BİR DAL ÖYKÜ

 

Yazmak; hayata atılan gizemli bir çelme, yeknesaklığa çakılan kalın bir kazık, umutsuzluğa verilen insancıl bir yanıttır. Ama bir de gündelik yazı programından sıyrılıp ufak kaçamaklar yapmak ve bu kaçamağın sınırları dahilinde meta-kurgu yoluyla saçmalamak vardır ki bu kısacık anların tadına -kış ayında dondurma yemek gibi- doyum olmaz.    

                             Naci Azra Arılı, 1989, Gurbetten Mektuplar, cilt 3, sayfa 341

                             

             Eşsiz güzellikteki Atillo romanının yazarı Vivian Darkbloom'a

Sıradan bir ilkyaz günüydü, ustura ağzı serinliğindeki kuşluk vakti kentin uzak semtlerine doğru çekingen bir edayla ilerliyordu. Sabahın erken saatlerinde başlayan koşuşturmaca iyice seyrelmiş, yerini sakin haftaiçi günlerine yakışan türden bir dağ gölü sükunetine bırakmıştı. Caddenin kenarındaki dar kuytulukta; elli - elli beş yaşlarında bir seyyar satıcıyla, öğrenci olduğu özensiz kılık kıyafetinden belli olan tıraşsız bir genç koyu bir sohbete dalmıştı.

- Beni Ali Rıza Bey tuttu, evladım. Başkasını tanımam. Maaşımı o ödüyor, yemek paramı o veriyor. Sağ olsun! Başta biraz işkillendim tabii ama her ay zamanında ödeme yapınca inancım arttı. Demek dürüst adammış, kandırmadı benim gibi cahil bir garibanı. İleride sigortamı da ödeyecekmiş. Öyle dedi, bugüne kadar yalan söylemedi bana, bugünden sonra da söylemez herhalde. Adım, benim adım mı? Ne yapacaksın benim adımı? Deftere mi yazacaksın? Ha, tamam! Ben Canali Irazarı. Canali birleşik yazılıyor, sakin ayrı yazma. Soyadımı mı tekrar edeyim? Irazarı evladım, ı-ra-za-rı! Ver ben yazayım! Bilmiyorum ne demek! Uyduruk bir şey dediydi rahmetli dedem vakti zamanında sorduğumda. Babama kalırsa nüfus müdürlüğündeki memurların pişkinliği. Değiştirmeye de üşendim. Zaten doğum tarihimi de yanlış yazmışlar, anam perşembe günü ajans haberlerinden hemen önce doğduğumu söyler. Bak bakalım takvime 23 Temmuz 1977 hangi güne denk geliyor. Perşembe olmadığı kesin! Al defterini, yazdım oraya adımın yanına. Gazeteci mi olacağım dediydin? Ödev mi yapıyorsun? Hayırlısı olsun, ben okumadım ama çocuklarımı okuttum. Biri Amasya’da öğretmen oldu. Yeni daha, bu yıl stajyer. Gider gitmez nankörleşti. Kış tatilinde de çalışacağım, yanına gelemem dedi. Yeme yedir, giyme giydir, sonra böyle olsunlar... Kızım burada yanımda, muhasebecilik okulunu bitirdiydi, çalışıyor şimdi evin yakınlarında bir şirkette. O işi de sağ olsun Ali Rıza Bey ayarladı. Tuhaf adamdır; biraz geçimsizdir, aksidir, hafiften kaçık ve gevezedir ama yüreği geniştir. Yardım edebileceği bir konu oldu mu elinden geleni ardına koymaz. Bu iş mi? Ne olsun işte, ekmek parası evladım. Yaşlandım, inşaatta çalışamıyorum artık. Sabah alıyorum arabayı Ali Rıza Bey’den. Eskiden simit satılırmış bu arabada. Bak, burada belediyenin amblemi var. Bilmiyorum nereden aldı. Vardır tanıdıkları sağda solda, eli kolu uzundur onun. Otuz yıldır devlette memur sonuçta, sırtı sağlam! Almış işte bir yerden, sağını solunu tamir ettirtmiş, lastiklerini yenilemiş, camlarına yazılar yazdırtmış. Bu hale getirmiş. Hah evet, sabah alıyorum arabayı. Sokaklarda, caddelerde ağır ağır yürüyorum. Kendini yorma dedi, Ali Rıza Bey. Yorulunca dinlen, soluklan, su iç, etrafı gözetle, kendini geliştirmek için yöntemler ara, daha az emek harcayarak daha çok kitabı nasıl satarım sorusuna yanıt ara dedi. Önemli olan her gün az az yapmakmış. Kendisi de öyle yapıyormuş, her gün yarım sayfa, her gün yarım sayfa... İki yılda bir roman bitermiş... O böyle diyor ama ben yine de bildiğimi okumaya devam ediyorum. Ekmek aslanın ağzında, çalışmadan, terlemeden, bacaklar titreyene kadar kendini zorlamadan olmuyor. Hep aynı yerde durunca para kazanılmıyor. Günde 20 kilometre yapıyorumdur İstanbul’un sokaklarında. Arada da bağırıyorum. “Öykücü geldi, öykücüüü…. Öykülerim var, kısalar var, uzunlar var, hüzünlüler var, mutlu sonla bitenler var, aşk öyküleri, masallar, modernler, postmodernler, realistler, romantikler, sosyalist realistler, efsaneler, metaforlar, kendi içine kıvrılanlar, kuyruğunu ısıranlar, var olmadığını iddia edenler, başka kitaplara başka dünyalara gönderiler yapanlar. Var oğlu var, gel vatandaş geeeel!” Bak burada, nasıl bağıracağımı yazdı Ali Rıza Bey. On beş farklı seçenek var, içlerinden rastgele seçip okuyorum. Biri gelip sorunca kitapları gösteriyorum. Alan oluyor, alay eden oluyor, küfredip giden oluyor, dudak büküp gözüyle kaşıyla hafife alan oluyor. Kimisi de üşenmeyip soruyor. Bu kitapların yazarı neden kitaplarını sıradan kitapçılarda satmıyormuş, kendisi neden uğraşmıyormuş da benim gibi bir zavallıyı çalıştırıyormuş, bu devirde seyyar satıcıdan mal alan mı kalmış, kitap dediğin bu kadar ayak altına düşmemeliymiş, dilimlenmiş hıyarı tuzlayıp satsam daha çok para kazanırmışım… Milletin ağzı torba değil ki büzesin! Dilim döndüğünce izah ediyorum ben de! Kolay değil tabii, Sabahtan akşama kadar kimler geliyor kimler bir bilsen. Dur telefon çalıyor. Ali Rıza Bey arıyor. Bekle azıcık.

-Buyurun Ali Rıza Bey. Bir durum mu var? Ha, buraya mı? Ben nerede miyim? Şu anda Çeliktepe’nin girişinde, otobüs duraklarının yanındayım. Evet, evet, geldi gazeteci genç. Eh işte, sorular soruyor, ben de dilim döndüğünce… Adı mı ne? Adını hiç sormadım. Siz dün ondan bahsedince gerek… Tamam sorayım efendim. Adın ne senin genç?

- Naz Rica

- O nasıl ad öyle ya! Tombaladan çıkmış gibi! Neyse, Naz Rica’ymış adı çocuğun. Soyadı mı? Soyadın ne genç?

- Arıalı

- Arıalı’ymış. Evet, Naz Rica Arıalı. Tamam, tamam, yazıyı yazacak ama gazetede yayımlamadan önce size mutlaka gösterecek. Olur söylerim şimdi. Başka bir emriniz var mı? Haaa, öyle mi, buraya mı? Buyurun gelin. Lahmacun mu? Olur, neden olmasın. Ben üç tane yerim, bu genç de dört tane yese toplam yedi eder. Siz de kendi açlık durumunuza göre... Tamam. Anlamadım? Haaa, yeni öykü var. Bu sabah bitirdiniz düzeltileri. Tamam getirin, satalım Ali Rıza Bey. Bu sabah iki kitap, dört tane de tek dal öykü sattım. İyi başladı gün, devamı de gelir inşallah. Tamam, bekliyoruz burada. Durakların bitip, ana caddenin başladığı yerdeyiz. İyi lokasyon tabii Ali Rıza Bey, ayıp ettiniz. Geleni geçeni avlıyorum burada. Hadi kapattım, görüşmek üzere…

- Gerçekten de kendisi miydi? Buraya mı geliyor şimdi? 

-Kapattı. Evet, ta kendisiydi. Buraya geliyormuş. Bize öğlen yemeği de getirecek. Az çekil oradan, şu lastiği sileyim. Yokuşu çıkarken çamura battıydı teker. Görmesin Ali Rıza Bey, kızmasın boşuna! Nasıl bir insan mı? Ehh, gelince görürsün evladım. Bu arada adın da fena değilmiş. Neydi? Naz Rica? Nereden buluyorlar böyle adları, bilmem ki. Neyse, bana kalırsa gayet sıradan bir adam. Karısı var, kedileri var. Bir köpeği vardı, birkaç yıl önce öldü, çok üzüldü. Şaka yapmayı, boş konuşmayı, çay içip muhabbet etmeyi sever. Ama çalışırken rahatsız edilmekten nefret eder. Komşuyuz ya, sen bana sor neler çektik onun titizliğinden. Evde iki çocuk, gürültü yapmadan oluyor mu? Zırt pırt kapıya gelir. Elinde bir tas çorba ya da meyve olur. Rüşvetini hazırlamıştır yani. Mahcup bir sesle "Biraz sessiz olur musunuz?" der. "Öykülerimi öğlen paydosunda, yemekten hemen sonra yazıyorum ama düzelti yapmak için akşamları bu vakitten başka vaktim olmuyor" diye mırıldanır ardından. Dilenci gibi büker boynunu. O mahcup ben ondan mahcup… Nasıl mı yazar? O kadarını bilemem evladım. Birkaç kere lafı geçmişti aramızda ama her seferinde yuvarlak cevaplar verip geçiştirmişti. Bana kalırsa o da bilmiyor nasıl yazdığını. Tek sırrı her gün, aynı saatte ve aynı yerde, işbaşı zili çalınca makinenin başına geçen bir işçi gibi çalışmaya başlamasında sanırım. Dedim ya; her gün azar azar, cümle cümle, kelime kelime, iğneyle kuyu kazar gibi yazıyor. Damlaya damlaya göl oluyor senin anlayacağın. İnattan, sabırdan ve hikâyenin bir gün biteceğine dair duyduğu inançtan başka bir şeyi yok elinde. Bunların dışında gayet sıradan bir vatandaştır kendisi. Yolda görsen torna dükkânında usta sanırsın ya da emekliliğine gün sayan bir banka müdürü. Dur azıcık, bak müşteri geldi, ilgileneyim. Sen de dikil orada izle beni. Bakalım satabilecek miyim?..

-Buyurun hanımefendi? Ne bakmıştınız?

-Ne satıyorsun sen burada bey amca.

-Kitap satıyorum hanımefendi, belli olmuyor mu?

-Kitap mı? Ne kitabı ayol. Portakal mı bu sokak sokak geziyorsun, seyyar arabayla kitap... Hiç görmedim daha önce! 

- En az portakal kadar yararlı kitaplar bunlar. Vitamini, proteini, minerali bol hepsinin. Bence bir bakın, okumayı seviyorsanız alırsınız. Ruhunuzun da gıdaya ihtiyacı vardır sonuçta.

- Ha ha, sen de az değilsin ha! Radyo spikeri gibi konuşuyorsun. Dur bir bakayım, belki sevdiğim bir yazar vardır. Sait Faik var mı sende, Sait Faik? Bizim oğlana okuldan ödev vermişler. Anne Beşiktaş'a inince al demişti. Sende varsa bir daha uğraşmam orada.

-Yok, o dediğin yazar yok.

- Eeee, buradaki kitapların hepsi tek bir yazara ait.

- Evet hanımefendi, doğru bildiniz. Ali Rıza Canarı’nın kitapları hepsi.

- Evet, adını görüyorum kitapların üzerinde. Daha önce hiç duymamıştım. Kim o?

- Bizim komşu!

- Ha ha ha ha, hiç güleceğim yoktu sabah sabah. Senin komşun kitap yazıyor, sen de satıyor musun?

- Evet, ne var bunda!

- Ay yok, ne olacak. Biraz saçma geldi.Ya da ne bileyim, saçma değil de başka bir şey... Ay kelime bulamadım şimdi.

- Niye saçma olsun hanımefendi. Satan memnun, alan memnun, ticaret başka nasıl olacak. Alın bir kitap okuyun, beğenmezseniz bir daha almazsınız. Bir kitap alanlar geri gelip diğerlerini de alıyorlar, benden söylemesi.

- Hakikaten mi? Peki beğenmezsek geri getirebiliyor muyuz?

- Bir gün içinde iade alıyoruz. Kitap zarar görmemişse paranızın tamamını geri alabilirsiniz.

- Şimdiye kadar parasını geri isteyen oldu mu?

- Valla ne yalan söyleyeyim, arada çıkıyor ama genelde giden geri gelmiyor.

- Şu kâğıt tomarları ne?

- Onlar yazıcıdan çıkarılmış öyküler. Kitap almak istemezseniz öyküleri tek tek de alabiliyorsunuz. Ya da isterseniz size özel bir paket yapabiliyoruz.

- Bu ne böyle bey amca? Züğürt tiryakilerin yol kenarlarından bir dal sigara almaları gibi. Gerçi fikri beğenmedim diyemem. Orijinal bir adammış bu senin Ali Rıza Bey.

- Öyledir. Alacak mısınız bir kitap?

- Yok.

- Neden?

- Benim aradığım yazar yok burada. Ben Sait Faik’i arıyorum.

- Olsun, çocuğunuz bir de Ali Rıza Canarı’yı okusun.

- Öyküler tek tek ne kadar?

- En ucuzu 2 TL. En pahalısı 5 TL.

- İyi ver bakalım bir tane 2 TL’lik öykü. Yenilerden ver ama, dili eski olmasın, anlayacağım bir şey olsun.

- Seçmek ister misiniz?

- Yok, rastgele çek o tomardan. Otobüste okurum. Eve varınca da oğlana veririm.

- Tabii ki!

- Beğenmezsek geri getiririm, ona göre!

- Tek tek satılan öykülerin iadesi yok hanımefendi. İade sadece kitaplar için geçerli.

- Şaka yapıyorum şaka. Nerden bulacağım ben seni bir daha. Hadi acele et, otobüsü kaçırmayayım. Kalkış saatine beş dakika var.

- Tamam. Aaaa, bakın ne kadar şanslısınız. Kitapların yazarı Ali Rıza Bey de geldi.

- Bu o mu?

- Evet, ta kendisi. Yolun karşısından buraya doğru gelen.

- Çok da zayıf, çelimsiz biriymiş. Ben daha iri yarı, heybetli biri sanmıştım. Televizyona çıkan sanatçılar gibi. Dur ama duymasın dediklerimi.

- Ali Rıza Bey hoş geldiniz. Bakın ben de tam şimdi bu hanımefendiye sizin bir öykünüzü satmıştım. Şuradan rastgele bir öykü çekeceğiz. Sizin tavsiye edeceğiniz bir şey var mı? Buyurun siz seçin isterseniz. Nasıl? Haaaaa! Yeni öyküyü mü? Olur, neden olmasın. Bu mu yeni öykü?

- Ne o? Ne verdi sana?

- Bu öyküyü dün yazmış, bu sabah da düzeltileri yapmış. Fırından çıkmış taze ekmek gibi, bakın sıcacık. Kıpır kıpır harfler, yerlerinde duramıyorlar, zıplayıp sayfanın dışına çıkmak istiyormuş gibi bir halleri var. Belki de ilk okuyan siz olacaksınız. Bunu almak ister misiniz?

- Oluuuur, benim için fark etmez. Otobüste okuyabileceğim bir şey olsun yeter. Dili bana ağır gelmez herhalde.

- Tamam, sarıyorum hemen. 

- Dur, dur, sarmadan önce yazarından bir imza alsak mı? Hazır buradayken yani...

- Olur tabii, neden olmasın, değil mi Ali Rıza Bey? 

- Adım Nazlı. Nazlı Hanım'a diye imzalayabilir.

- Tamamdır, Nazlı Hanım. Buyurun, bakın imzaladı sayfanın sol üst köşesini. Rulo haline getirip, üzerine lastik geçireceğim.

Kadın rulo halindeki kâğıdı eline aldı, lastiğini çıkarıp kırıştırmamaya özen göstererek ağır ağır açtı. Mürekkebi kurumamış imzanın siyah ışıltısını görünce hafiften heyecanlandı. Hemen sonrasında bu nedensiz heyecanı bastırıp kendisini toparladı. Gitmeye hazırlandı. Bir yandan da yeni satın aldığı öyküyü merak ediyordu. Bir gözüyle kendisine selam bile vermemiş olan Ali Rıza Bey’e kuşkuyla bakarken, diğer gözüyle kâğıdın en üstündeki, epigrafın hemen altında yer alan ilk cümleyi mırıldanarak okudu. 

“Sıradan bir ilkyaz günüydü, ustura ağzı serinliğindeki kuşluk vakti kentin uzak semtlerine doğru çekingen bir edayla ilerliyordu."

 

        Ali Rıza Arıcan  - 15 Mart 2021 - Changzhou

"Tokcay'ın Son Günü" Yayımlandı

        

Doğu ve Güneydoğu Asya üzerine yazdığı öyküleriyle tanınan Ali Rıza Arıcan’ın yeni kitabı “Tokcay’ın Son Günü”, Cinius Yayınları tarafından yayımlandı. Daha önceki beş öykü kitabıyla son yirmi yıldır yaşadığı coğrafyayı, günlük yaşamın küçük ayrıntıları üzerinden anlatmış olan yazar; bu kitabında dürbününü, ilk kitabı Pasifik Öyküleri’nde olduğu gibi tekrar Tayland’a çeviriyor ve ülkenin kuzeydoğusundaki sıradan bir köyde yaşayan yaşlı ve hasta bir köpeğin son gününü, köpeğin diliyle okurlarına aktarıyor. Tokcay’ın Son Günü dokuz bölümden oluşan bir kısa roman (novella). Her bölümde Tokcay’ın hayatından bir kesit sunuluyor ve ömrünü  çeltik tarlalarında, köydeki evin geniş bahçesinde ya da okuldaki sıraların altında geçirmiş olan bir köpeğin gözünden insanlara ait değerler tartışılıyor. Bu noktadan bakınca, arka kapaktaki ilk paragrafın kitabın içeriğini özetleme konusunda iyi bir iş çıkardığını söyleyebiliriz.

On dört yıllık yaşamında pek çok şey görmüş ve geçirmiş olan Tokcay, ömrünün son günlerinde hasta, kör ve bir nebze topaldır. Köydeki evin bahçesinde uyuklayarak geçirdiği bu son günde, bir yandan geçmişin tatlı anılarıyla kendi kendisini eğlendirmeye çalışırken bir yandan da anlam, bilinç, dostluk, aşk, sadakat gibi konularda derin düşüncelere dalmaktadır...  

Hikâye, köyde yaşayan Patthanachai ailesinin tek çocuğu olan Tossapol’un tatil için köyüne dönmesiyle başlıyor. Kitabın ilk cümlesi olan “Sen daha ölmedin mi?” sorusu, hikâyenin istikameti konusunda da az çok bilgi veriyor okuyucuya. Tokcay’ın artık iyileşemeyecek derecede hasta olması ve ailedeki herkesin onun ölümü için gün sayıyor olması okuyucuda hüzünle karışık bir heyecana sebep oluyor. Tokcay’ın da durumun farkında olması ise bizi onun ölüm ânı ile ilgili buruk dileklere sürüklüyor.

Son nefesimi, uzaktan da olsa onların gündelik konuşmalarını dinlerken vermek şimdilik en büyük dileğim. Evet, ben ölürken gündelik hayatın sıradan işlerini konuşuyor olsunlar. Ne bileyim işte! Birisi “Uzun zamandır yağmur yağmadı, barajlardaki su seviyesi biraz daha düşerse tarladaki pirinç hiç olacak.” desin mesela, bir diğeri “Som-o  Festivalinde camışların çektiği arabanın üzerinde karşı komşunun kızı oturacakmış.” desin. Hatta eğlensinler, müzik çalsınlar, şarkılar söylesinler, Tossapol’un küçük amcası bira içip çok sevdiği İsan  türküleri söylesin yanık sesiyle. Onlar böyle şeylerden konuşurlarken, sevinerek ve dans ederek ölüme en güzel yanıtı verirken, ben usulca kapayayım gözlerimi ve vereyim son nefesimi. Evden çıktığı belli olmayan ya da gittiği çok sonra anlaşılan bir misafir gibi sıvışayım yokluğa doğru.

Bundan sonrasında Tokcay, bir yandan bahçenin içinde dolanıp evdekilerin konuşmalarına kulak misafiri olurken bir yandan da bulduğu gölgeliklerde uyuklayıp geçmişin anılarında teselli arıyor. Onun için artık aşk, dostluk, amaç, sadakat, bilinç gibi kavramlar üzerinde düşünülüp kendince gurur kaynağı haline getirilebilecek büyük anlatılar anlamına gelmektedir. Bu derin dalınçlar sırasında Tokcay insanın bilincini ve bencilliğini de masaya yatırır. Şöyle diyor örneğin Tossapol’un onu bilinçsiz bir varlık olarak yaftalaması karşısında:

İnsanın bilincinin bu derece bencilleşmesi ve kendisini evrenin seçilmiş varlığı olarak görmesi, o bilinci var eden tarihsel mekanizma olan evrimin intiharından başka bir şey değildir. Bunu da yazın bir yere! Yaşlı ve emektar köpek Tokcay’dan yolunu şaşırmış insanlığa ufak bir ders olsun. İnsanın kendi zekâsını, mutlak bir zekâ olarak görmesiyle başlıyor tüm kusur. Oysa milyonlarca olası zekâdan birisidir insanın zekâsı. En akıllı, en üstün ya da en kıvrak değildir insan; farklıdır sadece. 

Bu cümlelerden Tokcay’ın insanlara yukarıdan bakan bir züppe olduğu sonucu çıkarsanabilir olsa da hikâye Tokcay’ın eleştiri oklarını kendisine çevirmesini es geçmiyor. Kamboçya’ya giden bir kamyonetin arkasında onlarca başka köpekle birlikte balık istifi bir halde ilerlerken şu sözleri işitiyoruz, Tokcay’ın da daha sonra hemfikir olduğu Pi Dam’dan.

Burada şu anda esir bulunup da özgürlüğü, köpek kimliğinin aslına dönmeyi, vahşi doğanın güzelliğini arzulamış olan var mı? Hiç sanmıyorum. Hepimizin keyfi yerinde. Ev sahiplerimizin verdikleri yemek artıklarıyla bir değil iki köpek besleneceğini bildiğimiz halde paylaşmayı değil de hırlamayı seçmedik mi bahçeden boynunu uzatan sokak köpeklerine? Bak, az önce derdini anlatan Sarı’yı bile susturmadık mı? Onun yerine kendimizi koyma konusunda başarısız olmadık mı? Bırakın empati yapmayı, dinlemeye bile tahammülümüz yok. Adını bile bilmiyorsunuz, aranızda Pasaklı diye çağırıyorsunuz. Sonra gelmiş burada köpeklik kimliği, köpeklik onuru diye bık bık ötüyorsunuz. Size verilen yemeğin üzerinde hak iddia edip sokaktaki köpeği açlığa mahkûm ederken neredeydi o köpeklik onurunuz?

Hikâye anıların acı ve tatlı görüntüleriyle ilerlerken tabii ki eski aşklara da uğruyor. Tokcay, biricik aşkı Kahve’yi anımsadığı satırlarda modern aşk kavramını ve onun yalnızlaştırıcı / bencilleştirici yönünü de ele alıyor.

Âşık olduktan sonra; âşık olmadan önceki hayatında nasıl mutlu olduğunu, günlerini nasıl geçirdiğini, kendini nelerle meşgul ettiğini unutuyorsun. Aşk kendisinden önce yaşanmış mutsuzlukları değil de mutlulukları siliyor, onları görünmez hale getiriyor, bencilce bir sahip çıkışla aşksız yaşamlara yukarıdan bakıyor. Öyle ki kendisinden önceki hayat, lambanın yanına konmuş, yanıp yanmadığı bile kimsenin umurunda olmayan bir mum gibi cılız ve ezik kalıyor.

Hikâyenin sonunda kendisini sevenlere elveda diyen Tokcay, güzel yaşadığını ve güzel öldüğünü, hayatın bundan daha yüce bir anlamının da olamayacağını bir kere daha vurguluyor. 132 sayfaya sığdırdığı kısa hayat öyküsüne her yaştan okuruna ders olacak nitelikte pek çok güzelliği işleyen Tokcay kendisine yakışan kahramanca bir hoşçakalla perdeyi bir daha açmamak üzere kapatıyor. 

                                                                                           İpek Ağgez / 08.01.2021 

                                                                                                    

8. Bölüm: Derenin Kıyısında

 İyi ki getirmişim bu kalın battaniyeyi yanımda. Ne kadar da soğuk oluyormuş geceleri böyle. Dün gece babamın evinde uyurken soğuğu hiç hissetmemiştim oysa. Fadime’nin fırın gibi ısı yayan tonton vücudundan olsa gerek, başka ne olacak! İçinde soba taşıyan bir ejder gibidir Fadime, her nefesiyle ailenin başka bir ferdini ısıtır, hayata döndürür, ona sadece sevildiğini değil aynı zamanda korunduğunu hissettirir. Ama bu gece başka, bu gece ne Fadime var, ne Elena ne de ondan öncekiler… Yumurta deliğe dayandı Ahmet Efendi, geri dönüşü olmayan yola girdin artık. Bundan sonrası hep karanlık, vıcık vıcık bir çamur yığını ve iğrenç bir çürük kokusu… Şu silahı şuraya koyayım da gözüm takılmasın ikide bir. Cepte de taşınmıyor baş belası şey, ne ağırmış deyyus. Filmlerde tüy gibi hafif görünüyor oysa, hoş filmlerde her şey olduğundan ya daha hafif ya da daha ağır gösterilir. Geniş zamana yayılınca hafifleyen ağırlıkları dar zamanlara sıkıştırınca mecburen yoğunlaştırıyorlar demek! Neyse, boş işler bunlar, boş laflar, Burhan’la son zamanlarda çok vakit geçirdiğimden olsa gerek dilim de değişti. Velette şeytan tüyü var. Gittiği yolu tasvip etmedikçe ondan hasbel kader kaptıklarım benimle daha çabuk bütünleşiyorlar. İnsan sevmediğinden, ilgi duymadığından, sırtını döndüğünden daha çok şey öğreniyor hayat hakkında. Ne tuhaf değil mi? Ah bu yaman çelişkiler, ah bu bitmeyen dersler. İşin sonuna geldim hâlâ nelerle uğraşıyor zihnim. Bir de bu soğuk olmasa, o zaman böyle daireler çizip aynı çukurun içinde debelenmek yerine güneşe doğru tırmanabileceğim belki.  

 Yalnızlık üşütüyor beni en çok, yolun sonuna gelmiş olma duygusu, artık kimsenin sana yardım demeyeceği düşüncesine tüm kalbimle inanmış olmak. Düşen bir uçaktaysan eğer ha dünyanın en zengin iş adamı olmuşsun ha en çulsuz dilencisi… Fark eden bir şey olmaz. Kimse yardım edemez sana, korkunç ve amansız bir yalnızlığın içindesindir; o anda yiyen, içen, sıçan, osuran, uyuyan, esneyen, hapşıran, öksüren bir insan olursun tekrar. Anadan üryan çırılçıplak bir varlıksındır artık, etrafındaki dalkavukların üzerine giydirdiği tüm o giysilerden sıyrılmış, doğduğun günün gerçekçiliğiyle Hakk’a yürümeye başlamışsındır. Bu kadarını ben bile şu kıt aklımla, şu ortaokuldan sonrasını görmemiş beynimle çözebiliyorum. Ölümü anlamak için ne Sadık gibi hayvan kesmek ne de Selim gibi mürekkep yalamak gerekiyor! Hele Derya gibi sabah akşam mağdur edebiyatı okumak da yetmiyor ölümün gerçeğini anlamaya. Ama soğuk başka, ete batırılan toplu iğne gibi dikkatimi dağıtıyor, aklımı dumura uğratıyor, adam gibi düşünmemi engelliyor.

Sıtmaya tutulmuş çocuk gibi zangır zangır titredim gecenin başında. Bir de bu zifiri karanlık! Kendi elimi ayağımı bile göremiyordum ilk geldiğimde. Neyse ki ay duruyor tepemde; başımı okşar, eğilir öper arada, dost olur bana bu ıssız kuytulukta. Onun ışığıyla idare ettim uzun süre, sonra ateş yakmak geldi aklıma. Ateş şart ısınmak için, battaniye falan da idare etmiyor bir vakitten sonra. Yaktığım ateşin ışığa faydası da oldu tabii ama ay gibi değil o, bir parlıyor ve sonrasında hemen sönüyor, sürekli beslemek gerekiyor şıllığı, işin yok oturduğun yerden kalk ateşe odun at. Etrafta kurun odun çok ama odun toplamak için ateşin yanından uzaklaşınca yine üşüyorum, hemen geri dönüyorum kızıl alevlerin başına. Nazlı bir metres gibi mübarek, çekiyor kendisine ve bırakmıyor, yörüngesine mahkûm ediyor seni. Azıcık yüzüne bakmayınca, azıcık ilgilenmeyince de hemen “Beni unuttun mu?” tavırları. Hepsi mi böyle bunların? Baştan razılar metres olmaya, ikinci kadın olmaya, görünmez bir hayalet gibi gerilerde takılmaya ama bir süre sonra hepsi yoldan çıkıyor. Bir kıskanmalar, bir içerlemeler, bir kaprisler, sonsuza kadar ikinci kalacağım kaygısı… Sanarsın dünyanın en güzel ve zeki kadını, ben de ülkeler fethetmiş imparatorum, ona güzel ve zengin bir şehrin valiliğini bağışlayacağım. İskender miyim ben, Sezar mıyım? Don Kişot muyum? Cesaretlerini toplayabilenler de hemen tehditler savurmaya başlıyorlar. “Evini basarım”, “Karının, çocuklarının önünde seni rezil ederim.”, “Karın boşanma davası açtığında mahkemede aleyhine şahitlik yaparım…” Ne sonu var tehditlerin ne de bir ayarı. “İnternete çıplak fotoğraflarını koyarım.” diyenlerle bile rastladım. Çaresizlik, özgüvensizlik, hepsinden önemlisi miyopluk bunları mustarip eden maraz. Ben mi dedim sana evli adamla takıl diye? Çekici ve yakışıklı olsam neyse, o da yok bende! Paradan başka bir şey yok –hoş, artık para da yok ya, neyse!-, sende de paradan başka her şey var. İyi ya işte, keyfini çıkar, neden kesiyorsun altın yumurtlayan tavuğu. Nedir yani bütün bu nazlar, kaprisler? Bedava becermiyoruz ya! İstediğini fazlasını veriyoruz. Ama yooook, o acındırma kartı masaya bırakılacak, “Ben seni beğendim de seninle oldum, yoksa her paralı erkeğe bakmıyorum.” ayakları. Duygusallığa oynamalar, kırılgan kadınlık rolleri. Madem sevmeyecektin neden beraber oldun benimle gibi saçma sapan, neresinden tutsan elinde kalacak sorular. 

*** Devamı yayımlanacak romanda

7. Bölüm: Ahlatın Düşüşü

 

          

Yattığımdan beri dört dönüyorum yatakta. Genelde sağ omzumun üzerine yatar yatmaz uyuyan ben, bu gece nedense bir türlü dalamadım uykuya. Defalarca gözüm aldı, defalarca uyandım, uyanır uyanmaz nerede olduğumu sordum kendime her seferinde. Bal’la Süt’ü aradı gözlerim karanlıkta ama nafile! Yüzüstü uyumayı denedim, karnım ağrıdı. Sol omzum üzerine yattım, göğsüm sıkıştı. Ne yaptımsa bulamadım hem vücudumu hem de zihnimi rahat ettirecek bir pozisyon. Çamura saplandığı için patinaj yapan lastik gibi döndüm boyuna bir türlü ısınmayan çarşafın üzerinde. Bir ara Ayşegül’ü de uyandıracağım diye endişelendim, kalkıp diğer odada yatayım dedim ama üşendim. En sonunda uyuma ısrarından vazgeçtim. Sırt üstü yatıp tavanı izleme başladım. Babamın evinde geceleri soğuk olur diyordum ama burası çok daha kötüymüş. Yaz ayında altında yattığımız yorgana bak! Kışın ne yapıyordu dedelerimiz acaba? Bu ev gündüzleri doğru dürüst ışık almıyor, ondan herhalde. Isınmıyor bir türlü. Bir de duvarlardan tüyler ürpertici bir çıyan gibi sızan bu ağır nem, insanın içine terk edilmişlik duygusu pompalayan bu iğrenç rutubet, çürüyen tahtalardan yükselen küf ve mantar kokusu…

Gözlerim hâlâ tavanda, uzun süre karanlıkta aynı noktaya bakınca hareketsiz cisimlerin birbirleriyle oynaşmaya başladıklarını fark ediyor insan, başka zamanlarda umurumuzda bile olmayan eşyalar girift bir bulmacanın parçalarına dönüşüyorlar, her şey başka bir şeye benziyor, başka bir şeye dönüşüyor, gelişiyor, tekâmül ediyor. Kirişleri birbirine bağlayan halatlar bin başlı bir yılan gibi uzatmışlar uçlarını mesela; tavandan sarkan lamba göğe doğru yükselen bir zembile, duvardaki koyu lekeler vahşi bir cinayetten arta kalan izlere, pencereden sızıp odanın karşı köşesinde sonlanan zayıf ay ışığı hedefi 12’den vuran bir oka dönüşüyor. Sonra bunlar birbirleriyle etkileşmeye, alt alta üst üste boğuşmaya, bitmeyen bir savaşın içinde çarpışmaya başlıyorlar. Yorgun olduğu halde bir türlü uyuyamayan ben ise yarı hayranlık yarı korku içerisinde bir yandan karanlığın içinden türlü şekillere bürünerek çıkan bu cisimlerin ölümsüz kavgalarını izlerken bir yandan da yarınki cenaze namazında imamın soracağı “Merhumu nasıl bilirdiniz?” sorusuna cemaatin ne yanıt vereceğini düşünüyorum. Malum, babam aksi bir adamdı. Kendisinden ve biricik oğlu Ahmet’ten başka kimseyi düşünmediğini söylesem herhalde koca köyde tek bir kişi çıkıp itiraz etmez. İstanbul’dan getirdiğim akrabaların da çok farklı düşündüğünü sanmıyorum. “Ucuza bilet bulduk, köye gider kalırız birkaç hafta.” demiştir kimisi. Off baba ya! Nasıl bir hayat yaşadın, nasıl bir miras bıraktın çocuklarına! Para da para, mülk de mülk, mal da mal; ömrünü av peşinde geçirdin, bir kere oturup avladıklarının tadına bakamadan bastın gittin. Ne çocukların nasiplendi senin inatçı ve hırslı tavırlarından ne de torunların. Anam bile senin cimriliğin yüzünden çabucak eriyip gitti. Az yalvarmadı sana üç beş kuruş için. Kendisi için değil de çocukları için isteyince bile vermedin, sakladın paraları, akla hayale gelmeyecek deliklere soktun. İşte gör şimdi parayı, aha böyle yatarsın gasılhanede. O deliğe şimdi sen girersin. Kazandıkların da büyük oğlunun kasasında tembel tembel yatar. Yatar mı yatmaz mı bilmiyoruz ya! Kara delik gibi çekti Ahmet Abimin işleri sendeki tüm birikimleri. Beton oldu, ev oldu, villa oldu, kayboldu gitti hepsi…

Telefona gelen mesajla dikkatim dağılıyor. 

* Devamı yayımlanacak romanda. 24 saatliğne metin sayfada duruyor, vakit dolunca ilk iki paragraftan sonraki kısmı siliyorum. 

6. Bölüm: Ipıslak

O nasıl rüyaydı öyle ya! Neredeyse altıma edecektim korkudan. Belki de ettim! Bu kadar ıslaklık neyle izah edilir başka! Terden sırtım yapış yapış olmuş, yorganın altından çıkınca gecenin ayazı nasıl da ısırdı tenimi. Şule ayak tarafıma yatmış ama zor seçiliyor kafası karanlıkta. Kıvır kıvır saçları yastığın üzerine yayılmış kıllı bir örümcek gibi ürkünç. Yavaş yavaş alışıyor gözlerim karanlığa.  Perdeler kapalı ama köşelerden bir şekilde yolunu bulup sızıyor gecenin ılık şerbeti odanın içine, bu da bana yetiyor eşyaları ya da onların üzerine konan ışık huzmesini algılamam için. Karşıki çekyatta oğlanlar var, sarhoş olup sızmışlar sanki, kolu bacağı kırık bir kukla gibiler. Dün akşam geç vakitte yıldızları izlemiştim, bir ton da çay içtim, iki defa tuvalete kalktım bu yüzden. Zavallı Şule de uyandı benim hışırtılarıma. Neyse ki uykusu ağır, gözünü bile açma gereği duymadan kaldığı yerden devam edebiliyor. Ya ben! Her tuvaletten sonra ayrı işkence, kafamda unutulması gereken binlerce anı, uğraş dur, daracık yatağın sınırlarına söverek. Yine de böylesi detaylı bir rüya fırsatını bulup beni korkutmayı becerdi, üzerine bunca ter de döktüm. Kalktım, sırtıma bir hırka geçirip hole geçtim. Musluktan bardağa su doldurup diktim kafama. Soğuk su cayır cayır yanan boğazımdan geçerken nasıl da yumuşak, nasıl da sinsi! Lıkır lıkır içiyoruz köyün kireçli sularını ama hadi hayırlısı bakalım, dün biraz karnım ağrımıştı. Çaydandır demişti Sadık Abim, çayın suyundandır demek istiyor aslında. Başsağlığına gelen yaşlı komşulardan biri –köşeye bırakıp unutunca eski bir buzdolabı gibi sabaha kadar homurdanan doksanlık teyzelerden- “Buranın suyundandır yavrum. Böyük şehrin suyuna alışmışsığız siz, garın ağrısı da yapar hötürek de!” diye guruldamıştı. Ne adını biliyorum kadının ne de sanını! Köyün yukarı kısmındanmış, annesi babamın annesiyle emişik miymiş ne! Hötürek lafını da annem vefat ettiğinden beri ilk defa duymuş oldum böylece. İstanbul’da kimse kullanmaz bu kelimeyi. Çocuklar cırcır olur, büyükler ishal!

Hırkamın önünü sıkıca ilikledim. Tam evin önüne geçip biraz hava alacaktım, Ahmet Abimin yattığı odaya bir bakayım dedim. Kapı kıyışık bırakılmış, ilk gece kapatmıştı oysa. Kafamı uzattım içeriye doğru meraklı bir kedi gibi. Bir tek yengemin kafasını gördüm. Emin olmak için biraz daha yanaştım, eşiğin üzerinden geçip ses çıkarmamaya özen göstererek odanın içine girdim. Yatağın başucunda dikildim. Yoktu! Aynı sessiz adımlarla çıktım dışarıya. Holün ay ışığı alan tek köşesine gidip biraz düşündüm. Demek gece geç vakitte de gelmedi abim. Ben de her tuvalete gidişimde bir şeylere çarpacağım da adamı uyandıracağım -yengemin aksine abimin uykusu çok hafiftir, üst kattakiler yere kalem düşürse uyanır hemen!-  diye o kadar endişelenmiştim! Boşunaymış onca hafakan! Peki, nerede bu adam? Kahvaltıdan sonra çıktı, işlerim var halledip döneceğim dediydi. Çıkarken de eklemişti, “Çocuklara da yapacak iş ver. Akşama kadar sağda solda pineklemesinler.” Nereye gitti acaba! Cenazeyle ilgili yapılacak pek bir şey kalmadı. Yemekleri, içeceği, arabaları, mezar kazıcılarını, namazı kıldıracak imam efendiyi falan hep ayarladık. İlçeye gittiyse orada bir otelde kalmış olabilir. Babasının küp gibi evi dururken köyde başkasının evinde kalmaz herhalde. Gerçi belli olmaz onun işi, para onda, güç onda, kahvaltı masasında bile tıpkı oğulları gibi gözünü ayırmadı telefonundan. Boyuna birilerine mesaj yazıp durdu. Kendi kendine gülümsedi, kendi kendine küfretti… Sonra da basıp gitti. Sadık Abime sorduydum, o da bilmiyorum demişti. Telefonlarına da yanıt vermiyor, nasıl işse artık! Neyse, çıkar gelir elbette. Koca adam, peşinden koşacak değilim ya! Hem karısı var, o merak etmiyor, ben mi merak edeceğim?!

Dış kapıyı açtım, gıcırdayarak selamladı beni kapının menteşesi. Dün Süleyman’a demiştim, yağ koy azıcık diye ama dinlemedi beni. Ayçiçek yağı olmaz hala, makine yağı koymak lazım dedi. İşten kaçmak için bahanesi hazır hemen. Bal gibi de olur ayçiçek yağı, ben daha önce yaptım İstanbul’daki evimde, çok güzel oldu. Ellerinden telefonu düşürmüyorlar ki bir işe hakkıyla girişebilsinler. Denesinler, yanılsınlar, bir daha denesinler, işi nihayetine vardırana kadar dünyaya sırtlarını dönsünler… Benim kızlarım böyle olmayacak ama, olmamaları için elimden geleni yapacağım, yapıyorum da. Odaklanamamayı seviyor insan, odaklanmayı engelleyen şeylere tutkuyla bağlanıyor, dikkatini dağıtan her şeyi bağrına basıp kendisini ona âşık ediyor. Bu çağın en büyük düşmanı, en sessiz katili, görünmez bir yılan gibi aramızda gezinen en sessiz avcısı bu telefonlar. İnsanın en temel içgüdülerine; yalnız kalma korkusuna, can sıkıntısına, beğenilme arzusuna yanıt veriyorlar. Bu zaaflara göre tasarlanıp sunuluyorlar. Bir çeşit virüs gibiler, cansız gibi görünüyorlar ama yuvalanacakları bir ortam bulduklarında canlıdan farksızlar, çoğalmak ve yayılmak için insanların bedenlerine muhtaçlar. Bir girdiler mi de tavşan gibi ürüyorlar, içine girdikleri bedeni zayıflatana, onu kof bir kütüğe çevirene kadar devam ediyorlar saldırgan tavırlarını.  Boşuna mı akıllı telefon deniyor bunlara, çünkü girdikleri akılları fethediyorlar, onun yerini alıyorlar. Truva Atından bir farkları yok, içeriden saldırıyorlar, kale elden gittikten sonra da durumun vahametini fark etsen ne olacak fark etmesen ne! Zayıf iradelilerin, özgüveni düşüklerin, kendini beğenmişlerin peşinde koşuyorlar en çok. Bir kere buldular mı sızacak bir zihin, hemen dalıveriyorlar içeriye, kapı altından giren soğuk gibi azar azar ama istikrarlı bir çizgiyle; dalar dalmaz da salıveriyorlar zehirlerini. O zehir bir kere zerk oldu mu da çabucak zombiye dönüştürüyor kurbanını. Kendinden başka bir şey göremeyen, etrafına duyarsız, gözünün önünde akıp giden hayattan zevk alamayan, beğenildiği için soluk alıp veren, beğenilmediği zaman boğulayazan bir zombiye! İflah olması, kendine gelmesi, eskisi gibi ellerinin içinde kıpırdayan işe odaklanabilmesi, hayatın içine tekrar dâhil olabilmesi için çelik gibi bir iradesi olması gerekiyor. Kimin kimi kullandığı bile belli değil bu anlamsız yarışta. Dünyaya yayılmak için telefonlar mı insanları kullanıyorlar yoksa hayatlarını kolaylaştırmak için insanlar mı telefonları? Telefonların cansız olduğunu iddia edebilir miyiz? Enerji tüketiyorlar, enerji ve hareket ihtiyaçlarını karşılamak için taşıyıcı olarak kullandıkları insanları sömürüyorlar, birbirleriyle iletişim kuruyorlar, doğuyorlar, çoğalıyorlar, hastalanıyorlar ve ölüyorlar. Ne farkları var bizlerden? Yoksa onlar mı daha canlı biz mi? Var mı bu sorunun yanıtı, yok! Çünkü evrendeki canlı cansız her şeyin varoluş serüveni döngüsel olmak zorunda, var olan her şey eninde sonunda kuyruğunu ısırmaya, yani kendi sonunu hazırlamaya mahkûm.

Devamı yayımlanacak romanda. (Bölümler bir hafta boyunca sayfada kalıyor. sonrasında metnin büyük bir kısmı siliniyor.)

7. Bölüm: Masumiyetin Kıyısında

X Years in China (0 & 1)

                                  

                                   

                                                                                           Introduction

We all had our own valid reasons to be here, the reasons coming from our tumultuous past or from the history of failures. The personal wounds are well-hidden under our thick skins. The wounds that either we were ashamed of having them at first place or we were afraid of being labeled as pretentious pricks whenever we show them to others. Everybody has them, in fact, we are aware of the fact that the first lesson we learn from our mothers is one should not trust those who have never been wounded. We are all icebergs, that is it, big or small 90% hidden, 10% on the surface, glittering like precious diamonds, on the shoulders of those dark waters! Perhaps, we all knew that pain is the most subjective feeling in the realm of all other humanly experiences. They are incommensurable, incommunicable, and in most cases inevitable. However, we -a bunch of expats in Changzhou- were more like a group of survivors, each one of us is holding unwounded part of another’s body so that we will neither cause pain to the ones who offer help nor we will end up falling into an indefinitely deep spiraling void. It did not matter who kicked our stomach before we ended up here, who made us vomit blood on the sidewalk or who spitted on us. What mattered was we were in this self-proclaimed island, feeling free from the prying and judging eyes of the past and ready for a re-start, regardless of the fact that this also could be a short run for some of us and soon those who failed here will look for another salvation elsewhere. It is the endless cycle of history, the destiny of men and women who never understood that if the pendulum makes them happy by swinging from left to right, it will soon make them sad by swinging back. Our primitive minds, the ones that the evolution mistakenly developed to prepare its own suicide, can never accept the fact that the dream of the perpetual motion is nothing more than a high level of perpetual stupidity. The golden rule of life, a legacy of Cavafy, is simple and scary: if you fucked up before, you would fuck up again. If you are lucky, in this second time people can tolerate you so they will let you have a soft descend. Do not think you have changed, became a better person, or found the right place for yourself. If the seed is infected, the soil cannot help it no matter how fertile the land could be. Nothing ever changes since the beginning of time. Even time, the coolest illusion of the human mind never ceases to deceive its own creator! Then what can we expect from the feeble hearts of the losers? Change? Dream of a change? Story of a change? This book is about the illusions, the futile attempts of breathing under the water, the mirror which never shows the truth but gains value with the things it can hide...

Ohh, I hear you, my friend. Your lips curl, your face turns into a cynical form, your eyes roll like a pair of dice rolling indefinitely on a backgammon board. You want to say you are different, there is nothing you are running away from. You might be right or you might be away from admitting the facts, facing the reality of life. If you are running toward something, you must be running away from another thing. Every new beginning is a closure with the past and life is not possible without closures. We need to run away from certain things so we can feel alive, we can feel the change, we can be proud of ourselves for a simple fact of leaving things behind, completely forgetting them and not feeling nostalgic once in a while little details of daily encounters remind us of them. In this sense, running away is a virtue, a kind of privilege that many ordinary minds cannot achieve, cannot even dream of.

How did all start? Your China adventures! How did you end up here by a little prod of mere chances and how did you later justify that China is the right place for you to live 10 years of your life? Kublai Khan asked the same question to Marco Polo[1]: Do you only travel to the past? If you are a writer, there is no safer shores than the past for you. Because only the past has a complete meaning, a complete map that admits the defeat in the fight for fairness. The present is still developing so it is incomplete and insecure, the future did not happen yet, so it is ambiguous and scary. Only the past has complete stories that have new plots and details each time you narrate it again, to a new audience, on a different day. It is raining outside, so you should perhaps start your story on a rainy day. It is hot and humid, why can’t you imagine a nice cool day to make your reader more comfortable.

Ohh no, I must add one more thing. This won’t be a writing of chronology -What am I? A historian?-, it will be something between stream of consciousness and magical realism. The author of these lines will follow your steps; your daily routine will be his source of inspiration. The objects you touch, the air you smell, the flowers that you killed by negligence, the stray cats that you feed, the homeless man who thanks you twenty times for a bowl of noodles, the e-bike that lies on the sidewalk like a wounded gazelle... Take a long piece of thread, put it in your hand and squeeze it as hard as possible. That ball of thread is what you will be reading in these pages. If you want, you can entangle it and sequence of events in certain orders, the order which will satisfy you. In the end, memories do not follow the rules of the present. They are random dots in the vast hollowness of mind. The wise person understands that taming the wildness will be unfair to its natural beauty. Leave it as it is, let it guide you through in the dark forest of the past, or all possible pasts... As Nabokov[2] puts it nicely: I should allow only my heart to have imagination; and for the rest rely on memory, that long drawn sunset of one's personal truth.   

Let’s start, it is a long journey...

 

1.       1. AMAN DA AMAN![3]

You pull the curtain; the entire city stretches outright at the tip of your feet. On the 27th floor of a large hotel in the city center, you enjoy watching the flicker of the lights coming from the sea of the buildings, disappearing in the dark sky only to reappear again from another nearby source. It is like watching the beginning of rain on the surface of a tranquil lake, each drop creates a small circle and soon the circles intersect, interfere, and interact with each other. Every drop is responsible for a small act, but the final picture is a modern art piece of chaos and insanity. There are large red Chinese letters everywhere; cars, people, and noise are galore. You read the few available English words and try to make sense of the things around you. Here is a bank, here is another hotel, that one is an insurance company, this one is selling house appliances... The ocean has millions of waves, millions of meanings, most of them are not open to you yet. You turn your face to the room.  The large room smiles at you with a mischievous smirk. There is a weird feeling in the middle of your chest that you cannot remove no matter how much your rational mind insists. The same question rings the suspicion bells in your head again: What did I do to deserve a room like this? Did I come to the right place? I am only a teacher. Why did they arrange such a large and luxurious room for me? A small room with a single bed would be more than sufficient.  Perhaps, some weird breakfast like frog legs, fish stomach, or chicken feet that you would never touch. You were ready for the worst, but this? A room with a jacuzzi?

There seems to be no mistake because the right girl came to the airport and picked you. She was carrying your name on an A3 paper, she knew your flight number, she even knew your passport information, so the room was booked and paid for in your name before you arrived. You asked her name once both of you got in a taxi. “My name is Amanda,” she said with a smooth English. “I will take you to the hotel and make sure you have a good rest.” You watched the city through the window. The roads seem comfortable, there are elevated roads everywhere and there is almost no traffic. This last one might be due to your late arrival time but still, you enjoy the ride. No bumps, no traffic lights, no congestion! The car runs like a sledge on the snow, but the ride is still long. The airport must be extremely far from the city you kept telling yourself.

“Thank you, Amanda!” you speak with a timid voice. You somehow do not feel tired after 11 hours-long flight. Perhaps it is the novelty of Shanghai, the city of 25 million people, one of the two cities comes to mind whenever someone talks about China. The excitement of arriving at a new place, the expectation of seeing the unseen, standing at the edge of a cliff before jumping off with a parachute! Fatigue will sit on your shoulders after you see enough and decide that this is another mega-city, not so different from others if you are only a tourist. “And tomorrow morning, I will meet you at the lobby at 9 am. We will take a taxi to the train station. You have a train at 10 am. I will walk with you until you get in the train. You must have your breakfast before 9 am and be ready to leave. The hotel is quite near the train station. So, one hour is enough to catch your train. When you arrive in Changzhou,...” You listen to her like the old Japanese tourists listen to their tour guide, with curiosity, impatience, and silence. She speaks like she is reading a text from a piece of paper, a well-prepared lesson. Maybe because she did this to every new teacher arriving in the city or maybe because this is the way she always speaks; you could not decide. In the end, she is the first Chinese person you are speaking with while you are in China. There are more than 1.3 billion more people out there. How do they speak? How do they smile? How do they eat? You know that they do not really look like each other but can you also be sure that they don’t talk like each other?  

“No, there was no mistake!” you convince yourself in the end. This must be the company policy. They treat the teachers with respect, with the dignity that the teachers deserve. You are bewildered because this never happened to you before. You feel like that you are that fat, short, old man but somehow the young hot girl at the other corner of the bar cannot take her eyes from you. This is why something in you is unbalanced, looking for a more reasonable explanation. In situations like this, your mother would be saying “Alışmamış götte don durmaz.”[4] You laugh at these words as they sound funny, especially when your mother says it with a burst of loud laughter. The expectations of the teachers must be high then. But what can they ask for? All you will do is to teach Mathematics, to make sure your students learn Calculus and get good scores in the exams. You sit on the corner of the large bed. It bends down a bit with your weight. You took your shoes and socks off, preparing yourself for a long warm shower. Then maybe some reading until you fall in sleep... You suddenly feel the fatigue on your shoulders, it spreads towards your arms and chest like heat traveling on metal pipes. After the shower, you do nothing except trying to connect to the internet. It does not work so you give up. In the middle of the pile of unnecessary pillows, bedsheets and blankets; you slide into the realm of sleep like diving into the warm waters of the Mediterranean Sea.

 

The first half of the night passes like long-lasting painful toothache. You wake up several times, try to connect to the hotel’s internet, after each failure you get back to the bed with swears. After countless attempts, you finally can connect to the internet, but the VPN does not seem working. At about 3 am in the morning, you manage to send messages to your wife and your brothers. Short and direct to the point as you are worried that it will disconnect again. “I arrived in Shanghai, in the hotel room now, everything is ok. I will give you more detail once I get to the city I will be working.” Then another sleep, this time deep and beautiful, like a flawless mathematical proof.  

 

In the morning, you wake up right before the alarm goes off. An ancient habit of yours, proving yourself that your internal clock can beat any external clock that works independently from you. A quick shower, shabby summer clothes -a pair of black shorts and a navy-blue t-shirt, a cheap baseball cap, slippers on the feet…-, no need to shave, it is summer anyway… You know you are in East Asia now and this is the part of the world where you feel the most comfortable. Being among Asian people makes you feel relaxed, less stressed, and less anxious. Being and looking different makes you indifferent to the stares of the people around you. All those social etiquettes that you must follow at home are peeled off from your skin and here you are closest to what you really want to look like. Simple, oblivious, absent-minded, and free!

 

Breakfast is a lot more colorful than you have expected, the majority are Asian dishes but there is a section with simple Western choices. The only fear you have is accidentally eating pork but there are a lot of vegetarian options, so you avoid the meat entirely. This saves you from wasting time in struggles of communication. Coffee, egg, bread, cheese, cherry jam, butter, tomatoes, and cucumbers… It is like being at home again, the only missing thing is the seagulls of the Bosphorus. You take a copy of China Daily News from the counter and sit at a corner, slowly devouring your food while reading the news about the achievements of China. New railway lines, new dams, and bridges, happy old people with their grandchildren, young people are content with what is being offered to them… You feel bored, all the articles are about the same thing and all the approaches are from the same angle. It is like a cheap novel! Good is good, bad is bad and there is nothing in between, no transition from one to the other…

You check the time, it is 8:40. Amanda will come at 9:00 so you still have some time to kill. Suddenly you realize that you don’t have any Chinese money on you, and you might need money during your trip, especially after separating from Amanda at the train station. You see an automatic exchange machine at the lobby, so you want to give it a try. It starts easy with language selection, ID information, scanning the passport etc… But near the end, right before you put 100 USD banknote in the claws of the machine and receive the equivalent amount of RMB, the machine gives an error and does not let you go any further. You cancel the operation a few times and start from the beginning. It always ends in the same way, right before giving you what you need, things get back to the beginning. The myth of Sisyphus is oscillating in your head like a tense string of a violin, you hear the voice of Camus saying, “Torture isn’t pushing the rock, it’s pushing the rock toward a destination.” You are about to give up! The voice keeps its intensity with different words, with different tones, “You should not push that button, instead try the red one on the right. The one looks like…” You turn back and see a familiar face. “Ohh, Amanda! I didn’t know you were here!” She smiles, the morning sun shines on her pink cheek. She stares at you like you are doing something that you are not supposed to do. “Let me help you. It actually is an amazingly simple process.” She takes the passport from your hand and goes to the machine. Beep, beep, beeeeeep, beep… “How much do you want to exchange?”, “100 USD”, “Ok, please give me the money. I mean the note.” Buzzz, beep, beep, chir chir chir… “Here you are, it gave you 610 RMB”. You take the money from her and put it in your pocket. “Thank you very much. I wouldn’t be able to do it without your help.” She smiles again, “Never mind, it is a simple thing.” She walks to the reception and you follow her. “Are we leaving now? It is almost 9 o’clock”. She does not seem listening to you. “Amanda, are we leaving now? I have the key card for the room.” At that moment you feel a hand on your shoulder. A soft gentle hand, tapping your shoulder to gain your attention. You turn back and see Amanda again. “What the fuck!” comes out of your mouth involuntarily. “Hi Ali, I am sorry I am a bit late. Because of my stupid brother, I missed the bus and needed to wait 15 minutes extra for the next one.” You feel millions of ants walking on your legs, they are coming up, soon they will take over your face too. Who is this girl? Real Amanda? So, who was the first one, the one at the reception now? You took a deep breath, roll the whole movie in your head again, figure out what went wrong, and quickly explain to her what exactly happened in the last five minutes. While listening to you, she points at the fake Amanda and asks you if she is the one. You confirm. She looks astonished, her natural smile turns into a forced grin. “Ha ha, we don’t even look like each other.” she chirps like a bird, but you sense the hidden meaning in her words, “What a stupid, what a naïve, what a gullible man are you? If you behave like this, someone -a man or a woman- will take advantage of your absent mind sooner or later. This is China, you should never show weakness to the strangers…” You don’t respond, just laugh with her, laugh at your own silliness, laugh at your easygoing character.  At the reception, you talk to fake Amanda, try to explain her the entire misunderstanding but she seems indifferent to your apologies. “It is ok, you needed help and I helped you. I didn’t hear you called me Amanda anyway.” Real Amanda watches you when you talk to her copy. She checks her figure, her hair, her makeup… At that moment, the first time ever, you realize that they look completely different. You bite your upper lip to control your shame, you bow your head and fix your eyes on the black dots on the floor. You want the time passes so fast and this will be over soon. You want to be alone, walking on the sidewalks, getting wet in the rain or sitting on your seat in the train… Once the check out is complete, Amanda shows you the gate. Both of you say nothing until the taxi arrives. You, not knowing women very well, presume that Amanda has nothing more to say. It is over for both of you, no need to make a big fuss about it, no need to remember the bitterness again in this beautiful summer morning. However, it does not take long for you to realize that you are completely wrong.  After getting into the taxi, she opens her mouth and does not stop grumbling until you arrive at the train station. “How can you confuse her with me? She is short, I am tall. She is fat, I am thin. Her hair is straight and touching her shoulders; look at my hair, it is long and a bit curly… They are not even the same color! And, and, and she never claimed to be Amanda. You call her Amanda and she did not call your name. Don’t you think it is a bit suspicious? You need to keep your eyes open in China, trust no one! What if she takes your money and runs away? What if she …”

To be continued...

2.       

---

[1] Italo Calvino, Invisible Cities, …

[2] V. Nabokov, Speak Memory, …

[3] In Turkish, when you see something surprising or extraordinary, you say “Aman da aman!” to express your astonishment. It is sometimes used in a sarcastic tone.

[4] Turkish proverb: If the ass is not used to it, the underwear won’t stay on.

ÇETİN CEVİZ

                                                               

               

                                                                                 Gospodinov’a...

Üniversitede okurken Çetin adında, doğduğu gün de dahil olmak üzere yaşamış olduğu tüm deneyimleri en ince ayrıntısına kadar anımsayabildiğini iddia eden bir arkadaşımız vardı. Sınav haftalarının sonunda takıldığımız o salaş birahanede -Kirli sarı bir boyayla kapısının üstüne büyük harflerle DEMPEREST yazılmıştı öğrenciler tarafından. Altına da küçük harflerle “sarhoşlar giremez, ayıklar çıkamaz.”- art arda sıraladığı anılarıyla bizi hem şaşırtır hem de yorgun zihinlerimizi insan belleği üzerine kaçınılmaz sorularla başbaşa bırakırdı. Öyle ya, annemin rahminden yola çıkıp, hayatımda ilk defa ışıkla karşı karşıya kaldığım ânı az önce yaşamışım gibi anımsıyorum diyen bir insana nasıl inanabilirsin ki! Anlatırdı gerçi; doğduğu odadaki sarı papatyaların üzerine konan minik arıyı, annesinin yorgun ve terli göz kapaklarını, babasının şaşkın şaşkın sağa sola sırıtan ablak yüzünü, hemşirelerin zoraki sevincini... İki yaşındayken benekli bir plastik topa basıp düştüğünü ve başını sehpanın kenarına çarptığını, üç yaşındayken babaannesinin sırtında yedi kilometrelik karlı köy yolunu gidişini, dört yaşında bahçede odun kesen dedesini izlerken baltanın ucundan sıçrayan L biçiminde bir çıra parçasının alnına çarpışını -daha sonra ateş yakmak için kullanmışlardı bu çırayı-, beş yaşındayken evin önünde bulduğu yeşil benzin bidonunu büyüklerin içtiği kokakola zannedip kafaya dikişini ve ardından birkaç gün boyunca verdiği her nefeste etrafa araba eksozu gibi bir koku saldığını, altı yaşında sınıf arkadaşlarından bir yıl erken okula yazılırken müdür beyin yanaklarını sıkıp canını acıtmasını, yedi yaşında sınıfın en güzel kızı olan Hilal’in onun sırasına çizdiği gül resmindeki yedi yaprağı... Renkleri, yüzleri, rüzgârın sinek kanadı gibi salladığı yaprakları, birbirinin içine giren gölgelerin su birikintisindeki minik dalgalar gibi birleşip ayrışmalarını, yaz güneşinin kirpiklerin ucunda yarattığı gölgeli kıvrımları, sakin göl akşamlarını süsleyen yakamozların ezeli danslarını ve daha pek çok ayrıntıyı öyle güzel bir şekilde ifade ediyordu ki biz sıradan gençler çoğu zaman onun anlattıklarının kendi deneyimleri olup olmadığı sorunsalına kafamızı pek takmıyorduk. Bunun iki temel nedeni vardı. Ucuz biranın midemizi şişirip ve aklımızı dumura uğrattığı o dumanlı gençlik akşamlarında, hep aynı karı-kız ya da futbol muhabbetlerinin etrafında dolanan aşktan mahrum ruhlarımıza serpilen bu serin -ve farklı-  sular bizleri bir hayli eğlendiriyordu. İkinci neden ise biraz daha teknik, biraz daha kolaycı. Çetin, anlattığı anıları uydurmuş olsa bile bizlerin bunu kanıtlamamız imkânsızdı. Belki annesinden, babasından, kendisinden yedi yaş büyük olan ablasından öğrenmişti çocukluğuna dair pek çok olayı. Sonrasında da biraz ayrıntı ekleyip, güzel bir dille bize sunuyordu. Kaybedeni yoktu bu oyunun, hem o hikâyelerini dinleyecek birilerini bulduğu için mutlu oluyordu hem de biz birbirinden ilginç eski anıları birkaç saat önce yaşanmış gibi heyecanla ve ilgiyle dinlerken mest oluyorduk. Kuşkularımız vardı belki ama bu kuşkuları asla birbirimize açmazdık. Ağza alınmayan bir aile sırrı gibi kaldılar yıllarca kafamızdaki bu soru işaretleri; ağza alınmadıkça da kurudular, ufalandılar ve unutuldular. 

* * * 

Öykünün tamamını bir edebiyat sayfasına gönderdim. Yayımlanırsa, buraya ağbağını koyarım. Yayımlanmazsa, onlara gönderdiğim son halini burada yayımlarım.

aa

Yayımlandı: https://www.edebiyathaber.net/oyku-cetin-ceviz-ali-riza-arican/

Open Magazine - April Issue

Suzhou'da yayımlanan Open Dergisinin Nisan sayısında hakkımda çıkan yazı :)