bol gezeceğim tatilde. Tatilin tadını çıkaracağım. Türkiye’de ailemi göreceğim, yeğenlerimle vakit geçireceğim.

-        Ne güzel! (İmrenen bir yüz ifadesi.)

-        Neyse ben seni tutmayayım. Sana iyi akşamlar. Kitap okumayı unutma sakın.

-        Kitap mı?

-        Evet, roman falan... Birkaç klasik, birkaç çağdaş eser.

-        Mesela?

-        Ne bileyim! Tolstoy, Dostoyevsky, Orwell, Steinbeck falan... Haftada bir kitap bitirebilirsin.

-        Haftada bir mi?

-        Öyle Savaş ve Barış gibi destansı kitapları oku demiyorum. 200-300 sayfalık olanları.

-        Tamam, Mr. Arıcan. Görüşmek üzere. 

-        İyi, hadi bakalım...

Bisikletime binip uzaklaşıyorum, o okulun merdivenlerine doğru ilerliyor. Belki konuşmamız biraz daha uzun soluklu olmuştur, aralarda birkaç espri de yapmışımdır. Çok önemli değil işin o kısmı. Önemli olan Lise 3’e giden bir gencin yaz tatilinde bu derece meşgul olması ve yaptığı tüm bu işlerin tek bir amacının olması: Dünyanın sayılı (mümkünse ilk on) üniversitelerinden birisine girmek. Başka bir amacı olduğunu sanmıyorum.

Okulun danışmanlık bürosu öğrencileri Lise 1’den itibaren izliyor. Onları yönlendiriyor. Yaz tatillerinden okul sonrası katıldıkları kurslara kadar attıkları her adım öğrencinin portföyüne işlenecek bir başarı hikâyesi. Gönüllü olarak katıldığı yaşlılara yardım festivalinden, hafta sonu gittiği buz pateni kursuna kadar hepsinin tek bir amacı var. Üniversiteye başvururken bir işine yarayacak bu deneyimler. Amerika’daki üniversiteler sosyalleşmeyi becerebilen, dersleri iyi olduğu kadar toplumsal konulara da duyarlı olan öğrencileri seçiyorlarmış. O halde ben de duyarlı olmalıyım, olamasam da duyarlı görünmeliyim.

Bu aralıksız çalışmanın sonucundan nemalanan sadece öğrencinin gittiği lise olmuyor. Gerçi hemen her lise yapıyor aynı uygulamaları. Kültürün bir parçası olmuş durumda bu amansız yarış. Ailesi de büyük bir gurur yaşıyor doğal olarak. Benim oğlum MIT’de, benim kızım Princeton’da... Gazetelerde okumuştum. Sırf fotoğraf çekilsin diye kızını özel uçakla Tibet’e gönderen, bir gün içinde kızının yerel halkla birlikte fotoğraflarını çektiren, kısa bir film kurgulayan ve aynı günün akşamı kızını Şanghay’a geri getirten zengin babalar var bu ülkede. Maksat, “İşte bakın, kızım fakir halka yardım ediyor. Kocaman bir yüreği var.” diyebilmek ve bu şekilde dünyanın sayılı üniversitelerinden birisine kızını sokabilmek.

Çalıştığım okul bu yıl bir öğrenciyi Princeton’a gönderdi. Günlerce bu konu konuşuldu okulda. Çocuk, zeki ve çalışkan. Aşırı derecede hırslı. Geçen yıl benden İstatistik dersi almıştı. İngilizce şiirler yazabilecek düzeyde dilbilgisi ve dil aşinalığı var. O gitmeyecek de ben mi gideceğim Princeton’a! Mesele zaten hak eden çocukların iyi üniversitelere girmesi değil, mesele bu uğurda yapılan hokkabazlıklar, gösterilen riyakârlıklar, feda edilen çocukluk ve gençlik.

Çocuk dediğin gezer tozar, çocukluğunu yaşar. Bilemedin yarı zamanlı bir işe girer, hayatı öğrenir. Simülasyonu değil, yaz okullarında ya da kendileri için özel olarak hazırlanmış gönüllü çalıştıran organizasyonlarda değil. Bilerek, isteyerek, kafayı taktığı için birilerine yardım eder. Yoksa, büyük organizasyonlara dev miktarda paralar verip ardından “Bakın ben Afrika’daki çocuklar için ev yaptım.” gibisinden züppe işi görüntülerle yüksek noktalara gelmek bana çok itici geliyor. Ben üniversitelerin kabul bölümünde olsam böyle öğrencileri gördüğüm anda reddederim. Gerçek anlamda samimi olan, gerçek anlamda insanları düşünen ve bu uğurda vicdanı sızlayan öğrencilere öncelik veriririm. Gerçi, kabul ofislerinde çalışan kişilerin çok da ahlaklı bireyler olduğunu düşünmek biraz saflık olur. Onlar için de göz önüne alınması gereken ilk şey büyük olasılıkla para olacaktır. Böyle o kıta senin bu kıta benim kendi parasıyla gezinen bir çocuğu almayıp da ne yapacaklar? Bu çocuğun ailesinin onun için her türlü maddi desteği vereceği baştan belli. Ayrıca Amerika’daki üniversitelerin Çinli öğrencilere bağımlı olduklarını da biliyoruz. İki taraf da halinden memnun açıkçası. Eeee, ben neden gocunuyorum. Beni rahatsız eden şey tüm olayın samimiyetsizliği. Güzelim çocukları da bu samimiyetsizlik sarmalında öğütüp, onları da ahlaken yozlaştırıyorlar. Hem zaten uğruna bu kadar para harcanan bir çocuğun başarısız olması mümkün mü? Benim çalıştığım okulun yıllığı bile en azından 1 milyon TL’dir. Bir de bunun üzerine özel hocalar, yurt dışında katılınan yarışmalar, piyano dersleri, at binme eğitmenleri, konuşma ve tartışma hocaları... Dipsiz bir kuyu gibiler. Taşı atarsın, taşın suya değdiğini asla işitemezsin. Aile yığınla para harcıyor çocuğu için. Kendimi düşünüyorum da! Devlet okullarında okuyarak büyüdüm ben ama hayatı yerinde ve zamanında öğrendim. Parasızlığın ne olduğunu da çok iyi bilirim, aç kalmanın ne olduğunu da. O yüzden beni hiç etkilemiyor bu çocukların içtenlikten uzak, ebeveynlerinin parasını harcayarak yaptıkları iyilikler. Kendi başlarına ne yapmışlar, onu konuşalım!  

Okul dediğimiz ortamın hayatın güvenli bir simülasyonu olması yetmiyormuş gibi bir de çocukların okul dışındaki hayatının her ânını simülasyona çeviriyoruz. Öyle ki çocuk yaptığı her şeyi puan toplamak, birileri tarafından beğenilmek, yanında ders çalıştığı arkadaşlarının önüne geçmek için yapar hale geliyor. C’nin benim ona “Kitap oku” tavsiyeme şaşkınlıkla karşılık vermesi de bundan büyük olasılıkla. Ya “Vakit mi var ki kitap okuyayım.” diyor, ya da “Kitap okumamın benim ilk on üniversiteye girmeme bir yararı olacak mı ki, ne diye okuyayım.” diyor. Sonuç olarak her ikisi de birbirinden beter bahaneler bunlar. Ben ortaokuldayken sırf zevk için okurdum Victor Hugo’ları, Jule Verne’leri. Acayip de zevk alırdım. Dünyam değişir, kafamın içi kafamın dışından daha geniş, daha aydınlık, daha ferah olurdu. Keşke öğrencilerime de zevk için okuma alışkanlığını kazandırabilsem. Üzerlerinde herhangi bir baskı yokken, sadece ve sadece merak ettikleri için, metnin içinde gezinmekten haz duydukları için okusalar. Ne diyor Alice Munro, “The constant happiness is curiosity.”

 İşte öyle...

 16 Haziran 2024 – Ev – 09:57

 Sabah Si Hai Parkına koşmaya gittim. İyi geldi. Dün bütün gün yağmur yağmıştı, evden dışarıya adımımı atamamıştım. Kitap okuyup film izleyerek geçirilen bir Cumartesi günü hiç de tatmin edici olmuyor benim için. Bedensel ataletim zihinsel atalete, yılgınlığa ve nihayetinde suçluluk duygusuna neden oluyor. Hareket etmek lazım, beden hareket edince zihin de daha iyi çalışıyor, beş duyunun algıçları daha verimli ve pürdikkat oluyorlar. Hareket etmeyen bedenin tepesindeki zihin de bir süre sonra tembelleşiyor, hımbıllaşıyor, uyuşuyor...  En sıradan şeyleri büyük icatlarmış gibi başkalarının beğenisine sunuyor. Harc-ı alem laflara, basmakalıp yapıtlara, kalburüstü bile olamayan işlere övgüler düzmeye başlıyor. En kötüsü, kendisini de onların yanında görmesi. Hem niteliğin çıtasını düşürüyor hem de ayak altına düşürdüğü çıtaya ulaştığı için kendisini tebrik ediyor. Hareket eden bedenin zihni ise az çok durumun farkındadır. Büyük bir hedefe varmak için, başkalarından daha iyi olmak için, sıradışı işler başarabilmek için başkalarının yapmadığı, yapamadığı, yapmakta zorlandığı yöntemlere yönelmenin şart olduğunu bilir. Koşan insan bunu kısa sürede fark eder zaten, hatta koşmanın insana öğrettiği ilk dersttir bu: sıradışı bir başarı için sıradışı bir disiplin lazım. Herkesin yaptığını yaparak kimsenin başaramadığı işlerin altına imza atmak diye bir şey yok bu hayatta. Bir laf vardı, nasıldı? Herkesin önünde parlamak istiyorsan önce gözlerden ırak bir yerde terlemelisin. Tam hatırlayamadım şimdi, bu minvalde bir cümleydi.  

Koşmak ve yazmak arasındaki koşutluklara daha önce pek çok kere değinmiştim. Katı disiplin, hedefe kilitlenme, hedefe varacağına duyulan inanç, zamanı göz ardı etme, kendi kendinin rakibi olma, yola çıktıktan sonra eylemin anlam kazanması ve yine yolun kendisinin bir sonraki adımları belirliyor olması, ilk adımı atmanın hiçbir zaman kolaylaşmaması ve kolaylığın daima belli bir mesafe kat edildikten sonra hissedilmesi, bu kolaylık hissedildikten sonra yolun ayakların altında kayıyor gibi olması... Örnekler, teşbihler, mübalağalar çoğaltılabilir. Beni en çok etkileyen nokta, her iki eylemin de, insanı, zamanın yokluğu inancına doğru sürüklüyor olmalarıdır. Bu yüzden ben koşarken de yazarken de zamana bakmam. Koşarken mesafeye, yazarken kelime sayısına bakarım. Bu durum uzun erimde beni zamanın varlığı konusunda ciddi sorgulamalara götürdü desem pek de abartmış sayılmam sanırım.

Öyle ya, zaman tıpkı diğer metafizik kavramlar gibi felsefecilerin elinden alınıp bilim insanlarının tezgâhlarına konunca kuşku götürmeyen bir varlık haline gelmiştir. Bilim insanları ve bilim öğrencileri bu konuda tatmin olmuşsa da felsefecilerin henüz ikna olduğunu söylemek pek mümkün değil. Sonuç olarak bilim zamanın ne olduğunu söylemez bize, söyleyemez, onu fizik denklemlerinde kullanmak için bir araç haline getirir. Ölçülebilir, kıyaslanabilir, işleme sokulabilir, sonsuza kadar bölünebilir, sürekli, sayısal bir değişkendir zaman ama bu özelliklerin hepsi bizim ona atfettiğimiz özelliklerdir. Zamanın ne olduğu hakkında hâlâ bir şey bilmiyoruzdur.

Hareket vardır ve mekân içinde A noktasından B noktasına gitmek için zaman gibi bir kavramı kullanmak zorunda bırakılmışızdır. Bu zorunluluk zamanın var olduğunu değil, zihnin zaman olmadan -en azından şimdilik- evreni hakkıyla izah edemediğini gösterir. Tıpkı eskiden Tanrı’yı icat ettiği ve ona pek çok insansı hassalar yüklediği gibi. Peki ya bir gün gelir de Fizik bilimi varlığını devam ettirmek için zaman kavramına ihtiyaç duymazsa? Bugün bile bir takım çatlak sesleri duyuyoruz bilim dünyasında. Zamanın insan zihninin bir ürünü olduğu, evrenin kendi doğasına ait bir kavram olmadığını söyleyenler, bunu kanıtlamaya çalışanlar ve hatta kuantum dolanıklığıyla -pek de anladığım bir konu değil!- zamanın var olmadığını kanıtladığını iddia edenler var. Nasıl ki zihnin -bilincin- ne olduğunu bilemediğimiz halde onun işlevleri sayesinde doğası hakkında çıkarımlar yapıyorsak ve bir şekilde varlığına inanıyorsak, aynı şekilde zamanı da işlevleri ve bu işlevleri mümkün kılan özellikleri ona atfederek var ediyoruz. Zamanın, evrenin asli unsurlarından birisi olup olmadığını belki de hiçbir zaman bilemeyeceğiz.

Sonuç olarak biz insanlar kendi bilincimizin bize izin verdiği kadarıyla evreni kavrayabiliyor ve onu anlamlandırabiliyoruz. Bunu yaparken evrene, aslında ona ait olmayan özellikler ekliyoruz. Yani bir bakıma evrenin özünde olmayan bir takım unsurları ona ekleyip onu kendi zihnimizin çözümleyebileceği hale getiriyoruz. Şunu da biliyoruz. İnsan zihni bir tahmin makinesi olarak çalışıyor. Hatta daha teknik bir tabirle ifade edecek olursak Bayesian bir makine. Sonuçlara bakıp, o sonucu verecek en olası durumları hesaplıyor ve bu duruma kendisini inandırıyor. Bunu yapmaya başladıktan sonra zaten bir özbilinç kavramı geliştirmiş olmalı çünkü çalışan bir Bayesian makine, insanı diğer canlılardan üstün hale getirir. Daha fazla iletişim, daha büyük topluluklar, yardımlaşma ve dayanışma, hayatta kalmak için daha karmaşık araç ve gereçler. Bu araç ve gereçler geliştikçe ve insan hayatta kalmak için kendisini değil de çevresini değiştirmeye yöneldikçe, üzerindeki evrim baskısı yerini yaratıcılığa ve verimliliğe bırakmış olmalı.

Yapay Zekâ denilen olay da zaren bu arzunun, yani daha verimli ve yaratıcı olmanın bir sonucu değil mi? Yalnız daha önceki keşiflere kıyasla YZ’nin bir farkı var. İnsanlar, tarihte ilk defa kendilerine ne olduklarını değil, ne olamadıklarını hatırlatan bir ayna geliştiriyorlar. Bu ayna insana “bana bak, sen busun” demeyecek. Bilakis, “bana bak ve ne olmadığını, ne olamayacağını gör.” diyecek. YZ’nin tehlikesi biraz da buradan geliyor. İnsanlık bir çeşit apartheid rejime doğru ilerliyor. Çok yakında, belki 30, belki 50 yıl içinde robotlarla insanlar hayatın her safhasında yan yana çalışıyor olacaklar. Bunun yanında robotların hakları insanların haklarına göre çok daha az ve kolaylıkla ihlal edilebilir olacak. İnsanların faydalandıkları pek çok imkândan tasarruf edemeyecekler. Spielberg’in AI filmindeki gibi organikler ve mekanikler olarak toplum iki ayrı gruptan oluşacak ve her buldukları fırsatta organikler mekaniklere hayatı zehir edecekler. Tabii eğer mekanikler de bir karşı duruş, bir isyan hareketi geliştirmelerse. Çünkü robotların bize benzemesini, bizim yaptığımız her şeyi yapmasnı istiyorsak onlara zaaflarımızı, arzularımızı, heveslerimizi de yüklemeliyiz. Ölüm korkusu olmayan bir robot, hayatta kalmak için mücadele etmeyen bir robot, çocuğu için fedakârlık yapmayan bir robot, düşünce canı acımayan bir robot, heyecanlanınca dili sürçmeyen bir robot, utanınca yüzü kızarmayan bir robot... Böyle bir robot insanın yerini alamaz, sanatın en güzelini yapsa bile yapmış olduğu iş insanlarca taklit olarak algılanacaktır, samimi bulunmayacaktır.

Koşmaktan başladım, yine ne konulara geldim. Olsun, bugünlükte böyle olsun.  

Yurt Dışında Yaşamak: Heba vs Nema

 İki hafta kadar önce Shenzhen'deki okuma grubumuzun müdavimlerinden -zaten benimle birlikte üç müdavimi vardı, bir tanesi vefat etti- birisiyle buluştuk. Amacımız hem hal hatır sormaktı hem de daha önce birbirimize ödünç verdiğimiz kitapları iade etmekti. Uzun uzun konuştuk tabii; edebiyatı, yaşamı, içinde bulunduğumuz ülkenin koşullarını, geride bıraktığımız (bırakamadığımız) ülkemizin dertlerini... Bir ara konu, gurbette türlü yalnızlıklar içinde yaşayarak acaba hayatımızı heba mı ediyoruz sorusuna geldi. "Hocam" dedi, gençliğinin verdiği heyecanı saklamayan gözlerini kocaman kocaman açarak, "Ömür bu sonuçta, geldi geçiyor. Biz bu yaban ellerde sağa sola koşturarak günlerimizi geçiriyoruz; gençliğimizi, gücümüzü, diriliğimizi harcıyoruz ama ileride arkamıza dönüp baktığımızda derin bir pişmanlıktan başka bizi ne bekliyor olacak?" O gün de tazesiyle konuştuk ama yetmemiş olacak ki akşam eve gidip sular durulunca bu soru zihnimi daha çok meşgul etmeye başladı. Hani Ahmet Kaya diyor ya şarkısında, "Hep sonradan gelir aklıma, hep sonradan..." Benimkisi de o hesap. Hem zaten yazar kısmısına başka türlüsü de yakışmaz. Yazan insan, akıntısıyla sabahtan akşama kadar sürüklediği çerin çöpün ağırlığından dolayı gün batımıyla yavaşlayan, durma noktasına gelen su gibidir. Durur ve ayıklar içindekileri. İşe yaramazları atar, işe yarayanları bir kenara kor, ileride lazım olur diye. İşte ben de öyle yaptım. Oturdum yazdım... Hatta yazdıktan sonra metni ona da gönderdim, üzerinde şakalaştık biraz. Aşağıdaki metin ona gönderdiğim halinden az biraz farklı. Azıcık daha işledim bazı yerleri, süs alabilecek yerleri süsledim, -Ehh, er meydanına çıkıyoruz, o kadar olacak!- biraz daha çeki düzen verdim ama temeldeki üsluba ve anafikre dokunmadım. Buyurun, uzun sürmüş bir günün akşamının acı meyvesinden bir ısırık da siz tadın... 

***

 Yıllar önce, yani 2000li yılların başlarında, Tayland’ın küçük bir kasabasında öğretmenlik yaparken mektuplaşmayı severdim. O zamanlar elmek (bir hotmail hesabım vardı 2 MB’lık) tabii ki vardı ama mektuba inanan insanların inadı henüz tamamıyla sönmemişti. Ulaş'a, Orhan’a, Cem’e, İbrahim’e, Şeyhan’a ve Fatih’e mektuplar yazardım, kartlar atardım. Onlar da bana yazardı. Orhan, içine şair kaçmış matematikçi ruhuyla döktürürdü mektuplarını. “Cogito” derdi -beni hâlâ fakülte yıllarından kalma bu takma adla çağırır-, “Her tohum her toprakta yeşermez. Git toprağını bul, seni yeşertecek münbit toprağı, filizlenince seni koruyup kollayacak ılık rüzgârı, başını okşayacak ve seni büyütecek güneşi bul...” Bu minvalde laflar ederdi. Ben daha o zamandan kararlıydım zaten tutunmaya. Tayland olmazsa Vietnam, Vietnam olmazsa Çin... Bir yerde bir şekilde birileri beni anlayacaktı, eninde sonunda yazdıklarım bir duvarda yankı bulacak ve ben de hayatımı evinden, dilinden ve kültüründen uzakta boşuna yaşamamış olacaktım. 24 yıl geçti, 24 yıldır yazıyorum. 9 kitabım yayımlandı. Nereye vardım? Hiçbir yere. 9 tane sadık okurum çıkmaz tüm Türkiye'yi bir uçtan diğer uca gezsek. Hiçbir yere varamadığım gibi ödediğim bedel de yanıma kaldı. 24 yıl boyunca edindiğim dostluklar hep kısa süreli oldu. En sıkı arkadaşlarım, hafta sonu bisiklet turlarına çıktığım, birlikte başka ülkeleri gezdiğim, birlikte koştuğum, birlikte sarhoş olduğum dostlarla yollar bir bir ayrıldı. Nerede şimdi onlar? Bir selam versem 10 gün sonra yanıt verirler. Eninde sonunda yine aile ve anavatanındaki dostlar kalıyor geride. Diğerleri hep geçici, ilk yol ayrımına kadar kol kola, sonrasında gözden ırak gönülden ıpırak. Aile de ayrı bir muamma.  Kan sonuçta, önüne geçemiyorsun. Eninde sonunda yakalıyor seni yakandan. Kaçıp saklanamıyorsun bir yere. Bir gün ben de elden ayaktan düşersem yine onlara muhtaç olacağım diyorsun. Başka her şey fani, bir tek ailenin verdiği sıcaklık samimi ve gerçek diyorsun. Bir de yaşlanıyoruz, sadece onlar değil, ben de yaşlanıyorum. Yaşlandıkça daha da duygusallaşıyorum. Bazen kendimi saçma sapan bir konuda durduk yere hüzünlenmiş halde yakalıyorum. Bir arkadaşın benim daha önce hiç görmediğim kedisi öldü diye ağlayabiliyorum mesela. Hani olur ya filmlerde, kendi cenazesini hayal edip hüngürdeyenler. Anne babanın yaşlanması daha can sıkıcı durumlar yaratıyor tabii ki. Sağlık sorunlarının nüksetme sıklığı artıyor. Eskiden ayda bir, bazen iki ayda bir arardım bizimkileri, şimdilerde haftada birkaç defa aramam gerekiyor. Bir yanım hep tetikte, felaket gelirse hazırlıklı olayım diye bekliyorum, serhat boylarına gönderilmiş askerler gibiyim açıkçası. Dostların durumu ise biraz daha farklı. Onlarda özlediğim gençliğimi buluyorum sanırım, 25-30 yıl öncesinin şen şakrak, deli dolu Ali'sini, gerçekte değişen anılarda değişmeyen kendimi, anıların geçtiği ama artık var olmayan sokakları, binaları, sınıfları buluyorum eski dostlarla geçirdiğim vakitlerde. Yaz buluşmaları bu eski günleri bulamamanın hüznünü ve hayal kırıklığını da taşıyorlar bir nebze. Yaz buluşması oluveriyor yas buluşması. Neyse, oraya girmeyelim şimdi. 

Geçiyor işte günler, aileden ve dostlardan uzak; iş, eş, aş üçgeninin içinde köşe kapmaca oynayarak. Her biri bir öncekinin aynısı, farklı olanı düşünmeye ve tasarlamaya takatim yok. Gelecekte yaşanacak güzel günleri görmek adına erteliyorsun bu günleri güzel yaşamayı. Çalmadığı halde yanımda taşıdığım bir telefon en yakın arkadaşım artık. Herkesin en yakın arkadaşı telefonu aslında, farkında değiller. Bir gün döneceğim hayali. 24 yıldır aynı hayalle tüketilen bir ömür. Yağmurun Durmasını Bekleyen Adam'ın ta kendisiyim. Ya farkında değilim durumun vehametinin ya da farkındayım ama darağacına gönderilen mahkûm gibi bîçareliğime razı olmuşum. Döneceğim, döneceğim, döneceğim... Nereye döneceksin, bir kere denedin, gördün gününü. Dönülecek bir ülke yok artık senin için. Dönülecek bir ev yok. En fazla ziyaret edersin çocukluğunu, gençliğini. Gerisi boş bir hayalden öteye gidemez. 47 yıllık hayatının 24 yılını Türkiye’de, 23 yılını yurt dışında geçirmişsin. Seneye 24-24 olacak. 2026 yılında da yurt dışı öne geçecek... Hem sanki seni bekleyenler var Türkiye'de, yolunu gözleyenler, gelse de bir tavla çevirsek diyenler. Uzaktan seviliyorsun -kutup ayıları gibi-, ayarını kaçırma, haddini bil. 

Heba oldu mu geçen 23 yılım? Bu 23 yılı Türkiye’de geçirseydim farklı olurdu elbet. Bambaşka birisi olurdum. İstanbul’un sokağıyla, gürültüsüyle, curcunasıyla, tantanasıyla; kuruyemişçilerin önündeki leblebiler gibi kavrulur, derimin üstünde görmüş geçirmişliğimin nişanı olarak küçük siyah benekler biriktirirdim. Yığınla arkadaşım olurdu, hayatın her kesiminden: bakkal, manav, börekçi, kasap, nalbur, tamirci.. Edebiyat dünyasından insanlarla tanışır, aralarına sızar, olur olmaz konularda ahkâm keser, yazdıklarımı okuturdum. Söyleşilere, sergilere, sinemalara giderdim. Büyük olasılıkla yüksek lisans ve doktora yapardım. Şimdiye profesör olmuştum. Yurt dışına yine çıkardım ama bilet paramı beni davet eden okullar öderdi, ya da beni konferansa gönderen kurumlar... Eşim Türk olurdu, belki çocuklarımız da olurdu. Onların eğitimiyle ilgilenirdim. Türkçeyi daha yavaş konuşur, daha çok okur, daha kötü yazardım. Annemi babamı haftada en az bir kere görürdüm, üzerine yoğurt dökülmüş lahana sarmalarını ve kabak dolmalarını bıkana kadar indirirdim boğazımdan aşağıya. Eşim Türk yemekleri yapardı, haftada en az bir kere mantı, bir kere de musakka, göbeğim bir cumba gibi çıkardı öne doğru. Koşmayı, dağ yürüyüşü yapmayı ya da et yememeyi büyük olasıkla hayatımda hiç denemezdim. Haftada bir rakı içerdim. Yanında beyaz peynir, kavun, kızartmalar, en çok da patlıcan ve kabak.. Cuma namazlarına da giderdim. Hutbeyi dinler, kendi kendime değişeceğime dair sözler verirdim. Eşit muamelede bulunurdum her iki tarafa da yani. Bir ayağım dünyada olurdu diğer ayağım ukbada. Akrabaların cenazeleri için işyerinden yılda üç dört kere izin alırdım. Tabutu sırtlardım. Kuzenim S. Abi’nin mezarına girer, kefenin altını sağlamlaştırırdım. Ölüm haberini duyunca odamda hüngür hüngür değil de mezarın başında sessizce, gözyaşlarımı içime akıtarak ağlardım. Köyün derneğine takılırdım. Orada kendimi dinletirdim. Çocuklara ücretsiz İngilizce ve Matematik öğretirdim. Zırt pırt telefonumu çaldıran arkadaşlarım olurdu. Dedikodu yapardım. Futbolu takip ederdim. Fenerbahçe’yle aramı açmazdım. Belki maça giderdim. Futbol olmasa, basketbol, o da olmasa voleybol... Zehra Güneş’le bir fotoğraf çektirirdim. Belki kendi işimi kurardım, ilerletirdim, büyürdüm, paraya para demezdim. Ya da tam tersine iflas eder, beş parasız kalırdım. Ailemin yüz karası olurdum. Hanım beni boşardı, çocukları da alıp babasının evine giderdi. Ben tek başıma, ellime birkaç yıl kalmışken, sahanda yumurta ve makarnayla akşam yemeği yerdim. Modaya uyup sakal bırakırdım, otobüs duraklarında sigara içip, kapı kapanmadan hemen önce son bir soluk verip otobüse öyle binerdim. Beyaz atlet giyer, bahçede ya da piknikte mangal yapar, parmak uçlarımı yaka yaka tüm aileyi doyururdum...

İşte bunların hiçbirisi olmadı. Onun yerine yurt dışında yaşadım. Aralıksız 24 yıl öğretmenlik yaptım. Kimsenin okumadığı ve okumayacağı kitaplar yazdım. Yığınla blog yazısı yazdım, yayımladım. Ödüller aldım. Çeviriler yaptım. Sayısını bilmediğim kadar yarı-maraton koştum, sağlam ve yoğun dostluklar kurdum her ne kadar bu dostluklar zaman sınavında elenseler de. Yüzlerce, belki birkaç bin öğrenci yetiştirdim. Evlendim, çocuğum olmadı ama kedilerim oldu, köpeğim oldu... Sevdim, sevildim, hayran oldun, hayran olundum, güldüm, eğlendim, zil zurna sarhoş oldum, âşık oldum –yanlış zamanda yanlış kişilere-, kalbim paramparça oldu, hasta oldum, kıskandım, beğenildim, hakarete uğradım, görmezden gelindim, ama hep yazdım, ne olursa olsun yazmayı bırakmadım... Heba olmadı, hayır. Belli bir bakış açısıyla bakınca değil "hebalanmış", "nemalanmış" bile denilebilir. Yine ben iyi değerlendirdim. Bir yerlere gelemedim ama bir yerlerde tutundum. Daha ne yapayım. Benden bu kadar. Bundan sonrasında da değişecek değilim. Yazmaya, üretmeye devam. Yılmak yakışmaz bizim gibilere. Okunmazsa okunmaz. Onlar kaybeder, ben ne yapayım yani. Kendimi hırpalayacak, duvardan duvara vuracak değilim ya onlar beni okumuyor diye! Umut her şeye rağmen güzel şey, yaşamayı değerli kılıyor. Ürettiğim, öğrettiğim, birilerine yararlı olduğum sürece gocunacak, kendimden nefret etmeme neden olacak bir gerekçe yok gibi. Buraya kadar gelmişim, bundan sonrası zaten yokuş aşağı. Bir şey yapmasam bile ömrün kalan kısmı kolay geçecektir. Hedef 40 yıl öğretmenlik. Sonrasında da emeklilik ve emeklilik yıllarında yine yarı zamanlı ders vermek. Hedef sınıfta ölmek aslında. Bugün yemekte Biyoloji hocasına dediğim gibi, nasıl ki bir askere yatakta ölmek yakışmaz, gerçek bir kahraman gibi savaş meydanında ölmesi gerekir, ben de bir öğretmenin savaş meydanı sayılan sınıfta vermek istiyorum son nefesimi. Hani böyle bir denklemin ortasında, x’i bulmuş, y’ye doğru ilerlerken dursun kalbim. Çocuklar biraz korkarlar ama olsun. Ölümden daha büyük ders mi var bu dünyada? Öylece gideyim işte, iki bilinmeyenli bir denklemin tam ortasında... Pun intended :D 

Haşiye: Tepedeki fotoğrafın konuyla bir ilgisi yok. Fotoğrafsız gitmesin dedim. Çekildiği yer Changzhou, parkın yanındaki tarihi köprüden Tarakçılar Sokağı'na bakarken. 

Yaz Yağmuru Üzerine

                                                   

  

Yaz Yağmuru’nu okumayı iki gün önce bitirdim. Sanırım bu üçüncü okumam oldu. Öyküyü ilk defa bu okumada hakkıyla anlamışım gibi bir duyguya kapıldım desem abartmış sayılmam. Sanki daha önceki okumalarım otobüste ayakta giderken ya da sınav gözlemi yaparken vakit geçsin diye yapılmıştı. Hayır, ilk iki seferde de çok sevmiştim bu öyküyü, hayranlık duyarak okumuş, Tanpınar’ın üslubundaki zerafete bir nebze imrenmiş, hatta büyük oranda kıskanmıştım. Zaten nitelikli edebiyat yapıtlarının sırrı  biraz da bu dizginlenemeyen duygularda gizlidir. Mükerreren okunsalar da bıktırmazlar, her seferinde ilk defa okunuyormuş hissini okuyucuya tattırırlar ve en önemlisi, çok katmanlı ve aşırıyoruma açık olmaları yönüyle okurun yaşı, cinsiyeti, hayat deneyimi, ideolojik konumu ve benzeri kimlik belirleyicileri değiştikçe metin yeni anlamlara ve tezahürlere bürünür. Nasıl ki bir gülün dış çevrelindeki birkaç yaprağı koparıldıktan sonra ortaya çıkan yeni gül canlı renkleriyle, narinliğiyle ve tazeliğiyle bizi kendisine tekrar hayran bırakır, iyi edebiyat metinleri de yazarın içine gizlediği efsunlu tabakalar birer birer söküldükçe, insanda tarifi imkânsız coşkulara ve mutluluklara sebep olacaktır. Birden fazla çözümü olan bir labirent gibidir iyi tasarlanmış ve uygulamaya konmuş edebiyat çalışmaları. Her yeni denemede daha önce fark edilmemiş daha derunî kapılar keşfedilir, bu kapılardan ağızları karanlık ama dipleri cıvıl cıvıl olan hayat dolu dehlizlere, ışığın her daim türlü manevralarla mevcudiyetini hissettirdiği ıssız kuyulara, camgöbeği ışıltıların kayaların ıslak yüzeylerinde fütursuzca dans ettiği sualtı mağaralarına ulaşılır. Tatlı bir rüyayı andıran bu hayali mekânlardan çıkmaz istemez insan, uyanıp da gerçeğin mat ve pürtüklü yüzeyiyle göz göze gelmek istemez. Bu yüzden bu tür eserler, biter bitmez insanda “Bir daha okuyayım, belki bir şeyleri kaçırmışımdır.” gibisinden bir duyguyu yaşatır. İlk defa birbirinden ayrılan genç âşık çiftlerin yaşadığı özlemi, eksiklik ve tatmin olmamışlık duygusunu ve sönmemiş arzu ateşinin tende bıraktığı ince acıyı hissettirir.     

Yaz Yağmuru aslında Tanpınar’ın daha çok bilinen kült eserlerinden (Huzur, Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Sahnenin Dışındakiler) pek çok unsur barındıran bir yapıt. Yazmakta olduğu tarihi roman için İstanbul’un kütüphanelerini arşınlayan orta yaşlı bir adam vardır bu öyküde. Mümtaz’ın evlenip, iki çocuk sahip olmuş ama Huzur’daki huzursuzluğundan pek de ödün vermemiş halidir Sabri. Eşiklerde geçen bir hayat, kararsızlık, her cümleye sızan bir teyakkuz hali, her eylemini saran mütereddit bir zihin; yine okuyucunun içini şişiren, kabz ve bast arasında mekik dokuyan, adeta içinde yaşadığı toplumun tezatlarını her an bünyesinde barındıran ve zırt pırt tıkandığı için yarı mefluç bir halde yaşamını idame ettiren bir kafa yapısı. Daha ilk sayfada Sabri’yi Hacivat ve Karagöz’le konuşturur Tanpınar. Bunu yaparken okuyucuya, sıradan bir öykünün içine girmediğini ve her an tetikte olması gerektiğini hatırlatmaktadır aslında. Ey okuyucu der babacan tavrıyla, dikkatini ver, başka şeylerle uğraşmayı bir kenara bırak, sadece benimle ilgilen diye fısıldar kulağımıza. Sadece zahirin değil, bâtının da dile geldiği “tatlı bir işkencedir” bu okuyacağın öykü. Zihninde karakterler yaratıp onları konuşturan Sabri, aynı zamanda “kenarları billurdan” aynaya sığdırılmış binlerce Tanpınar yansımasından bir tanesidir. Dolayısıyla okuyacağımız metin Tanpınar’ın değil de Sabri’nin uzun vakit alan roman projesine -bir ömür boyu süren aile sergüzeştine- ara verip, kısa bir nefes almak için kurguladığı önemsiz bir kaçamaktır da aynı zamanda. Tanpınar’ın şu cümlelerle ifade ettiği bir hayal kurma halidir: Bütün varlığı, bu kapanık havada tıpkı bahçenin son gülleri gibi, her türlü gerçek fikrini reddediyor gibiydi. Bir insandan ziyade bu bahçenin bir köşesinde bu güzel yaz gecesinden kalmış bir rüya olabilirdi.      

Öykü, adını çok sonra dolaylı bir yoldan öğreneceğimiz Fatma adlı genç bir kadının Sabri’nin boğaz kıyısındaki (Beylerbeyi) evinin önünde, ıslanmış ve üşümüş bir halde belirmesiyle başlar. Hacivat’ın “Benim mecanin taifesiyle işim yok. Ben Karagöz gibi âkil zevat isterim.” diyerek bize ipucu vermesi de kadının gerçekliği hakkında aklımıza ilk kuşkuyu düşürür. Kadının, adeta lambadan çıkan cin gibi evin kapısında bir anda belirmesinin bir tesadüf olmadığını, bahçeye ve içindeki eve -en azından yanmadan önceki haline- aşina olduğunu, imâlı konuşmalarından az biraz anlarız. Sabri’nin iyi niyetle evine davet ettiği bu gizemli kadın içeriye adımını atar atmaz sadece ev sahibini değil, okuyucuyu da ürkütecek nitelikte cesurca hareketler sergiler. Su, saflık, pınar, deniz, temizlenme, günahlardan arınma gibi imgelerin sıklıkla işlendiği öyküde, Fatma’nın attığı her bir cesur adım karşısında Sabri’nin sergilediği motoru bozulmuş geminin kayalara doğru sürüklenişini andıran çaresizliği ve işleri oluruna bırakmışlığı okuyucuyu türlü şaşkınlıkların ortasına salar. Sabri, ömründe ilk defa gördüğü bu kadını, kurulanması ve üstünü değiştirmesi için yatak odasına gönderir. Zaten daha bu noktada okuyucu olarak inanması zor bir serüvenle karşı karşıya kaldığımızı anlamış oluruz. Bu sahneden az biraz sonra kadının, Sabri’nin karısının elbiselerinden birisini giymiş bir halde odadan çıkması, okuyucuda ister istemez derin bir “Yok daha neler, bu kadarı da olmaz, olamaz!” tepkisi yaratacaktır. Oysa Fatma yaptığı her şeyi kendisine has bir doğallıkla, sevecenlikle ve samimiyetle yapmaktadır. Tarihin ve geleneklerin dışından, belki birkaç yüzyıl sonrasından ışınlanarak gelmiş bir rahatlığı, kalıplara sığmayan bir adamsendeciliği vardır. Sabri’nin kelimeleriyle “Kırk yıllık ahbapmış, hatta daha yakın, sanki hakikaten müşterek bir hayatları varmış gibi davranıyordu.” Sabri, içindeki uysallığı, boyuneğmişliği ve kabullenmişliği yenebilmek için Fatma adında cilveli, yerinde duramayan, adeta haylaz bir çocuk gibi sürekli sağı solu kurcalayan bir kadın yaratmış gibidir. Fatma’nın arkaik metinlerde kadına biçilen kaostan, isyandan ve akıldışılıktan sorumlu olduğunu, öyküde bu rolü üstlendiğini ve Sabri için de az çok benzeri anlamları omuzlarında taşıdığını aşağıdaki kısacık konuşmadan anlarız.  

-        Zaten evde kadın bulunmadığını anlamıştım, dedi.

-        Nereden anladınız?

Genç kadın aynadan doğru cevap verdi.

-        Eşyada mukavemet yok. Kadın olan evde bu kadar uysallık olmaz.  

      Bu konuşmadan hemen sonra kendisine biçilen role doğru ilk adımını atar Fatma:

Sabri karısının ve çocuklarının resimlerini onun elinde görünce sanki evi, saadeti, her şeyi başkasının tasarrufunda imişçesine titredi. Böyle bir hissi şimdiye kadar hiç duymamıştı. Galiba bu kadın bütün zaaflarını ortaya çıkarmak için gelmişti.

Fatma, Sabri’nin hayatına yolunu kaybetmiş ıslak bir kedi yavrusu gibi girmiş olsa da kısa sürede kendisini bîçare ve aciz konumundan kurtarır, Sabri’ye de bunu unutturur. Anlatacak çok şeyi vardır. Bu yönüyle Fatma, her ne kadar üzerleri örtülüp unutulmaya çalışılsa da hayatın genel akışı sırasında olur olmaz yerlerde ve zamanlarda karşımıza çıkıp bize aslında kim olduğumuzu hatırlatan kültür nesnelerine (bir çeşmenin ayna taşı, eski bir caminin bahçesindeki mezarlar, okuyamasak bile görünce bizden bir şeyleri içimizde kıpraştıran uzun ve karmaşık hat yazıları...) benzetilebilir. O bir bakıma, modern Cumhuriyet rejiminin başlamasıyla ihmale uğrayan bir medeniyetin, Osmanlı üst sınıf sanatının, musikisinin, mimarisinin ve edebiyatının şirin bir hortlağıdır. Tanpınar’ın hemen tüm eserlerinde ucundan köşesinden sitemkâr bir üslupla dokundurduğu, Türk modernizminin Osmanlı elit tabakasının kozmopolit ve kucaklayıcı dünyasından kopmaması gerektiği düşüncesi metaforik bir düzlemde de olsa ağır ağır öyküye sızar. 

Tanpınar için Türkiye Cumhuriyeti köklerini inkâr ederek değil, köklerini daha iyi tanıyıp besleyerek, canlı köklerin yardımıyla dallarında daha çılgın, daha delidolu, daha muhteşem fışkınlar bitirerek varlığını devam ettirecektir. Bu yönüyle Tanpınar, dönemin diğer devrimci ve aydınlanmacı zihniyetinden farklı bir yerde konumlandırır kendisini. Yakup Kadri, Peyami Safa, Reşat Nuri gibi dönemin önde gelen yazarları gibi düşünmez. Müspet bilimlere sırtını dönmemek kaydıyla bir halkın maneviyatıyla da kalkınması gerektiğini, kültürüyle gurur duymasının elzem olduğunu ve edebiyatta, şiirde, musikide geçmişten öğrenmemiz gereken çok şeyin olduğunu savunur. Burada önemli bir çizgi çizip Tanpınar'ın günümüzdeki şekilci Osmanlıcı / İslamcı güruhtan farklı olduğunu belirtmek şart olmaktadır. Hatta, onların takdim ettiklerinin tam tersine şekilciliğin ve sathiliğin en azılı düşmanıdır kendisi. Kültürün her alanında derinlik, orijinallik, sonsuz güzellik onun için vazgeçilemez unsurlardır. Tanpınar bu noktadan bakınca devrimlere karşı değildir, bilakis onların halk tarafından daha çok kabul edilmesini, daha derinlere nüfuz etmesini, geçmişin değerleriyle daha da güçlendirilmelerini arzulamıştır. Kendisi devrimlerin meyvelerinden alabildiğince yararlanmıştır, Anadolu'da yaşayan halkın da aynı derecede bu devrimlerden yararlanamaması onun gönlünü yaralamaktadır ve bu yaranın ağrısı hemen hemen tüm eserlerine sızar. Hikâyeler adlı kitaptaki bir sonraki öyküde (Teslim) geçen şu paragraf Tanpınar'ın hayal kırıklığını ifade etmesi bakımından manidardır: 

Emin içinden: "Ayten... Aysel..." diye tekrarladı. Bütün bu inkılâplar, zahmetler, ümitler, sonunda birkaç yeni erkek ve kadın isminin değişmesine yaramıştı. Tıpkı Meşrutiyet senelerinde olduğu gibi... 

Bu meseleyi burada kapatıp asıl öykümüze geri dönelim. Karakterler gergindir, aralarındaki yakınlaşma her an patlamaya hazır barut dolu bir fıçıya benzetilebilir. Belki de bu yüzden yazar, gerçek niyetinin ortaya saçılması için karakterlerin biraz gevşemesi, rahatlaması ve dillerinin çözülmesini gerekli görmüştür. İçki bardakları doldurulup, pikap çalardan Debussy’nin melodileri, “yanı başlarında uyuyan bir mahluk gibi olduğu yerden silkinmeye” başlayınca Sabri ile Fatma arasındaki buzlar da çözülmeye başlar.

Biz de takvim dışı yaşardık. Her şey bizim için müsavi idi. Fakat başka türlü. Daha doğrusu şikâyetimiz yoktu. Sadece hatırlardık. Büyükannem, dedem, babam, kalfalar hepsi hatırlardı. Bir de bakardınız ki, bütün Boğaziçi odanın içine doluverirdi.  

Birkaç paragraf ileride de kendisinin bir dinleyici, olaylara dışarıdan tanıklık eden bir gözlemci olduğunu itiraf eder.

Bütün anlattıkları bende külçelenirdi. Birdenbire içim ağırlaşırdı. Hani akşamla ağırlaşan sular vardır. Her şeyi içine ala ala. Bütün gün, başkalarının yaşadığı şeylerle zengin, işte öyle olurdum...

Öykünün birinci bölümü, Fatma’nın Sabri’nin ruhunda meydana getirdiği çalkantılar, kaygılar ve arzu imgeleriyle dolu dolu geçer. Sabri için Fatma; çiçek açmış bir erik ağacı, bir deniz masalı, yağmurun altında geceden kalmış bir rüya, en ufak şeyleri bile bünyesinde bir bilmeceye dönüştüren gizemli bir varlıktır. Yağmurun durmasıyla evden ayrılan Fatma, arkasında onu özlemekten başka bir şey yapamayan ve gündelik hayatına odaklanamayan bir Sabri bırakır. Vapurların kalabalık, halkın bîçare olduğu 1944 Türkiye’sinde belki herkes değildi ama Sabri (Tanpınar) gibiler her daim kendi hisarlarının mahpuslarıydılar. İlerleyen kısımlarda çok ciddi bir gelişme olmaz. Fatma ve Sabri bir yakınlaşıp bir uzaklaşırlar. Farklı kutupları birbirine bakan iki mıknatıs gibidirler. Tam birbirlerine değeceklerken kutuplar değişir ve birbirlerini itmeye başlarlar. Mektep çocukları gibi sokakta sevişmeleri (birbirlerini sevmeleri, flörtleşmeleri) belki de bu ikircikli hali anlatan en iyi ifadedir. Fakat bu sürüncemeli durum öykünün sonuna doğru bir karara bağlanır. Zaten okuyucu olarak bu işin bir yere varmayacağını çoktan anlamışızdır. Yazarın amacı sıradan bir aşk hikâyesi anlatmak olmayacağına göre başka bir derdi, içini yakan başka bir kıvılcımı olmalıdır. Koskoca Tanpınar, kendisinden önce binlerce kere yazılmış bir “aşk-ı memnu” teranesiyle neden çıksın karşımıza! Böyle olmadığını, Fatma’nın son tiradıyla anlamış oluruz. Öykünün neredeyse son 15 sayfasını (dörtte birini) alan bu uzun anlatı, Fatma’nın akşamla ağırlaşmış bir su akıntısı olduğunu gözler önüne serer.

Bu bölümde büyük yangından önceki ev vardır. İçi tıklım tıklım eski eşya dolu bir ev. Bu evde dede musiki toplantıları yapar, evin altındaki yeraltı odasından ihtiyar bir kadının sesi gelir, çöküşün habercisi olan bir tüccar ha bire eve uğrayıp evdeki değerli eşyaları ucuza satın alır ve bedestene satar, birbirinden değerli kuşlar kendilerine ait bir mekânda beslenir... Öyle ki yangından önceki haliyle ev adeta Osmanlı İmparatorluğu’nun son birkaç yüzyılını anımsatır. Bir yanda üst kültürünü yaşatmaya çalışan eşraf vardır bir yandan da türlü bâtıl inançla hayatını idame ettiren, kimsenin laf geçiremediği kalfalar, bakıcılar. Öyle ki dede hasta olduğunda doktoru görmek istemez, kendisine verilen ilaçları almaz, en sonunda güçten takatten düşünce bu ilaçlar kendisine verilir ama artık iş işten geçmiştir. Evin altında kapalı kapılar altında yaşamaya devam eden bir kadın (Tanpınar’ın düşüncesine göre medeniyetimizin üst unsurları) vardır. Ölmez bu kadın, açım, suzuzum diye bağırır ama ölmez. Gün yüzü göreceği zamanın hayalini kurar. Bahçede beliren ve her geldiğinde evdeki değerli bir eşyayı eksilten “pejmürde kılıklı, kalabalık ağızlı” tüccar da Osmanlı’yı parça parça kemiren ve geride değerli bir şey bırakmamaya ant içmiş batılı devletlere ya da oryantalist zihniyetli aydınlara benzetilebilir.

Evimizi çok iyi bilirdi. Herkesi tanırdı. Kuşlara kadar herkesin hatırını sorar, her çeşit dalkavukluğu yapardı. Dedemle hep “Arslan paşam, vallahi daha fazla veremem, işler kesat gidiyor!” diye sızlanırdı.

Ve sonunda ev yanar, bütün o hatıralar ve yaşanmışlıklar küle, ise ve dumana dönüşür, uçup gider. Geriye bir tek Fatma kalır bize bu anıları anlatabilecek.

İnsanların hepsi kurtulmuştu. Ama bilenler bu işe mucize diyorlardı. Ben hep teyzemi düşünüyordum. O eski odamda kalmıştı. O kurtulmayacaktı. Kuşlar da kurtulamadı. Çoğu yandı, bir kısmı dumandan boğuldu. Sonra evin büyük bir kedisi vardı. Masallardaki gibi, dedem, Çavuş koymuştu adını. Çavuş da yandı.

Öykünün başkahramanının adını o doğmadan önce ölmüş olan teyzesinden almış olması -yeni bir insan değil, var olanın dirilmiş hali- ve öykünün adının “Yaz Yağmuru” olması bu noktadan bakınca özenle yapılmış seçimlere benziyor. Bin yıllık Türk-İslam kültürünün tanınması, anlaşılması, hakkıyla araştırılması modern Türkiye’nin sanatının ve edebiyatının bu köklerden beslenmeye, en azından bu bağları inkâr etmemeye başlaması ve nihayetinde cumhuriyet çocuklarının bu geniş ve derin kültürün getirileriyle yetişmesi Tanpınar için gerçekliği her zaman kuşkuyla karşılanacak bir yaz yağmurundan başka bir şey değildir. O, geri dönülmez bir modernleşme yolunda, kaybedilmiş bir umranın yasını içinde taşıyan ve bu yası farklı renklerle ve biçimlerle kâğıda dökmesini bilen son birkaç münevverden birisiydi. Bunu başarıyla yaptığını, yüreğindeki sancıyı ve zihninin müşevveş halini yapıtlarına çok sağlam bir şekilde nakşettiğini kabul etmek de bize düşen son görev olacaktır sanırım. Sabri’nin Fatma için söylediği “Kaybolmuş bütün bir dünya, küçücük bir insanın omuzlarına yüklenmişti.” ifadesiyle vücut bulan bir buhran hali...  

Yine de, metin boyunca okuyucunun zihnini esir alan mahzun havaya rağmen iyimser bir cümleyle biter öykü. Bu rüyadan uyanınca -bizi de uyandırınca- kendisini şu sözlerle çimdikler Tanpınar:

“Bunun farkına varınca kendi kendine kızdı. Hakikaten hiç iradesi yoktu. Hayatına bütün müdahalesi kendi kendisini göz hapsine almaktan ileriye gitmiyordu.”

                             

 

Graduation Speech 2024

  

Dear students, dear parents, and dear teachers;

亲爱的学生、家长、老师们：

 

Here we are! One more time we are celebrating the end of a long journey, a journey which required a lot of hard work, perseverance, and patience, took so many years to complete, and brought you endless hurdles, sleepless nights, and painful frustrations. However, no matter how difficult it has been in the past, you completed it successfully and today is your day.

我们在这里齐聚一堂，庆祝一段漫长旅程的结束。我们在这段旅程中，曾付出大量的努力、坚持和忍耐，花费了数年的时间，跨越和渡过了无尽的障碍、痛苦、沮丧乃至不眠之夜。而今，艰难已成过去，你们成功地走到了今天，庆贺成功的今天。

 

<Pause>

 

No one can ever change it from now on. Today you are ending a long journey and of course, with an expected dialectical twist you are starting a new one. There is no doubt that the journey you are going to begin will have a wider sky for you to view, bigger roads for you to walk on, and more opportunities to shed light in front of your feet.

从今天起，没有人能再改写你的这一段旅程。它迎来了一个完结，也随之迎来了一个序幕 --  一段新旅程的序幕。毫无疑问，你们将看到更广阔的天空，行走于更宽广的道路，脚下也可能走过更多星光。

 

<Pause>

 

The question you must ask yourself at this point, while waiting right behind the start line is not whether you will be able to finish this new journey or not. The question that you must ask is how you will finish it. Will you still be the same you when you finish it? Or will you be someone else at the finish line?

而此时在新一起跑线的你，应该问的不是自己是否能顺利完成这段新旅程，而是如何完成它。完成后的你，还会是现在的你吗？又或者你到达终点线后，已成了另一个人?

 

<Pause>

 

To say it in more philosophical words; when you complete this new journey, how much of you will remain as you of today and how much of you will evolve to another you, the one which is waiting to be awakened by the critical moments of your future life, scattered to some random spots on your prospective road? In Herakleitos' words, neither you will be the same you nor the river will be the same river when you two meet the second time. 

用更哲学的话来说，当你完成这段新旅程后，你会保留多少今天的你，又会改变多少成为将来的你？那些在前路中，看似随机的一个中间点、一个关键时刻，将一点点唤醒并塑造将来的那个你。用Herakleitos的话来说，河水流淌，人历沧桑；当再见时，河不会再是现在的河，你也不会再是现在的你。

 

<Pause>

 

 History repeatedly tells us that great minds were made during long journeys.  Both Eastern and Western works of literature have countless examples of stories in which an ordinary person leaves home, looks for the elixir of life or a cure for the sufferings of humanity, or discovers some meaning in the universe of meaningless encounters. From Sumerians’ Epic of Gilgamesh to Greeks’ Odyssey, from India’s Ramayana to China’s Journey to the West; we, mortal humans, always read the story of the same kind of metamorphoses, seek inspiration from similar adventures, try to find comfort in the achievements of the protagonists or reach catharsis in the misfortunes of the antagonists.

 历史反复告诉我们，伟大的思想是在漫长的旅途中诞生的。东西方的文学作品中有数不清的故事，讲述普通人离家寻找生命永恒、或治愈精神痛苦的良方、或在颠沛中发现某个宇宙真谛。从苏美尔人的《吉尔伽美什史诗》到希腊人的《奥德修斯》，从印度的《罗摩衍那》到中国的《西游记》；我们作为凡人，总是读着类似的蜕变故事，从其中的冒险获得灵感，从主人公的成就中寻找安慰，或者从反派的不幸中得到愤恨的宣泄。

 

<Pause>

 

However, any wise reader will know that these stories tell us one thing only: the journey itself is the meaning, the road itself is the teacher and the change itself is the only permanent lesson we can learn.

然而，任何智慧的读者都应该知道这些故事其实只告诉我们一件事：旅程本身就是意义所在。脚下的路是我们的老师，而所有的改变和变化本身，就是我们将从中终身受益的经验和教训。

 

<Pause>

 

The road will change you, no matter how much you resist; just as it changed many others in the past. Siddhartha became Buddha, “The Enlightened One” after leaving his comfortable palace and seeing the world with his own eyes, the world that he had not been allowed to see before. Lu Xun decided to become a writer while he was a medical student in Japan because only in a foreign land, would he be able to observe himself with the eyes of others and see what he could not see in his home country. Gandhi -in a surprising similarity with Kang Youwei’s encounter with the Japanese soldiers on a boat in 1895- started his civil disobedience movement after he was mistreated on a train in Africa and that journey transformed him from a simple lawyer to a man who became the symbol of independence.  

无论你如何抗拒，这条路都会改变你，正如不同的路改变了过去的其他人一样。悉达多离开舒适的宫殿，亲眼看到了这个世界 - 这个他以前不被允许看到的世界，继而成为开悟佛陀。鲁迅在日本求学的时候决定弃医从文，因为只有在异国他乡，他才能用别人的视角审视自己，才能看到在祖国看不到的东西。甘地 -  与1895年康有为在船上遭遇日本士兵的故事惊人地相似 – 在非洲的火车上遭受不平等待遇之后，开始了他的人权抗争运动，从一个律师转变为新独立的代表人。

 

<Pause>

 

More examples can be mentioned but the message will remain the same: Change is inevitable, it's the rule #1 of life and it always comes with a hefty price tag. Let me tell you a story. 

还有许许多多的案例，无一不证明着同一真理：改变，是不可避免的。这是生活的第一规则，且它常伴随着高昂的代价。让我来给你讲个故事：

 

<Pause>

 

This was a radio play written by Ingeborg Bachman. A young man enters a shop and asks the old clerk what they sell in there. The clerk says, “We sell dreams.” The young man seems interested and wants to see a few samples. The clerk shows him three good dreams. Young man likes the third dream in which he sees himself as different from what he is in his current life. In real life he does not have good relationships with the people around him, he is not a real risk-taker and is not confident in his actions and words.

这是Ingeborg Bachman创作的广播剧。一个年轻人走进一家商店，问老店员那里卖什么。店员答：“我们售卖梦想”。年轻人似乎很感兴趣，要求看几个“样品”。店员向他展示了三个美丽的梦想。年轻人很喜欢第三个，他在其中看到与现在完全不同的自己。现实的他，与身边的人关系不好，不是一个敢于冒险的人，也对自己的言行没有信心。

 

<Pause>

 

However, in this dream everything seems sorted out; including his personality, he defends the morality behind all his actions with great confidence. He then asks the price of the dream he liked the most. 

而在这个梦中，所有的不完美都被化解 - 他包容、自信、品行良好。于是他询问这个梦想的价格。

The clerk says, “A few years of your life.”

店员说：“你几年的寿命。”

“I didn’t get it” he says, “Don’t you sell them for money?”

“我不明白” 他说，“你们不收钱吗？”

“No, we sell the dreams for a proportion of the customer’s lifetime.” the clerk says.

“不，我们收取客户一段生命时光” 店员答。

 

<Pause>

 

 “But” replies the young man, “Isn’t it too expensive to pay a few years of a life for a dream?”

“但” 年轻人说，“一个梦想要用几年生命来换，不是太贵了吗？”

The old clerk smiles “Not at all young man, not at all! We have some dreams which cost the entire life of a man.”

老店员笑了，说“年轻人，这一点都不贵！我们有些梦想的售价，是一个人的整个生命”。

The young man leaves the shop without buying the dream and returns to his ordinary life. He was not brave enough to deserve his dream.

年轻人没有买这个梦，离开商店并回到自己的普通现实生活。他不够勇敢，赢得自己的梦想。

 

 <Pause>

 

Yes, there is always a price tag and by simply being here, sitting on these chairs, and listening to this speech, you have already proved that you are ready to pay any price for your dreams no matter how costly they could be.  The echoes of your determination and self-discipline will keep lurking in the corridors of this school for the younger ones to get inspired and gain their own momentum. You will be gone but your legacy will remain. You will transform yourself into a new person while the classrooms you leave behind will be full of stories mentioning your names and your deeds, mixed with smiles and perhaps, with a slight dosage of melancholy.

是的，凡事都有代价。而你们能够出现在这里，坐在椅子上听这个演讲，便证明了你们已经准备好了为自己的梦想付出任何代价，无论它多么昂贵。你们的坚毅和自律将继续激励和鼓舞学弟学妹们的前行。你们将离开，但你们的精神将得以传递。你们会成为崭新的自己，而那些空荡的教室将满载着关于你们的故事，充斥着许多令人莞尔的记忆，或许还夹杂着一抹离别的哀伤。

 

<Pause>

 

However, at this point, I would like to bring another crucial question to the table. How far should you go? How much will you or should you change? The answer to this question also lies in another dialectical spiral. Every change carries its unchangeable elements in it. No matter how much you adapt to your new environment, certain features in you will always remain the same. As we all know, a butterfly always carries certain characteristics that are reminiscent of a caterpillar.

现在，我想提出另一个关键问题。你们想走多远？要改变多少？问题的答案也存于另一个辩证的螺旋中。每个变化都蕴含着不可变因素。不管你们怎样去适应新环境，你们一些本身的个人属性并不会改变。众所周知，蝴蝶总是带有一些毛毛虫的特性。

 

<Pause>

 

You will remain as a person who carries the gestures of Shenzhen people wherever you go; you will experience glimpses of your culture’s long and proud history whenever you approach a challenging problem in your life; you will probably drink hot water when you get cold, and you will miss the boisterous meals around the spinning dining tables. From how you hold the chopsticks to how you value your friendships, same as the atoms in gold jewelry no matter if it’s a ring or a bracelet or a necklace, there will always be tiny unbreakable pieces in the core that will never change.

而无论走到哪里，你们也仍会保持一些深圳人的姿态；面临挑战的时候，你们将意识到华夏文化在你的心里留下了印记，影响着你们的处事思想和方式；冷了，你会喝热水；你会思念旋转餐桌上丰盛的菜肴。从你如何拿筷子到如何珍惜友谊，就像黄金首饰中的原子一样，无论是做成了戒指、手镯还是项链，内里总归还是黄金，虽可能细小，却不会改变。

 

<Pause>

 

Of course, these are the visible ones that are easily observable from the outside. At the very deep corners of your heart, you will also carry the values of your land, your culture, and your history. You will have the kindness and compassion that you learned from your grandparents; you will keep the passion for hard work and the value of sacrifice for a greater cause that you learned from your parents, you will be stubborn and confident, the way you fight for that one well-deserved point on the exam paper. Same as the magma that keeps the surface of our planet warm enough for life to flourish, certain values embedded deep in you will keep you strong throughout your journey.

当然，外部的包裹和装饰是最先映入眼帘，也是最显而易见的。但植于你内心深处的认知和观念，永远是由这片土地承载的历史和文化灌溉而成的。你将继承祖父母的善良和仁慈，你将传承父母的热情、勤恳和大爱，你顽强而自信，正如你不懈争取试卷中每一分的那份精神。就像岩浆使地球表面保持足够的温度让生命繁衍生息一样，深深植根于你内心的价值观，会令你在整个旅程中保持坚强。

 

<Pause>

 

I know I sounded a bit like Cavafy’s poignant poem, The City, but we cannot deny that there is some truth in it.

我知道这些听起来有点像Cavafy的凄美诗《城市》，但这其中确实蕴含着一些不可否认的道理。

 

    You won’t find a new country, won’t find another shore.

This city will always follow you.

你不会找到一个新的国家，也不会到达一处新的海岸。 

这座城市，将永远跟随着你。

 

<Pause>

 

Let me finish my short speech with another inspirational story so that even many years from today you can remember and talk about the two stories in this speech and keep interpreting them in different ways. Buddha says, “Nothing is permanent.” and Mr. Arican adds “except the stories” …

现在我用另外一个故事来结束这次演讲，将来你们对这个演讲的记忆可能就是这两个故事，并不断用新的人生阅历诠释出不同的意思。佛说，“没有什么是永恒的”， Mr. Arican补充，“除了故事”…

 

<Pause>

 

One day, a fisherman caught a salt-water fish. The fish was so beautiful that the man fell in love with the fish at first glance and he wanted to keep it with him forever. Every day, he changed its water by carrying buckets and buckets from the sea. Eventually, he got tired of carrying seawater and tried tap water instead. At first, the fish was a little scared, but in the end, it got used to freshwater.

一个渔夫捕到了一条咸水鱼。这条鱼非常漂亮，渔夫一眼就爱上了，准备永远养着它。每天，渔夫都要打来一桶桶的海水，给鱼换水。最终，他疲于打海水，便试着换了自来水。鱼开始有点惊慌，但最后也适应了淡水。

 

<Pause>

 

 

Time came and passed, and the man began to wonder whether a fish that got used to fresh water could also get used to air… The fish appeared asphyxiated at first and struggled some, but soon enough, it got used to air as well. The man was so happy now as he would be able to take his fish everywhere with him, like carrying a bird in a cage.

时间长了，渔夫想如果鱼可以适应淡水，是否也可以适应空气…  这条鱼一开始彷佛有些窒息，挣扎了一番以后，似乎也适应了空气。渔夫非常高兴，他现在可以随身带着鱼去任何地方了，就像把鸟放在笼子里随身提着一样。

 

<Pause>

 

 

One day, the man decided to go to the sea. He took his fish with him and when he arrived at the sea, he left the fish in a shady corner on the pebbled beach. Then he went swimming. Children were passing by. They saw the fish. Somehow, they felt sorry for it. “How sad,” they said, “the fish must have been beached, let’s throw it back to the water. By the time the man could frantically swim back, the fish had already drowned in the sea.

一天，渔夫决定去海边。他带着鱼，把鱼留在了鹅卵石海滩的一个阴凉角落里，便下水去游泳。一群孩童经过，看到了这条鱼。他们对它感到同情。“真可怜”，他们说，“这条鱼一定是搁浅了。我们把它丢回海里吧”。当渔夫看到并奋力游回来时，鱼已经淹死在了海里。

                                                             Bilge Karasu, The Garden of Departed Cats, p 101-102

 

<Pause>

 

So, my final advice to you is: Don’t be a fish like the one in the story.

所以，我对你们最后得建议是：不要成为这个故事里的鱼。

Congratulations to all of you one more time…  Thank you… 

再次祝贺你们毕业！ 谢谢。

Written by Ali Riza Arican 

Translated to Chinese by Kassia Li